اروپا و آمریکا برای بازتعریف روابط خود مشکل دارند
دورنمای مبهم
پس از آنکه باراک اوباما، نامزد حزب دموکرات در انتخابات ریاستجمهوری 4 نوامبر گذشته آمریکا بر جان مککین، رقیب جمهوریخواهش غلبه کرد تنها انتظاری که از اروپا میرفت استقبال از رویکردهای اوباما در حوزه سیاست خارجی بود. حداقل دلیل این دیدگاه لحن آشتیجویانه اوباما بود که نویدبخش رویکردی تازه از سوی واشنگتن بود.
جو بایدن، معاون رئیسجمهور آمریکا در کنفرانس امنیتی مونیخ که طی روزهای آغازین هفته گذشته برگزار شد سیگنالهای امیدبخشی در زمینههایی چون رایزنی و همکاری با متحدان اروپایی ارسال کرد. با این حال اگرچه رهبران اروپایی حاضر در این نشست با شنیدن سخنان بایدن نفس راحتی کشیدند اما در عین حال هنوز در مورد این که دقیقا چه انتظاری از واشنگتن در حوزه امنیت جهانی دارند دچار تردید هستند.
باید از چارچوب سیاسی خارجی مورد نظر اوباما اینگونه پردهبرداری کرد که هزینه داشتن سهمی بیشتر در تصمیمگیریها برای اروپا، نشان دادن اشتیاقی بیشتر به بر دوش کشیدن باری سنگینتر خواهد بود.
او اگر چه تصریح کرد واشنگتن قصد دارد به اصول و قواعد بینالمللی پایبند بماند و به جنگ تغییرات آب و هوایی برود، به تعامل با جهان اسلام بپردازد و دکمه شروع از نو را در روابط با روسیه فشار دهد اما در عین حال یادآور شد واشنگتن از اروپا انتظار تغییر در رفتار را دارد. بایدن گفت: آمریکا کارهای بیشتری انجام خواهد داد و این خبر خوب است. او در عین حال افزود: خبر بد این است که آمریکا همچنین از متحدانش خواهد خواست بار بیشتری را بر دوش کشند.
این لحن جدید خیلی خوب است اما اگر اوباما به وعده بایدن عمل کند و با صداقت و دقت به حرفهای اروپا گوش فرادهد قطعا نداهایی مبهم و سردرگمی را خواهد شنید. تا آنجا که به اروپا مربوط میشود چه اعضای اتحادیهاروپایی و چه کشورهای اروپایی عضو ناتو هیچ اتفاق نظری در زمینه اولویتهای استراتژیک و نحوه پرداختن به آنها وجود ندارد.
دولت اوباما به کنار گذاشتن یکجانبهگرایی جنگطلبانه، عبور از رویکرد تهاجمی عهد بوش و شیوه تفرقه بنداز و حکومت کن دولت او گرایش دارد اما همانطور که رئیسجمهور جدید آمریکا خیلی زود در خواهد یافت اروپا بخودی خود و در غیاب کمک خارجی هم برای افتراق و چند دستگی استعداد و آمادگی زیادی دارد.
این مساله را به وضوح میتوان در مباحث جاری پیرامون سطح نیروها در افغانستان دید. تقریبا نیمی از 55 هزار نیروی ناتو در افغانستان را آمریکاییها تشکیل میدهند در حالی که اوباما مصمم به دو برابر کردن تعداد نیروهای آمریکایی مستقر در افغانستان است. دولت اوباما تاکید دارد اهداف جدید در افغانستان را برمبنای واقعگرایی تعریف میکند و آنچنان که بایدن میگوید ایالاتمتحده طی ماههای آتی استراتژی کاملا جدیدی را در افغانستان تبیین میکند و در این ضمن آماده شنیدن پیشنهادات و توصیههای متحدانش است.
در حالی که بریتانیا و هلند در خطوط مقدم جنگ افغانستان نیرو دارند سایر متحدان اروپایی ناتو اصرار دارند توجه به بازسازی افغانستان به همان اندازه اقدامات نظامی اهمیت دارد و از اعزام نیروهای بیشتر به این کشور خودداری میکنند.
جان هاتن، وزیر دفاع بریتانیا طی سخنانی در مونیخ به انتقاد از سایر اعضای ناتو پرداخت که حاضر به برعهده گرفتن مسوولیت خود در جنگ با تروریسم در افغانستان نیستند. او یادآور شد این عادت اروپاییها که وقتی پای انجام کارهای سخت در میان است ، همیشه نگاهشان را به ینگه دنیا میدوزند، نگران کننده است.
جو بایدن سیگنالهای امیدبخشی در زمینههایی چون رایزنی و مکاری با متحدان اروپایی ارسال کرده است
با این همه نیکلا سارکوزی، رئیسجمهور فرانسه و آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان که در این کنفرانس حضور داشتند، ترجیح دادند در مورد تصمیمشان برای اعزام نیروی بیشتر به افغانستان سکوت کنند. فرانس ژوزف یانگ، وزیر دفاع آلمان تنها مقام این کشور بود که در حاشیه کنفرانس مونیخ به اظهارنظر در مورد طرح افزایش نیروی اوباما در افغانستان پرداخت که البته او هم به گفتن این نکته که از نگاه برلین حمایت غیرنظامی از کابل در اولویت است، بسنده کرد. یانگ گفت: با تنها با روشهای نظامی نمیتوانیم در افغانستان به پیروزی دست پیدا کنیم. او افزود: در غیاب امنیت نمیتوان به هیچ موفقیتی دست یافت اما این هم واقعیتی غیرقابل کتمان است که بدون توسعه هم برقراری امنیت ناممکن است.
مایکل امرسون، از محققان ارشد مرکز مطالعات سیاستگذاری اروپا)CEPS( که دفتر مرکزی آن در بروکسل، پایتخت بلژیک و مقر اتحادیهاروپایی قرار دارد، معتقد است خاستگاه تردید و دودلی اروپا را باید در بدبینی به سیاستهای اعمال شده در افغانستان جست. امرسون میگوید: اکنون همه از خود میپرسند آیا استراتژی ما در افغانستان درست است؟ او میافزاید: اگر سوال را اینطور بپرسیم که آیا اوباما میتواند از اروپاییها در حوزه امور افغانستان چک سفید بگیرد قطعا پاسخ منفی خواهد بود.
منابع اروپا برای استقرار نیرو در خارج از قلمرو اتحادیهاروپایی بسیار محدودتر از توان ایالاتمتحده در این زمینه است و مشارکت نظامی اروپا در جنگ افغانستان میتواند برای این اتحادیه پرهزینه و حتی خطرناک باشد. یکی از دلایل بیرغبتی اروپاییها به مشارکت در عملیات نظامی افغانستان همین مساله است.
ریچارد هالبروک، فرستاده ویژه دولت اوباما به افغانستان به این بیمیلی اروپاییها اذعان دارد. با این حال جاپ دیهوپ شفر، دبیرکل ناتو هم به این واقعیت اذعان دارد که اگر اروپا خواستار نقش بزرگتری در تحولات جهانی است باید بیشتر مایه بگذارد و مسوولیتی جدیتر در بحرانهای جهانی از جمله جنگ با تروریسم در افغانستان به عهده بگیرد.
با این حال وعده بایدن برای گوش فرا دادن به مطالبات و خواستهای متحدان آمریکا در قاره کهن خود نکتهای مثبت و نشانهای از تغییر است. اولریخ گروت، از شورای روابط خارجی اروپا در برلین، پایتخت آلمان تصریح میکند آمریکا با فشاردادن دکمه <شروع از نو» با روسیه و دیگر کشورهای اروپایی، اکنون از متحدانش در این قاره انتظار دارد بر سطح مشارکتشان در امور جهانی بیافزایند و به بازتعریف اولویتهای خود در حوزه سیاست خارجی اقدام کنند.
گروت میگوید: این افزایش مشارکت میتواند اعزام نیروهای بیشتر به افغانستان یا اعطای کمکهای بیشتر به دولت کابل برای بازسازی این کشور باشد. او میافزاید: این تنها راه برای ظهور اروپا به عنوان شریک تمامعیار برای ایالاتمتحده خواهد بود که علاوه بر ارتقای نقش اروپا در تحولات جهانی، سطح همکاریهای دوسوی آتلانتیک را بالاتر میبرد.
مترجم: رضا سادات
منبع: اشپیگل
گفت و گو
