روند سوادآموزی

اما با وجود چنین تلاش‌هایی تنها حدود 47 درصد افراد جامعه باسواد بودند که همین امر سبب صدور فرمان تشکیل سازمان نهضت سوادآموزی در سال 58 شد. پس از صدور این فرمان بود که این نهاد طرح مساجد، نیروهای مسلح، کارکنان، بیمه بیکاری، طرح کمیته امداد، سوادآموزی زندانیان، آموزش فرد به فرد، طرح مدارس، آموزش مداوم، خدمات مکاتبه‌ای، خدمات رسانه‌ای، طرح خواندن با خانواده، بسیج سوادآموزی، طرح لازم‌التعلیم، طرح مشارکت با دیگر دستگاه‌ها، ایجاد مراکز یادگیری و یاددهی محلیCLC  و طرح کامل پوشش باسوادی را به مرحله اجرا درآورد.

آمارها نشان می‌دهد که در طول سال‌های 1357 تا 1385 نه‌تنها از رشد بی‌سوادی جلوگیری شده بلکه قدر مطلق بی‌سوادی در تمام گروه‌های هدف سواد‌آموزی کاهش یافته است. آن‌گونه که از آمارها برمی‌آید مطلق بی‌سوادان در سال 1355 از 2/14 میلیون نفر به 8/9 میلیون نفر در سال 1385 کاهش یافته و در نتیجه 4/4 میلیون نفر از تعداد بی‌سوادان کاسته شده است.

همچنین در سال‌های یادشده، تبعیض نسبت باسوادی در زنان و مردان و مناطق شهری و روستایی به نفع زنان و مناطق روستایی تغییر یافته است. به دیگر سخن اختلاف درصد باسوادی بین زنان و مردان از 4/23 درصد در سال 1355 به 3/8‌درصد در سال 1385 کاهش یافته و در همین زمان اختلاف درصد باسوادی میان مناطق شهری و روستایی از 9/34 درصد به 7/13 درصد کاهش نشان می‌دهد.

البته باتوجه به آمار سرشماری نفوس و مسکن سال 1385 میزان باسوادی در مناطق روستایی بیشتر از مناطق شهری است از همین رو نهضت سوادآموزی با هدف محرومیت‌زدایی و توزیع عادلانه آموزش بیش از 60 درصد از فعالیت‌های خود را به مناطق روستایی و محروم اختصاص داده است.

همچنین در راستای اهداف آموزش برای همه و به منظور کاهش اختلاف نسبت باسوادی میان زنان و مردان و با توجه به استقبال زنان از سوادآموزی از مجموع فعالیت‌های سال 1385 بیش از 85 درصد پوشش آموزش دوره‌های سوادآموزی به زنان اختصاص یافته است.

در این میان از زمان تاسیس نهضت سواد‌آموزی تا سال 85 تعداد بی‌سوادان  شش‌ساله و بالاتر از 14 میلیون و 200 هزار نفر در سال 1355 به 9 میلیون و 800‌هزار نفر کاهش یافته و نسبت باسوادی از 5/47 درصد در سال 1355 به 6/84 درصد در سال 1385 رسیده است.

این در حالی است که مقایسه استان‌ها از نظر درصد باسوادی در گروه سنی 6 سال و بالاتر نشان می‌دهد که استان‌های تهران، سمنان و یزد به ترتیب با 3/91 درصد، 6/88 درصد و 1/88 درصد بیشترین و استان‌های سیستان و بلوچستان، کردستان و آذربایجان غربی به ترتیب با 68 درصد، 5/77 درصد و 8/77 درصد کم‌ترین میزان باسوادی را به خود اختصاص داده‌اند.

همچنین مقایسه استان‌ها از نظر قدر مطلق بی‌سوادی بیانگر آن است که استان‌های تهران، خراسان رضوی و خوزستان به ترتیب بیشترین و استان‌های سمنان، ایلام و کهکیلویه و بویراحمد کم‌ترین تعداد بی‌سواد را در خود جای داده‌اند.

این در حالی است که اطلاعات موجود درباره سوادآموزی جمعیت 96 سال کشور نشان می‌دهد که درصد باسوادی در این گروه سنی 2/92 درصد است. همچنین مقایسه استان‌ها از نظر درصد باسوادی افراد 6 تا 9 سال نشان می‌دهد که استان اردبیل با 5/95 درصد و کهکیلویه و بویراحمد، زنجان و کردستان با 2/95‌درصد از بهترین وضعیت باسوادی برخوردارند.

این در شرایطی است که استان‌های سیستان و بلوچستان با 6/79 درصد، کرمان با 2/89 درصد و آذربایجان غربی با 91 درصد بدترین وضع سواد در این گروه سنی را دارند. البته تعداد افراد باسواد در گروه سنی 10 تا 29 سال از سایر گروه‌ها بیشتر است به طوری که نتیجه سرشماری سال 85 نشان می‌دهد، از جمعیت کل این گروه سنی که معادل 31 میلیون و 672 هزار و 127 است حدود 30 میلیون و 516هزار و 912 نفر باسواد و یک میلیون و 155 هزار و 204 نفر بی‌سواد هستند.

به عبارت دیگر درصد باسوادی در این گروه سنی حدود 4/96 درصد و بی‌سوادی 6/3 درصد است که نزدیک به 66 درصد از کل بی‌سوادان 10 تا 29 ساله در هشت استان کشور به ترتیب در استان‌های سیستان و بلوچستان، تهران، خوزستان، آذربایجان غربی، کرمان، خراسان رضوی، فارس و آذربایجان شرقی قرار گرفته است.

این در حالی است که 91.7 درصد از افراد باسواد در گروه سنی 10 تا 49 سال قرار گرفته‌اند به طوری که در این گروه سنی 45 میلیون و 610 هزار و 328 نفر از نعمت سواد برخوردارند. در این میان میزان باسوادی در جمعیت مردان برابر 94.5‌ درصد و در جمعیت زنان 88.8 درصد است و برابر آمارهای سال 85 نسبت باسوادی در جمعیت شهری 94.7 درصد و در مناطق روستایی 84.8 درصد بوده است.

همچنین مقایسه وضعیت سوادآموزی استان‌های کشور در این گروه سنی بیانگر ان است که استان‌های سیستان و بلوچستان، تهران و خوزستان بیشترین و استان‌های سمنان، یزد و خراسان جنوبی کمترین تعداد بی‌سواد را در خود جای داده‌اند.

مریم خباز