متن یا تصویر، مساله این است!

طراحی وب یعنی عکس‌بازی؟

ممکن است شما هم به این مساله فکر کرده باشید. مطمئنا گرافیک دوست‌داشتنی‌تر خواهد بود و اگر از کارهای گرافیکی استفاده کنید تاثیر بیشتری خواهد داشت. ولی طراحی وب معادل گرافیک نیست. درواقع طراحی وب برقراری رابطه است. هدف ایجاد محیطی است که اطلاعات یا تجربه‌ای را منتقل کند. مفهوم طراحی این است: تمرینی برای ایجاد رابطه درست. طراحی دیداری )‌(Visual Design‌، مهارت استفاده از واسطه‌های دیداری در برقراری این ارتباط است. برقراری رابطه از طریق کارگزار کاربر وب (که ممکن است همیشه یک مرورگر نباشد) است. البته ممکن است که وب‌سایت مؤثری بدون استفاده از گرافیک داشته باشید. ولی برخی از وب‌سایت‌ها برای رسیدن به اهدافشان کاملا از گرافیک استفاده می‌کنند.

گرافیک و تصاویر، تنها یکی از ابزاری هستند که می‌توانید در طراحی از آن استفاده کنید. همواره به‌یاد داشته باشید که ابزاری الزامی نیست. درواقع اگر بخواهید وب‌سایتی که می‌نویسید موفق باشد، باید از کلمات به‌عنوان سلاح شماره یک استفاده کنید.

وسایل ارتباطی شما، کلمه ‌و گرافیک

چیزی که گفتنش ضروری است، زیباتر بودن عناصر گرافیکی است، برای آن‌که بهترین طراح باشید، باید نظم خاصی به عناصر طراحی خود، متن یا گرافیک بدهید. مطمئن باشید که می‌شود هم با کلمات و هم با گرافیک، حس و حال خود را نشان دهید، توجه بقیه را جلب کنید، محصولی را معرفی کنید یا سرویسی را ارایه دهید، گزینه یا حرکتی را نشان دهید، نظر یا دیدگاهی را به‌سمتی خاص هدایت کنید، حتی می‌توانید نشان دهید چه‌کسی هستید یا چه‌کاری می‌خواهید انجام دهید. ولی این نکته مهم است که چه‌زمانی از کلمات استفاده کنید و چه‌زمانی از گرافیک.

یک قانون همیشگی: همیشه از متن استفاده کنید، مگر این‌که...

بعضی‌وقت‌ها کلمات بهترند و بعضی اوقات گرافیک. معمولا کلمات از نظر هزینه بهینه‌ترند و همواره باید به‌جای تصاویر گرافیکی از متن استفاده کنید مگر زمانی‌که دلیل قانع‌کننده‌ای داشته باشید که گرافیک بهتر از متن است.

متن خصوصیاتی دارد که باعث برتری ذاتی آن نسبت به تصاویر گرافیکی می‌شود:

متن کوتاه‌تر است، توسط موتورهای جستجو، مبدل‌های متن به گفتار، و تمام کارگزاران کاربر قابل خواندن است، تولیدشان زمان کمتری می‌خواهد، تغییرشان راحت‌تر است، توسط کد می‌توان آن‌ها را تولید کرد، معمولا با معناترو واضح‌ترند، برداشت‌های مختلفی از آنها نمی‌شود، می‌توان آنها را به‌راحتی برای آدم‌های سخت‌گیر گسترش داد یا فرمتشان را عوض کرد. ‌‌این‌ها مواردی بودند که سبب برتری متن می‌شدند. ولی استفاده از متن همیشه بهترین روش نیست. به‌همین دلیل اکنون مواردی را بررسی می‌کنیم که لازم است از گرافیک استفاده کنید.

بدون گرافیک هیچ چیز معنایی ندارد. وقت این است که از گرافیک استفاده کنید.

1– نمایش مصور محتوا

از این مساله نمی‌توانید فرار کنید، خواه ناخواه برخی از مطالبتان تصویری است. مثلا: اگر عکاس باشید و بخواهید کارهای خود را به معرض نمایش بگذارید، مسلما محتوایتان تصاویر عکس‌هایتان است. ‌‌

زیاده‌روی نکنید

روش معمول امروزه، استفاده از سبک‌های پشتیبانی شده توسط ‌CSS‌ است، هرچند که این سبک‌ها عموما نسبت به اندازه، رنگ، رنگ پس‌زمینه و موقعیت‌شان محدودند. اما گاهی اوقات لازم است که طراحی شما به‌گونه‌ای باشد که چشم‌را مستقیما به مطلب خاصی هدایت کند. استفاده از عناصر گرافیکی توجه زیادی را جلب می‌کند، اما خاطرتان باشد که این توجه نسبی است و اگر قرار باشد هر چیزی که روی صفحه‌وب‌تان می‌گذارید، چشم را به‌خود خیره کند، در این صورت چشم تمرکزش را از دست می‌دهد و نتیجه معکوس می‌شود.‌ ‌

حساب و کتاب ‌ ‌

در بررسی از نظر فضای اشغالی، استفاده از گرافیک همواره فضای بیشتری روی سرور نسبت به متن اشغال می‌کند. ولی اگر اندازه فایل و سرعت برایتان مهم نباشد، مساله مهم دیگری که باید به‌آن توجه کنید زمان است. مثلا اگر مشتری بخواهد عکسی از صفحه را عوض کند، تقریبا پنج دقیقه وقت شما را برای باز کردن فایل فتوشاپ، ویرایش متن، اعمال تغییرات، انتخاب تنظیمات بهینه و بارگزاری آن می‌گیرد. ولی برای تغییر متن تقریبا 60 ثانیه وقت شما تلف می‌شود. در این مقیاس شاید تفاوت زیاد به چشم نیاید، ولی در پروژه بزرگی چون وب‌سایت مدیریت محتوا، مجموع این پنج دقیقه‌ها زمان زیادی خواهد شد.

2– به‌دست آوردن احتیاجات دیداری

اگر وب‌سایتتان مارک معروفی دارد، فقط کافیست که یک لوگوی گرافیکی با فونت، رنگ، نگارش و خصوصیات مناسب قرار دهید تا این مطلب را فریاد بزند که «این‌جا وب‌سایت جام‌جم یا کلیک یا... است». اگر همین کار را با متن انجام دهید، مطمئن باشید که موفقیت لازم را بدست نخواهید آورد.اگر می‌خواهید متن شما به‌همان شکلی که مدنظرتان است در کامپیوتر مقصد نشان داده شود، باید این کار را با تصویر انجام دهید، چرا که اگر از متن استفاده کنید، باید فونت شما روی کامپیوتر کاربر نصب شده باشد. ‌ ‌

3– شرح در یک لحظه

گاهی اوقات پیش می‌آید که می‌خواهید ظاهر چیزی را توضیح دهید، قطعا یک تصویر یا گرافیک این کار را در یک لحظه برای شما انجام می‌دهد. درست است که متن‌ها برای بیان احساسات مفیدند (و در این زمینه چه کتاب‌ها که نوشته نشده است)، ولی اگر اطمینان داشته باشید که بیننده وقتی برای خواندن متن ندارد، استفاده از گرافیک بهترین کار است.

4– استقلال از زبان

از آن‌جایی که تصاویر گرافیکی به زبان خاصی نوشته نشده‌اند، در این‌صورت دامنه گسترده‌تری از مخاطبین بدون نیاز به ترجمه قابلیت درک آن را خواهند داشت. در این‌صورت دیگر زبان محتوای وب‌سایت چندان مهم نیست و مطلب لازم برداشت خواهد شد. ‌ ‌

5- اعتمادسازی با استفاده از واقعیت

همه افراد بدبین هستند، مخصوصا روی وب. وقتی کسی چیزی می‌گوید، ما خودمان باید آن را آزمایش کنیم تا ببینیم چقدر موثق است و سپس آن را باور کنیم. هرکسی به چشم‌های خود بیش از هرچیزی اعتماد دارد. پس اگر خواستید محصولی را نشان دهید (خواه تی‌شرت باشد یا قایق یا حتی یک نرم‌افزار) اگر از عکس واقعی آن استفاده کنید، اعتماد زیادی را در ذهن مراجعه‌کننده می‌سازید.

6– خلاصه کردن مجموعه‌ای از اطلاعات

در برخی موارد، خصوصا بحث‌های مرتبط با آمار و اطلاعات رقمی، همواره قرار دادن تصویر راحت‌تر از این است که اطلاعات خام را دراختیار کاربر قرار دهید. لطفا همواره به‌یاد داشته باشید که گرافیک ابزاری ضروری است، ولی زمانی بازدهی خواهند داشت که از آن هوشمندانه و به‌موقع استفاده کنید.

محمدحسین کردونی