نشست پرهیاهو

مشاوران دولت باراک اوباما، رئیس‌جمهور جدید ایالات‌متحده چند روزی را صرف یافتن پاسخی به این سوال کردند که ترکیب هیات اعزامی دولت جدید آمریکا به کنفرانس امنیتی سه روزه مونیخ که از  جمعه این هفته فعالیت خود را آغاز می‌کند چطور باید باشد.

این کنفرانس به عنوان مثال جایی‌ است که آمریکایی‌ها می‌‌توانند مذاکراتی غیررسمی با ایرانی‌ها داشته باشند، از آن نوع دیالوگی که اوباما اخیرا  شاید نه‌چندان اتفاقی  اعلام کرد مایل به گشودن باب آن با تهران است. به واقع خیلی چیزها ممکن است در مونیخ اتفاق بیفتد.

اگر روند امور به خوبی پیش برود این کنفرانس حادثه‌ای خواهد بود که در جریان آن حاضران می‌توانند در مورد مسائل مهم به بحث و گفتگو بنشینند. 73 شخصیت بین‌‌المللی در کنفرانس امسال حضور خواهند یافت که در بین آنها نام بسیاری از روسای جمهور، نخست‌وزیران، ‌وزرای دفاع یا امور خارجه کشورهای مختلف به چشم می‌‌خورد. در چنین شرایطی به‌نظر می‌رسد کنفرانس امنیتی مونیخ امسال به مراتب توجه برانگیزتر از مجمع جهانی اقتصاد باشد که با یک هفته اختلاف زمانی در داووس سوئیس برگزار شد و محور اصلی مباحثاتش بحران مالی کنونی جهان بود.

با توجه به ‌آن که هیچکس از روسای جمهوری ایالات‌متحده تاکنون در نشستی در این سطح شرکت نکرده‌‌اند نگاه‌ها به طور طبیعی معطوف رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا شد که یکی از دو جمهوری‌خواه کابینه اوباما و تنها وزیری است که از دوره بوش به کابینه اوباما راه یافته است اما به اعتقاد مشاوران کاخ‌سفید کسی که به مونیخ اعزام می‌شود باید چهره‌ای اوبامایی‌تر داشته باشد. در نهایت جوزف بایدن، معاون اوباما برای انجام این ماموریت در نظر گرفته شد.

هر کلمه‌ای که بایدن در کنفرانس امنیتی مونیخ بگوید؛‌ چه در مورد ایران باشد، چه افغانستان یا خاورمیانه به دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد. این اولین سفر خارجی بایدن به عنوان معاون رئیس‌جمهور ایالات‌متحده خواهد بود. او همیشه سعی دارد حرف‌هایش لحنی دیالوگ‌گونه داشته باشند اگرچه به واسطه گاف‌هایش زبانزد است.

آمریکایی‌ها امسال با هیاتی بزرگ در کنفرانس مونیخ شرکت می‌کنند. بایدن را در این سفر سرلشکر دیوید پترائوس، فرمانده نیروهای آمریکایی در شمال آفریقا، خاورمیانه و آسیای‌میانه که معمار عملیات آرام‌سازی عراق بود و اکنون سعی دارد طرح مشابهی را در افغانستان به مرحله اجرا درآورد، همراهی می‌کند. او روز یکشنبه آینده به همراه حامد کرزای، رئیس‌جمهور افغانستان که دیگر آن اهمیت گذشته را برای واشنگتن ندارد در میزگردی در مورد آینده افغانستان  شرکت می‌کند. ریچارد هالبروک، نماینده ویژه آمریکا در امور افغانستان و پاکستان که از نگاه کاخ سفید به واسطه ناامنی و بی‌ثباتی ناشی از حضور و فعالیت گروه‌های تروریست ناامن‌ترین منطقه دنیاست دیگر عضو هیات اعزامی آمریکا به مونیخ است.

هیات آمریکا همچنین جان مک‌کین، جان کری و ژوزف لیبرمن، از سناتورهای بانفوذ کنگره که وجه اشتراکشان این است که جملگی زمانی نامزد راهیابی به کاخ‌سفید بوده‌اند را نیز شامل می‌شود. کری که خیلی تمایل داشت جای هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه جدید آمریکا را در کابینه اوباما بگیرد در حال حاضر ریاست کمیته سیاست خارجی سنا را بر عهده دارد که تاثیری غیرقابل انکار بر تایید توافق‌نامه‌های واشنگتن با کشورهای خارجی دارد.

انتخاب‌های نمادین

وقتی کاخ‌سفید حوالی ظهر سه‌شنبه هفته گذشته اعلام کرد ریاست هیات اعزامی آمریکا به مونیخ را بایدن بر عهده خواهد داشت این خبر بویژه در مسکو انعکاس قابل توجهی داشت. اگرچه روسیه پیش‌تر سرگئی ایوانف، معاون نخست‌وزیر و از وزرای دفاع پیشین را که دست بر قضا انگلیسی را به فصاحت صحبت می‌کند به عنوان ریاست هیات اعزامی کرملین معرفی کرده بود اما با توجه به سطحی که آمریکا در کنفرانس مونیخ شرکت می‌کند او دیگر گزینه مناسبی برای هدایت هیات روسی نیست.

به همین دلیل مسکو در حال بازنگری در ترکیب هیات خود است. احتمال سفر ولادیمیر پوتین، نخست‌وزیر روسیه به مونیخ اندک است چرا که او ستاره کنفرانس سال قبل بود و جمعه همین هفته به عنوان نماینده روسیه در نشست داووس شرکت کرد. در چنین شرایطی تنها گزینهای که باقی می‌ماند دیمیتری مدودف، رئیس‌جمهور است که احتمالا شخصا راهی مونیخ می‌شود.

اگرچه آلمان‌ها به عنوان میزبان مشکلی برای مشارکت در عالی‌ترین سطح در کنفرانس امنیتی مونیخ ندارند اما حضور بایدن موجب شده بسیاری از کشورها ترکیب‌ هیات اعزامی خود به مونیخ را مورد بازنگری قرار دهند.

نشانه‌هایی از جنگ سرد

عنوان «کنفرانس امنیتی» دیگر انعکاس‌دهنده ماهیت و کارکردهای این نشست نیست. این نام در واقع یادگار دوران جنگ سرد است زمانی که کارشناسان غربی در مونیخ گرد هم می‌آمدند تا در مورد قابلیت‌های ائتلاف غرب برای مقابله با تهدیدات امینتی بلوک شرق و راه‌های مقابله با آن به بحث و گفتگو بنشینند.

در آن دوران کنفرانس امنیتی مونیخ به واقع مجمعی برای تبادل نظر کارشناسان امور دفاعی بود در حالی که کنفرانس مونیخ طی سال‌های اخیر میزبان رهبران سیاسی جهان بوده است.

در این کنفرانس در کنار سایر موضوعات بیشتر به موضوع خلع‌سلاح هسته‌ای پرداخته می‌شود. با توجه به تهدیدی که از این بابت متوجه جهان است خلع‌سلاح هسته‌ای برخلاف دوران جنگ سرد به کارشناسان سپرده نشده است. اوباما در آینده‌ای نزدیک باید در مورد تمدید معاهده منع تولید موشک‌های بالستیک (ABM) با روسیه تصمیم‌گیری کرده و موضع خود در قبال استقرار اجزای سامانه دفاع موشکی در شرق اروپا که شکل‌دهنده روابط آینده مسکو  واشنگتن خواهد بود را اعلام کند.

در حالی که گمان می‌رود حاضران در نشست بتوانند در مورد موضوعات جزیی‌تر مثل آینده افغانستان به توافقاتی برسند بعید است نشست اصلی برای بررسی وضعیت ناتو، روسیه، حوزه انرژی و صلح در خاورمیانه دستاوردهای چندانی داشته باشد.

مترجم: رضا سادات
منبع: اشپیگل