آنجا که خورشید ما لب بام نیست

زنان و مردان سالمند هنوز متناسب با جمعیت و نیاز خود نتوانسته‌اند فضایی از شهر را به خود اختصاص بدهند.

خانه‌های مهر که اخیرا خبر تاسیس قریب‌الوقوع آن داده شد، گرچه آغاز تحولی خوب است اما آن تحول به صورت نقطه‌ای پیش رفته است و خبر از تحول فضای شهری به نفع سالمندان نمی‌دهد. با این سطح نخواهد توانست در شلوغی بی‌قاعده شهری که جایی برای سالمندان در نظر نگرفته است جلوه‌ای داشته باشد.

هفته گذشته همزمان با روز بزرگداشت بازنشستگان و سالمندان و روز خانواده وزیر رفاه و تامین اجتماعی خبر از احتمال گسترش خانه‌های مهر داد.

تاسیس خانه‌های مهر پیشکسوتان که احداث آنها از سال گذشته صورت گرفته، اقدامی است که در راستای حفظ کرامت بازنشستگان انجام شده است، اما این خانه‌ها نیز اما و اگرهای زیادی در پی دارد. آیا این خانه‌ها جوابگوی نیاز سالمندان خواهد بود؟ آیا خدمات آن برای سالمندان تا همیشه رایگان خواهد بود یا مثل کانون‌های سالمندان که نخست خدماتی رایگان ارائه می‌داد و سپس در اثر کمبود بودجه با دریافت وجه خدمات خود را ارائه کرد دچار همین کمبود‌ها و تغییر روش‌ها خواهد شد؟

دکتر عبدالرضا مصری، وزیر رفاه و تامین اجتماعی گذشته از تمام این اما و اگر‌ها گسترش خانه‌های مهر را منوط به همکاری شهرداری و در اختیار قرار دادن محلی در پارک‌ها، دانسته است که در این صورت 44 خانه مهر در 22 منطقه تهران توسط وزارت رفاه تجهیز خواهد شد.

سالمندان در فصول مختلف سال به پارک‌ها می‌روند و مجهز کردن این فضاها به امکانات مورد نیاز می‌تواند برای این قشر موثر باشد.

در خانه‌های مهر، کارگاه‌های هنری، فرهنگی، کتابخانه‌ای، لوازم انجام ورزش‌های نشسته مانند شطرنج، سرویس‌های بهداشتی مناسب با سن سالمندان و انواع امکانات مورد نیاز ایجاد می‌شود و قرار است این خانه‌ها را خود سالمندان اداره کنند.

مصری وزارت رفاه را مدافع، انتقال‌دهنده خواسته‌ها و خدمتگزار سالمندان در دولت دانسته است که دغدغه اصلی آن مسائل مربوط به معیشت و کرامت بازنشستگان و مردم است.

فعال بودن و سالم بودن از اهدافی است که وزارت رفاه قرار است با رویکرد جدید دولت رفاه آن را برای سالمندان به ارمغان آورد، چنانکه در همین رابطه سالمندان برای چندمین بار در چندمین سالروز تقدیر از بازنشستگان، خبر ایجاد کلینیک‌های ویژه سالمندان را این بار از زبان مصری شنیدند.

اگر کارها خوب پیش برود، خانه مهر پیشکسوتان در آینده نقش بسیار مهمی در استفاده از تجربیات بازنشستگان و تبادل افکار آنها و انتقال این تجربیات به جوانان ایفا خواهد کرد. چنانکه در برخی از کشورهای دنیا که با پیری جمعیت مواجه هستند این کار نتایج مثبتی داشته است.

اما سالمندان فکر می‌کنند در این خانه‌ها چه خبراست.

در این رابطه با برخی از آنان گفتگو داشتیم که نشان می‌داد تصورات آنان از نیازهایشان برمی‌خیزد و باید دید این انتظارات چقدر در خانه‌های مهر برآورده می‌شود.

نقی مراد 67 ساله می‌گوید: خانه مهر باید جایی باشد که در آنجا آفتاب ما لب بوم نیست. یعنی الان ما را به این شکل نگاه می‌کنند و جایی اولویت با ما نیست. آنجا دیگر نباید از این خبر‌ها باشد.

همه چیز باید برای سالمندان طوری چیده شده باشد که انگار درست وسط عمرشان هستند و باید برای نگهداری سالم بقیه عمرشان با امید و شادی تلاش کنند.

ساجده اسدی می‌گوید: خانه مهر باید جایی باشد که ما چند تا پیرزن مثل خودمان را ببینیم و با آنها دوست شویم، با هم زیارتی برویم و سفره‌ای بیندازیم. جایی باشد که اگر خانه‌مان کوچک بود بتوانیم نذر و ختم قرآنمان را در آنجا بگیریم.

طیبه جاهدی 72 ساله می‌گوید: باید در این خانه‌های مهر متخصص ارتوپدی و چشم‌پزشک حتی یک روز در ماه هم که شده مستقر شود و رایگان ویزیت کند.

نادر توکلی 60 ساله می‌گوید: در خانه‌های مهر باید جایی برای خانواده سالمندان هم در نظر بگیرند. باید بازی‌هایی باشد که من بتوانم با همسر و نوه‌هایم دسته‌جمعی انجام دهم. ما در کنار کودکان و جوان‌تر‌ها احساس سرزندگی و جوانی بیشتری می‌کنیم.

حسین نائمی می‌گوید: من 52 سال دارم و بازنشسته شده‌ام. می‌خواهم بیایم در این خانه مهرتان از همین حالا جلوی پیر شدنم را بگیرم. می‌خواهم بیایم هر چه بلد هستم به جوان‌تر‌ها یاد بدهم. شاید پولش را هم نگیرم. آیا زیر 60 ساله‌ها را هم راه می‌دهند؟

دوست 65 ساله‌اش می‌گوید: آنجا یکی هست به این بچه‌هایم بگوید که مرا به حال خودم بگذارند که بروم با50 40 سالی که اگر خدا بخواهد برایم باقی مانده یک زن بگیرم و دوباره زندگی تشکیل بدهم؟

نرگس صمیمی بانوی 62 ساله و خودسرپرست می‌گوید: اگر من بخواهم کسب درآمد کنم هزار و یک هنر از آشپزی گرفته تا انواع بافتنی بلدم که به بچه‌ها یاد بدهم. آیا در خانه مهر امکان کار کردن را هم برای من فراهم می‌کنند؟

سعیده 74 ساله می‌گوید: هر چقدر دوندگی کرده‌ام نشده است که بیمه‌ام کنند و پسری هم ندارم. می‌شود یک نفر هم در خانه‌های مهر مستقر شود که لیست سالمندان متقاضی بیمه را تهیه کند و به سازمان مربوطه بدهد و پیگیر بیمه‌شان باشد؟ ما که دیگر آنقدر جان دوندگی نداریم.

خواسته‌ها زیاد است و مجال اندک.

خانه مهر خانه رویایی می‌شود اگر بتواند همه این خواسته‌ها را برآورده سازد. آن وقت شاید همه آرزو کنند زودتر بازنشسته شوند تا به رویاهایشان برسند.