مجمع بر اجرای سند چشم انداز و اصل 44 نظارت می‌کند

هاشمی رفسنجانی گفت: در واقع وظیفه نظارت بر حسن‌اجرای سند چشم انداز و سیاست‌های کلی اصل 44 از سوی رهبر معظم انقلاب به مجمع تشخیص مصلحت نظام تفویض شده که مجمع بر اساس تعیین شاخص‌ها و الزامات و آیین نامه‌هایی که تهیه کرده است، نظارت را به طور جدی دنبال می‌کند.

جان کلام؛ فرهنگ‌سازی‌

وی در پاسخ به این پرسش که برای فرهنگ سازی در زمینه آشنایی مردم با سند چشم انداز و تبدیل آن به یک مطالبه عمومی، چه گام‌هایی باید برداشته شود، گفت: فرهنگ‌سازی هم امکان ندارد مگر با اعتقاد و باور عمومی.
اولین گام اقناع جامعه، نخبگان و دست‌اندرکاران است. تا هدف بزرگی نظیر چشم‌انداز به باور عمومی و عزم ملی تبدیل نشود، تلاش برای اجرای آن چندان ثمربخش نیست.

وی افزود: شاید بتوان براساس نیازهای مقطعی، جامعه را به سویی سوق داد، اما باید با درک عمیق   و نه سطحی   آینده روشن را با همه الزامات آنچنان ترسیم کرد که تحقق چشم‌انداز به عزم ملی تبدیل شود و تمام نیروها و امکانات کشور برای تحقق آن هماهنگ و فعال گردند. به عنوان مثال از فلان کشاورز در فلان نقطه کشور گرفته تا بالاترین مسؤول در وزارت جهاد کشاورزی به این باور برسند که برای آبیاری از روش‌های نوین علمی استفاده کنند و برای استفاده بهینه از منابع، به سوی تجمیع اراضی بروند.

یا در بحث صنعت، بانک‌ها و مؤسسات ذی‌ربط اول باید به این باور برسند که سرمایه‌گذاری برای طرح‌های آزمایشگاهی که در مرحله پایلوت هستند، اولا می‌تواند دانش و صنعت را با هم آشتی دهد و ثانیا سودآوری داشته باشد تا نه دانش تئوریک صرف باشد و نه صنعت، همچنان در فضای سنتی بماند. تمام وزارتخانه‌ها و سازمان ها و نهادهای کشور در هر بخش و حوزه‌ای باید متناسب با سند چشم‌انداز، وظایف و فعالیت‌های 20 ساله خود را برای دستیابی به جامعه‌ای توسعه یافته متکی بر هویت اسلامی  ایرانی و کسب جایگاه اول اقتصادی، علمی و فناوری در منطقه تعریف و ترسیم کنند.

تمام سرمایه‌های لازم را داریم‌

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام با تاکید بر این‌که تمام سند چشم‌انداز براساس واقعیت‌های میدانی ایران نوشته شده و سرمایه‌های اجرای آن در ایران موجود است، گفت: اولین سرمایه‌ای که در کشور ما وجود دارد و ما با اتکای آن، باید چشم‌انداز را پیاده کنیم، سرمایه انسانی است. کشور ما از جمعیت70 میلیونی برخوردار است که در این جمعیت، حدود 4 میلیون نفر فارغ‌التحصیل هستند، حدود 5/2 میلیون نفر مشغول تحصیلات عالیه دانشگاهی هستند. حدود 17 میلیون نفر در مدارس ما تحصیل می‌کنند و حدود یک میلیون نفر معلم داریم. در مدارس و دانشگاه‌ها عده زیادی از نیروهای محقق و واقعا ارزشمند داریم. قسمتی از آنها در خارج هستند که در نهایت اگر برنامه درست داشته باشیم، از آنها هم بخوبی می‌توانیم استفاده کنیم.

وی افزود: الان وضع مراکز تحقیقاتی بسیار خوب است. حدود 1500 مرکز تحقیقاتی در بخش‌های خصوصی، دولتی و جاهای مختلف داریم که مجموعه نیروی انسانی ما بعلاوه خود مردم ما به عنوان مردمی مسلمان و نجیب، آماده خدمت هستند. در صورتی که میدان به آنها داده شود و راهشان باز باشد، جمعیت قابل اتکایی است.

هاشمی رفسنجانی، سرمایه مکتب اسلام،  قدرت تامین نیازهای داخلی به خاطر ظرفیت بالای تولیدی، ذخایر معدنی کشور، صدها هزار کارگاه صنعتی، زیربناهای مناسب کشور، موقعیت جغرافیایی ممتاز کشور، شرایط اقلیمی مناسب، موقعیت ممتاز ساختار سیاسی کشور و درآمد هنگفت صادرات نفت و گاز را از دیگر پتانسیل‌های موجود کشور برای دستیابی به اهداف سند چشم‌انداز برشمرد.

وابستگی به نفت کم نشده است‌

اصل 44 موتور محرک سند چشم‌انداز است. اصولی مثل قطع وابستگی بودجه به نفت، کاهش تصدیگری دولت و... از نظر اجرایی، اکنون در چه وضعیتی است؟ برای رسیدن به وضعیت مطلوب چه راهکارهایی پیشنهاد می‌کنید؟ هاشمی رفسنجانی در پاسخ به این سوال گفت: چشم‌انداز و اصلاح اصل 44 در مرحله برنامه و سیاست است که هر کدام به اندازه بار معنایی خویش به عنوان فوندانسیون اهمیت دارند، اما این بنا باید پس از این مرحله برستون‌هایی استوار شود که قوانین و اجرائیات است. مثلا در موضوع قطع وابستگی کشور به نفت، رهبری معظم قائل به قطع یکباره هستند و اخیرا نیز در یک سخنرانی نخبگان علمی کشور پلمب آخرین چاه نفت را آرزو کردند. مجمع تشخیص مصلحت هم با توجه به مشکلات موجود، قطع 5 ساله یعنی سالی 20 درصد را تصویب کرد. آیا واقعا الان چنین است؟ آمارها و کارشناسان که عکس این را می‌گویند. نباید خود را فریب دهیم و وابستگی‌ کشور به فرآورده‌های نفتی را جدا از وابستگی به نفت بدانیم. گیرم که کشور از نفت خام انقطاع کامل یافت، آیا وابستگی کشور به بنزین یا مواد پتروشیمی وابستگی به نفت نیست؟

در تصدیگری دولت در حال دور شدن از اهداف هستیم‌

وی افزود: درخصوص تصدیگری دولت هم نه تنها براساس چشم‌انداز و سیاست‌های کلی اصل 44 عمل نمی‌شود، بلکه به گونه‌ای رفتار می‌کنیم که در عمل به آن سو نمی‌رویم. نمونه روشن آن فروش سهام شرکت مخابرات است که می‌گویند بیشترین سهم آن را ستاد اجرای فرمان امام خریده است. دولت فروخت و یک نهاد شبه‌دولتی خرید. آیا زمینه‌ای فراهم کردیم که بخش خصوصی ترغیب و تشویق به سرمایه‌گذاری کلان در کشور شود؟

وی با تاکید بر این‌که تا زمانی که سرمایه‌گذار حرف‌های خوب از این نوع بشنود و رفتار بد از آن نوع را ببیند، هیچ وقت باور نمی‌کند در جمهوری اسلامی تولید ثروت ارزش است، خاطر نشان کرد: وقتی سرمایه‌دار را زالو می‌خوانیم، وقتی به انحای مختلف قضایی، اجرایی و قانونی، جلوی پای سرمایه‌گذار سنگ‌های بزرگ می‌گذاریم، نتیجه این می‌شود که با وجود آماده بودن زمینه و زیرساخت‌ها، کسی رغبتی به سرمایه‌گذاری نشان نمی‌دهد. مثلا کشتی‌های تجار ژاپنی و سرمایه‌گذاران تجاری ایرانی در گواتر پاکستان یا بندر بن علی دبی پهلو می‌گیرند و ما باید با پرداخت هزینه، همان تجارت را گران‌تر وارد کشور کنیم.

3 سال زمان را از دست دادیم‌

هاشمی رفسنجانی در پاسخ به این سوال که باتوجه به توان ما، تهدیدها و روندهای اجرایی و تصمیم‌گیری کنونی، آیا سند چشم‌انداز در افق 17 ‌ساله پیش رو محقق شدنی است، گفت: این سؤال را باید از مسوولان ذی‌ربط پرسید؛ ولی من با توجه به شناختی که از توان علمی، زیربنایی و اراده عمومی دارم، معتقدم که اگرچه سه سال را از دست دادیم، ولی می‌توانیم با تلاش بیشتر به آن اهداف برسیم. البته باید توجه داشت که 24کشوری که در سند چشم‌انداز، هدف بودند که ما می‌خواهیم بین آنها رتبه اوّل را به دست آوریم، در این مدت در بعضی زمینه‌ها پیشرفت‌هایی داشتند که جلو زدن از آنها و حتی رسیدن به آنها نیاز به تلاش مضاعف دارد.

توان این کار را داریم. تهدیدها را در زمان تدوین سند با شدت بیشتری مدنظر داشتیم. اما آنچه مهم است، روند اجرایی و تصمیم‌گیری است که باید در این مسیر باشد.

موانع رسیدن به اهداف چشم‌انداز

- خصومت استکبار و ضعف تعامل جهانی ما

- افراط و تفریط و شعاری بودن کارها در بعضی از موارد

- وابستگی به نفت و اسراف در مصرف انرژی‌

- ساختار اداری کهنه‌

- فساد اداری و نبود وجدان کاری‌

- موازی کاری و وجود نهادهای تکراری‌

- رشد شهرنشینی و تخلیه روستاها

- کاربردی نبودن بخشی از تحصیلات مدارس و دانشگاه‌ها

- فرار مغزها و جذب نشدن نیروهای فرهیخته کشور

- نرخ بالای بیکاری‌

- ضعف بهره‌وری و در کنار آن ضعف صادرات‌

- تورم که قبل و بعد از انقلاب تا امروز داد همه مردم را در آورده است‌

- عدم جذب سرمایه‌های خارجی‌

- حجم بزرگ دولت و یارانه‌های غیرعادلانه‌

- ضعف بخش خصوصی‌

- صنعت بیمه و بانک در کشور ما بسیار ضعیف است‌

- ضعف تامین اجتماعی‌