رویای اروپایی‌

به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران بعید و حتی ناممکن است که اروپایی‌های سفید حاضر شوند به حاکمیت عضوی از اقلیت‌های قومی و نژادی غیراروپایی تن دهند. قادر ماکالاچه، مالک یکی از غرفه‌های فروش مواد غذایی در بازار هفتگی شهرک لباسکه واقع در شمال پاریس، پایتخت فرانسه می‌گوید: اوباما برای ما قصه‌ای از سرزمین‌های دور است. او که 48 سال پیش از والدینی الجزایری در فرانسه به دنیا آمده به رغم آن که شهروند فرانسه است به هیچ عنوان احساس فرانسوی بودن نمی‌کند. می‌افزاید: تکرار این داستان در فرانسه امکان‌پذیر نیست.

با این حال او که پسری 18 ساله دارد بر این باور است که ورود اوباما به عرصه انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا نور امیدی برای اقلیت‌های اروپایی است.

تغییرچهره اروپا

وجود تبعیض تنها یکی از مولفه‌هایی است که ظهور رهبر سیاسی تمام عیاری از میان شهروندان خارجی‌تبار در اروپا که بتواند این سیستم را مضمحل کند نامحتمل کرده است. یک مساله دیگر این است که قاره کهن تا آنجا که به جامعه اقلیت‌های خارجی ساکن این قاره مربوط می‌شود، جوان است.

در اسپانیا، جایی که برای آفریقایی‌های ساکن شمال و مناطق زیر صحرا به سان آهن‌ربا عمل می‌کند اکثر اقلیت‌ها نسل اولی هستند و در سایر جاها آن‌ها حداکثر از سه نسل پیش به اروپا آمده‌اند. چهره در حال تغییر پاره‌ای ازکشورهای دیگر اروپایی از جمله بریتانیا یا فرانسه تا حدود زیادی انعکاس‌دهنده گذشته استعماری آن‌ها است. اکثر مهاجرانی که به این کشورها می‌روند از کشورهایی هستند که زمانی تحت حاکمیت‌شان قرار داشتند و تبعیض نژادی در آنها همچنان واقعیتی غیرقابل کتمان است.

در بریتانیا که سهم اقلیت‌ها از جمعیت این کشور به حدود 8 درصد بالغ می‌شود تنها 15 کرسی از مجموع 646 کرسی پارلمان به اقلیت‌ها اختصاص داده شده است. اگرچه بارونس اسکاتلند، زنی سیاهپوست به دادستانی کل این کشور منصوب شده اما او حایز عالیترین عنوان دولتی است که رنگین‌پوستان این کشور به آن دست یافته‌اند.

در حالی که براساس خوشبینانه‌ترین برآوردها فرانسه نزدیک به 5 میلیون مسلمان دارد که خاستگاه اکثرشان کشورهای شمال آفریقاست اما از جمع 577 کرسی مجمع ملی این کشور تنها یکی در اختیارنماینده‌ای سیاهپوست است که او هم متولد جزیره گوادولپ متعلق به فرانسه در دریای کارائیب است. مجمع اعلای پارلمان فرانسه هم 4 رنگین‌پوست نماینده دارد که ریشه‌شان به کشورهای آفریقایی بازمی‌گردد.

در بوندستاگ (پارلمان آلمان) هم 10 کرسی از کل 612 کرسی در اختیار اقلیت‌هاست اگرچه جم ازدمیر، سیاستمدارت ترک‌تبار قرار است به زودی به اولین شهروند خارجی‌تبار آلمان تبدیل شود که ریاست حزبی سیاسی را به عهده می‌گیرد. او در آینده‌ای نزدیک ریاست مشترک حزب سبزها را برعهده می‌گیرد.

دنی سیرسکاندراج، از محققان مرکز تحقیقات سیاسی‌های عمومی در لندن، پایتخت بریتانیا می‌گوید: اوباما یک شبه به یک پدیده تبدیل نشد. ظهور او نتیجه نسل‌ها فعالیت سیاسی اقلیت‌ها در ایالات‌متحده برای خلق این فضا و ایجاد شرایط پذیرش یک رنگین‌پوست درصدر هرم سیاسی این کشور است در حالی که اروپا فاقد چنین حال و هوایی است.

هر چند هنوز هم در ایالات‌متحده وجود تنش‌های قومی را می‌توان احساس کرد اما بخش اعظم این درگیری در منازعات حقوق مدنی دهه‌های 50 و 60 میلادی حل شد. اکنون اقلیت‌های آمریکا در جریان این کشور به صدایی تبدیل شده‌اند که دیگر امکان نادیده انگاشتن آن‌ها وجود ندارد. این روند به اعتقاد سیرسکاندراج موجب شده اقلیت‌ها در ایالات‌متحده به نوعی بلوغ سیاسی برسند.

اگرچه تب اوباما خیلی زود کشورهایی چون آلمان و فرانسه را درنوردید با این حال اقلیت‌های نژادی و قومی در این کشورها در دام نوعی عدم بلوغ سیاسی گرفتار شده‌اند. در فرانسه، کشوری که ادعا دارد مهد آزادی و برابری است وجود تبعیض‌نژادی گاه به حدی مشهود است که راهی برای پنهان کردن آن وجود ندارد.

جی مک‌دوگان، ازکارشناسان مستقل سازمان ملل متحد یک سال قبل پس از دیداری از فرانسه با انتشار یادداشتی به صراحت اعلام داشت در این کشور شاهد اشاعه نوعی تبعیض نهادینه شده علیه اقلیت‌ها بوده است. یاس و سرخوردگی ناشی از وجود این تبعیض بود که سه سال قبل موجبات سربرآوردن ناآرامی‌های مدنی در این کشور را فراهم آورد.

با این حال فرانسه یکی از معدود کشورهای اروپایی است که موفق شده مهاجران سفید را با جامعه خود یکپارچه و هماهنگ کند. نمونه بارز این ادعا نیکلا سارکوزی، رئیس‌جمهور فرانسه است که از پدری مجار متولد شده است.

پاتریک لوزس، سیاهپوستی از کشور بنین درغرب آفریقا که در حال حاضر ریاست شورای نمایندگان اتحادیه سیاهپوستان فرانسه را بر عهده دارد در این رابطه می‌گوید: چنین چیزی هیچگاه در مورد یک سیاهپوست اتفاق نمی‌افتد وی می‌افزاید: وجود تبعیض‌نژادی علیه سیاهان در فرانسه غیرقابل انکار است.

سارکوزی پس از آن که سال گذشته میلادی به کاخ الیزه راه یافت سه زن خارجی‌تبار را به سمت‌های وزارتی گمارد. راما یاده، جانشین وزیر امور خارجه در امور حقوق بشر شد. او متولد داکار، ‌پایتخت سنگال است. علاوه بر او عادل اماره الجزایری‌تبار به وزارت امور شهری رسید و رشیده داتی که مراکش‌تبار است وزیر دادگستری شد. با این حال به نظر می‌رسد پیشرفت در این بخش در همین جا متوقف شده است.

فرانسوی و دیگر هیچ‌

لوزس یادآوری می‌کند عمق مشکل اقلیت‌ها در فرانسه را در این واقعیت که دولت پاریس رغبتی به سرشماری اقلیت‌های قومی این کشور نشان نمی‌دهد به خوبی دریافت. به اعتقاد کارشناسان ریشه این مشکل در درون ساختار سیاسی فرانسه است.

لوزس می‌گوید: آمار نداریم پس مشکلی هم نداریم. او با انتقاد از این نحوه نگرش به مساله اقلیت‌ها می‌افزاید: این نمادی از عمق ریاکاری محافل سیاسی فرانسه در قبال اقلیت‌های کشور است.

این دیدگاهی نیست که منحصر به لوزس باشد. اریک کسلاسی، جامعه‌شناسی که در حال بررسی تبعیض در جامعه فرانسوی است اعتقاد دارد بازتولید اوبامای فرانسوی اصولا از توان جامعه فرانسه خارج است. او بر این باور است که مشکل به همان اندازه که به طبقه سیاسیون مربوط می‌شود به رای‌دهندگان فرانسوی که به قدرت رسیدن یک رنگین‌پوست را برنمی‌تابند هم بازمی‌گردد و در چنین شرایطی ظهور اوبامایی فرانسوی تقریبا محال است.

وضع در سایر کشورهای اروپا هم چندان بهتر از فرانسه نیست. اگرچه سیرسکاندراج پیش‌بینی می‌کند بریتانیا طی یک دهه آینده شاهد ظهور اولین نخست‌وزیر سیاهپوست خود باشد اما این روند در سایر بخش‌های اروپا به مراتب کندتر خواهد بود.

یاده آن وزیر زن فرانسوی در یکی از مصاحبه‌هایش با روزنامه پاریزین گفته بود در دوران کودکی و  نوجوانی تنها سیاهپوستی که در تلویزیون دیده بود مایکل لیب، کمدین سفیدپوستی که ادای سیاهان را درمی‌آورد، بوده است.

منبع: ‌ایندیپندنت‌
مترجم: شیما خیری‌