جذابیت رویدادهای مذهبی در روایت های تلویزیونی
اشاره : تلویزیون ، رسانه ای فراگیر با پوششی سراسری و حتی فرامرزی و بین المللی است و به دلیل جنبه های دیداری
در تحقیق ذیل برنامه های غیر نمایشی مذهبی بیشتر در نظرسنجی مد نظر بوده اند اما این نکته غیر قابل انکار است که برنامه های مذهبی نمایشی (مانند سریالها یا مجموعه ها) طرفداران و مخاطبان بسیار زیاد و ویژه ای دارد. پخش مجموعه شب دهم و استقبال مخاطبان از آن موید این نکته است که بیننده تلویزیونی تشنه دیدن روایت های مذهبی با نگره های خاص نمایشی است .این بررسی با استفاده از روش پیمایشی (Survey) صورت گرفته است و جامعه آماری آن زنان و مردان 15سال به بالای ساکن شهر تهران با حجم نمونه 754نفر است . افراد نمونه این تحقیق با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شده اند. بدین ترتیب که در مرحله نخست از میان بلوکهای ساختمانی و در مرحله دوم از بین خانوارهای ساکن در بلوکهای انتخاب شده نمونه گیری سیستماتیک صورت گرفته است . این نظرخواهی حاکی از آن بود که 49درصد آن را مردان و 51درصد باقیمانده را زنان تشکیل داده اند. در میان گروههای سنی ، 15 - 24ساله ها (28درصد) بیشترین سهم را در گروه نمونه داشته اند. همچنین در میان گروههای تحصیلی مختلف ، افراد سطح تحصیلی دیپلم (34درصد) بالاترین درصد را به خود اختصاص داده اند. 39درصد گروه نمونه را خانم های خانه دار و 61درصد بقیه متعلق به شاغلان در سایر فعالیتهاست . ضمن آن که متاهلان (72درصد) نسبت به مجردان (28درصد) سهم بیشتری را در گروه نمونه به خود اختصاص داده اند. آنچه در پی می آید، خلاصه این پژوهش است ؛ با هم بخوانیم . 33درصد از پاسخگویان در این بررسی اظهار کرده اند که «اصلا» برنامه های مذهبی را تماشا نمی کنند. همچنین 16درصد پاسخگویان گفته اند که «همیشه و اکثر اوقات» و 51درصد نیز «گاهی اوقات و بندرت » بیننده برنامه های مذهبی هستند. عمده ترین دلیلی که پاسخگویان برای تماشا نکردن «برنامه های مذهبی» عنوان کرده اند، «نداشتن وقت» (14درصد) بوده است . «علاقه نداشتن به برنامه های مذهبی»، «تماشا نکردن تلویزیون» و «جذاب نبودن برنامه های مذهبی» دلایل دیگری است که از سوی پاسخگویان ارائه شده است . میزگردهای مذهبی را 29درصد افراد «گاهی اوقات»، 19درصد «بندرت»، 11درصد «اکثر اوقات» و 3درصد «همیشه» تماشا می کنند. در ضمن 38درصد نیز اظهار کرده اند که «اصلا» این نوع برنامه ها را تماشا نمی کنند. میزان تماشای «سخنرانی های مذهبی» به شرح زیر است : 38درصد «گاهی اوقات»، 19درصد «اکثر اوقات »، 17درصد «بندرت» و 5درصد «همیشه» این برنامه ها را تماشا می کنند. گفتنی است که 21درصد نیز «اصلا» بیننده برنامه «سخنرانی های مذهبی» نیستند. دعا و نیایش پخش شده از تلویزیون را 37درصد افراد «گاهی اوقات»، 33درصد «اکثر اوقات» 16درصد «همیشه» و 7درصد «بندرت» تماشا می کنند و 7درصد نیز «اصلا» بیننده چنین برنامه هایی نیستند. در مقایسه انواع برنامه های مذهبی ، اکثر افراد ( 69درصد) «همیشه و اکثر اوقات»، ویژه برنامه های محرم و عزاداری ها را می بینند و در مقابل ، تنها 14درصد «همیشه و اکثر اوقات » بیننده میزگردهای مذهبی هستند. برنامه «درسهایی از قرآن» را 35درصد بینندگان «گاهی اوقات»، 23درصد «اکثر اوقات»، 14درصد «بندرت» و 11درصد «همیشه» تماشا می کنند. در ضمن 17درصد نیز «اصلا» این برنامه ها را تماشا نمی کنند. میزان تماشای برنامه «آفتاب شرقی» به این صورت است که 23درصد «گاهی اوقات»، 12درصد «بندرت »، 10درصد «اکثر اوقات» و 11درصد «همیشه» این برنامه را تماشا می کنند و 44درصد هم «اصلا» این برنامه را نمی بینند. «دعای سمات»، از سوی 26درصد بینندگان «گاهی اوقات»، از سوی 13درصد «اکثر اوقات» از سوی 12درصد «بندرت» و از سوی 11درصد «همیشه» تماشا می شود. 38درصد نیز «اصلا» این برنامه را نمی بینند. برنامه «اشراق» را 17درصد پاسخگویان «گاهی اوقات»، 9درصد «بندرت» و 7درصد «همیشه و اکثر اوقات» تماشا می کنند. 67درصد نیز اظهار کرده اند که «اصلا»این برنامه را تماشا نمی کنند. نحوه تماشای «به سوی ظهور» به این ترتیب است که 22درصد «گاهی اوقات»، 10درصد «بندرت»، 9درصد «اکثر اوقات» و 6درصد «همیشه » این برنامه را تماشا می کنند و 53درصد نیز «اصلا» آن را نمی بینند. «کوچه های باران (ریحانه )» را 18درصد «گاهی اوقات»، 9درصد «بندرت»، 5درصد «اکثر اوقات» و 2درصد «همیشه» تماشا می کنند و 66درصد نیز اصلا بیننده این برنامه نیستند. نحوه تماشای برنامه «آب و آیینه» به این ترتیب است که 22درصد «گاهی اوقات»، 11درصد «بندرت»، 8درصد «اکثر اوقات» و 4درصد «همیشه» آن را تماشا کرده اند و 55درصد نیز «اصلا» آن را ندیده اند. برنامه «مجله آفاق» از سوی 15درصد بینندگان «گاهی اوقات»، از سوی 8درصد «بندرت»، و از سوی 5درصد «همیشه و اکثر اوقات» تماشا می شود. 72درصد نیز «اصلا» برنامه مورد نظر را تماشا نمی کنند. «دعای کمیل» را 30درصد بینندگان «گاهی اوقات»، 25درصد «اکثر اوقات»، 23درصد «همیشه» و 7درصد نیز «بندرت» تماشا می کنند»، 15درصد نیز اظهار کرده اند که «اصلا» این برنامه را نمی بینند. نتایج نشان می دهد که به طور کلی 50درصد بینندگان در حد «زیاد»، 25درصد در حد «کم»، 14درصد در حد «کاملا و خیلی زیاد» و 10درصد نیز در حد «خیلی کم و اصلا» معتقدند که برنامه های مذهبی تلویزیونی جذاب است . 42درصد بینندگان در حد «زیاد»، 27درصد در حد «کم »، 15درصد در حد «کامل و خیلی زیاد» و 13درصد نیز در حد «خیلی کم و اصلا» اظهار کرده اند که برنامه های مذهبی تلویزیون در علاقه مند کردن مردم به موضوعات دینی موفق بوده است . 45درصد بینندگان میزان تاثیر برنامه های مذهبی تلویزیون را در تقویت دینداری مردم در حد «زیاد»، 23درصد در حد «کم»، 19درصد در حد «کامل و خیلی زیاد» و 10درصد در حد «اصلا و کم» ارزیابی کرده اند. 38درصد بینندگان در حد «زیاد»، 34درصد در حد «کم»، 14درصد در حد «خیلی کم و اصلا» و 9درصد نیز «کامل و خیلی زیاد» معتقدند که در ساخت برنامه های مذهبی به نیاز مخاطبان توجه می شود. به نظر 42درصد بینندگان برنامه های مذهبی تلویزیون در پاسخگویی به مشکلات و شبهات دینی مردم در حد «زیاد» موفق بوده است . 30درصد این موفقیت را در حد «کم»، 14درصد در حد «خیلی کم و اصلا» و 11درصد در حد «کامل و خیلی زیاد» ارزیابی کرده اند. 48درصد پاسخگویان در حد «زیاد»، 24درصد در حد «کم»، 13درصد در حد «خیلی کم و اصلا» و 11درصد در حد «کامل و خیلی زیاد» اظهار کرده اند که برنامه های مذهبی تلویزیون در ایجاد درک بهتر از دین در میان مردم موثر بوده است . نتایج به دست آمده از این پژوهش حاکی از آن است که از نظر بینندگان ، شبکه پنج (35درصد) در ارائه برنامه های مذهبی موفق تر از سایر شبکه ها بوده است . رتبه های بعدی را شبکه های یک (29درصد)، سه (13درصد)، دو (10درصد) و چهار (6درصد) به خود اختصاص داده اند. ازجمله انتقادهایی که به برنامه های مذهبی تلویزیون شده است ، جذاب نبودن (14درصد)، کلیشه ای بودن (10درصد) و خسته کننده بودن (7درصد) این نوع برنامه هاست . برخی از پیشنهادهای بینندگان برای بهتر شدن برنامه های مذهبی تلویزیون به شرح زیر است : برنامه های مذهبی بیشتر پخش شود (12درصد)، برنامه های مذهبی مخصوص جوانان بیشتر شود (12درصد)، مطابق با نیاز روز جامعه برنامه بسازند (9درصد) و... . پژوهشگران این نظرسنجی عاطفه خضریان و جواد شیخ اکبری بوده اند. ضمن این که آرزو ملکی تنظیم این مطلب را بر عهده داشته است .
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
