یکی از پلهای ارتباطی که میان ما ساکنان گرفتار زمین و جهان آسمانها وجود دارد را فناوری مدرن و فناوری اطلاعات به ارمغان آورده است. وب سایتها و پایگاههای الکترونیکی در روزگار ما میتواند نقش موثر و مهمی در ایجاد ارتباط و انتقال دادهها و دانش ایفا کنند.
امروز دیگر جریان علم در همه حوزهها، محدود و بسته نیست بویژه در رشتهای مانند نجوم که علاوه بر متخصصان، جمع کثیری از افراد عادی هم از زمره علاقهمندان آن به شمار میروند. فناوری باعث شده است ما بتوانیم دسترسی کاملی به رویدادها و پیشرفتها از یک سو داشته باشیم و از سوی دیگر بتوانیم با کمک آنها از دقیقترین و جدیدترین چشمانداز جهان خودمان اطلاع حاصل کنیم.
چنین چهره پر هیجانی از دانش نجوم و فضا گاه بهترین نمود خود را در تصاویری مییابد که مدرنترین ابزارهای علمی بشر در کنار میلیونها ستارهشناس آماتور سیاره ما از شگفتیهای کیهان تهیه کردهاند. گاهی قطعهای عکس بیش از یک دنیا رمز و نا گفته در دل خود پنهان دارد که میتوان با نگاه کردن به آن، ساعتها به تفکر فرو رفت و در همان حال اطلاعات ارزشمندی به دست آورد. شاید به همین دلیل است که بیشتر پایگاههای اطلاع رسانی علمی در زمینه نجوم، بخشی را به تصاویر جذاب از آسمان اختصاص دادهاند.
هفتهای که گذشت، نخستین سالگرد تولد یکی از پایگاههای فعال فارسی زبان در این زمینه بود. ابتدای مهر بود که تصویر روز نجوم فارسی یک ساله شد.
در بخش معرفی این پایگاه آمده است تصویر روز نجوم یکی از مجموعه وبگاههای ماهنامه نجوم است. این ماهنامه به کوشش جمعی از نویسندگان و روزنامهنگاران علمی و اخترشناسان حرفهای و آماتور سرشناس ایران از سال 1370 علاقهمندان عمومی به اخترشناسی و فضا منتشر میشود. نجوم تنها ماهنامه از نوع خود در خاورمیانه است که علاوه بر انتشار مجله به فعالیتهای ترویجی و آموزشی گوناگونی نیز میپردازد که تاسیس و وبگاه نجوم در سال 1379 در نقش نخستین مرجع نجوم به زبان فارسی در اینترنت و اداره آن نمونهای از این مجموعه فعالیتهاست.
تصویر روز نجوم، نسخه فارسی وبگاه مرجع APOD متعلق به بخش فعالیتهای ترویجی مرکز فضایی گادرد ناساست که در سالهای اخیر به یکی از پرمخاطبترین مراجع اینترنتی نجوم در جهان تبدیل شده است. نجوم مفتخر است این نسخه فارسی و همزمان با همکاری و موافقت رسمی مسوولانAPOD ارائه میشود و امیدوار است این وبگاه در ارتقای دانش و آگاهی ایرانیان از دنیای نجوم نقشآفرین باشد. اکنون APOD نقش بزرگی در جامعه جهانی علاقهمندان به نجوم دارد. برخی معلمان نجوم در مدارس و دانشگاهها، کلاس خود را با نمایش تصویر روز این وبگاه و آشنایی دانشآموزان یا دانشجویان با موضوع روز اخترشناسی یا علوم فضا شروع میکنند.
انتشار عکسی در مقام عکس برتر روز نجوم، انگیزه بزرگی برای عکاسان نجومی و منجمان آماتور در جهان شده است و چند نمونه از عکسهای ایرانیان نیز فرصت انتشار در مقام تصویر روز نجوم را داشتهاند. وبگاه APOD سال 1995 تاسیس شد و اکنون حدود 20 کشور جهان، وبگاههای موازی و تقریبا همزمان به زبانهای گوناگون دارند. مسوولان این وبگاه جری بونل (Jerry Bonnell) اخترشناس مرکز گادرد ناسا و رابرت نمیروف (Robert Nemiroff) اخترشناس دانشگاه فناوری میشیگان هستند.
طی یک سال گذشته، تعداد بسیار زیادی از ایرانیان و فارسیزبانان تمام جهان از این پایگاه که در نشانی http://apod.nojum.ir قرار دارد، بازدید کردهاند و از اطلاعات و تصاویر آن بهره بردهاند. گروه گرداننده این وبگاه، در آستانه نخستین سال انتشار فارسیAPOD مجموعهای از پربازدیدترین عکسهای سال گذشته را انتخاب کردند تا مروری سریع بر یک سال گذشته باشد.
این وبگاه هر روز ظهر به وقت ایران و هماهنگ با وبگاه مادر خود در ناسا به روز میشود و در زیر هر تصویر، توضیح مختصری درباره آن عکس و اطلاعات مفیدی که میتواند راهنمایی برای علاقهمندان باشد، درج میکند. اگر شما هم از زمره افرادی هستید که فرصتی برای سفری کوتاه به بیرون شهر یا بلند کردن سر و تماشای آسمان ندارید، بد نیست سری به این پایگاه بزنید تا هر روز یک تصویر، شما را به گوشهای از این جهان پهناور هدایت کند.
پوریا ناظمی
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم