حس سحرهای خاطره‌انگیز در رادیو ایران

 خیلی از مردم هستند که موقع افطار دوست دارند تلویزیون نگاه کنند، مگر به ضرورت سراغ رادیو نمی‌روند، اما به همین اندازه در ساعات میانی شب و لحظه سحر، شنیدن رادیو را ترجیح می‌دهند. در این میان سحرهای رادیو ایران (رادیو سراسری سابق) به خاطر بهره بردن از این ویژگی و نیز حس نوستالوژیک غریبی که از سال‌های گذشته در مخاطب ایجاد می‌کند، در مدت ماه مبارک ازجمله پرمخاطب‌ترین برنامه‌های رادیو تلویزیون است.

شنیدن دعای سحری رادیو ایران حتی وقتی که در سریال‌های مناسبتی تلویزیون پخش می‌شود، حداقل برای آنها که رادیو را گوش می‌کنند، خاطره ماه رمضان را زنده می‌کند. نوری که از داخل آشپزخانه در تاریکی شب به اتاق‌ها رخنه می‌کند و سکوتی که با دعای سحری رادیو شکسته می‌شود، تصویری ذهنی است که همه ما از سحر‌های ماه رمضان داریم.

اما چرا در این میان مناجات‌های سحری رادیو ایران طرفدار بیشتری دارد؟ راستش من خیلی‌ها را دیدم که در دیگر ساعت‌های روز اگر بخواهند رادیو گوش کنند سراغ شبکه‌هایی غیر از رادیو ایران می‌روند، اما همین افراد سحرهای رادیو ایران را بیشتر دوست دارند، چرایش را که می‌پرسی می‌گویند: از قدیم همین را گوش می‌کردیم، به آن عادت داریم. پاسخ آسانی است، اما می‌توان برای هر کدام از این جواب‌ها پشت لحنی که در آنها جاری می‌شود تفسیر‌های گوناگونی را به دست آورد. مثلا این که زمانی کودک بودم و با پدر، مادر یا پدر بزرگ و مادر بزرگ می‌نشستم سحری می‌خوردم و همین مناجات را می‌شنیدم و حالا که آنها دیگر نیستند هم با فرزندم می‌نشینم سحری می‌خورم و باز هم دوست دارم همین مناجات را بشنوم. این البته فقط تفسیری برای یکی از آن پاسخ‌ها بود ولی واقعیت این است که حس نوستالوژیکی برنامه سحری رادیو ایران آنقدر زیاد است که در آن ثانیه‌ها مخاطب را وا می‌دارد به این که فکر کند، به گذشته‌ها، به روزهای سپری شده و خاطرات تلخ و شیرین و نتایجی که از آنها به دست آمده است، می‌توان به بهانه‌ای دیگر هم اشاره کرد که به دلیل اول بی‌ارتباط نیست، در لحظه‌هایی که مخاطب می‌خواهد بیشتر فکر کند، کمتر سخن شنیدن و بیشتر مناجات گوش دادن را می‌پسندد و در برنامه سحری رادیو ایران هم حضور و ورود مجری به اندازه اعلام ساعت و مدت زمان باقی مانده تا اذان صبح است و دلیل سوم هم این است که برنامه سحری از روزهایی که رادیو فقط یک شبکه بود به یادگار مانده است و چون در سال یک بار تکرار می‌شوند، طبیعی است که مردم طبق یک عادت و تمایل قدیمی بخواهند خاطرات روزهای خوب یا تلخ و شیرین خود را با گوش سپردن به آن تداعی کنند، اما نکته این است که از 2 سال گذشته در این برنامه تغییراتی ایجاد شده است.

به روز بودن و تحول آفرینی رکن مهمی است که هر رسانه‌ای باید به آن پایبند باشد وگرنه طرفداران خود را از دست خواهد داد، منتها می‌توان در مورد برخی برنامه‌ها و در شرایط و زمان‌های خاص استثنائاتی هم قائل شد. بویژه رسانه‌های ما مردم مشرق زمین، از این استثنائات زیاد دارند. بنابراین برنامه سازان رادیو ایران بد نیست به این مهم توجه کنند که در تغییراتی که امسال نیز ادامه خواهد یافت به گونه‌ای عمل کنند که فضای ذهنی مخاطب بر هم نریزد. البته همین که تغییرات به آهستگی شروع شده‌اند و هر سال هم بخشی از آن انجام می‌شود مبین همین مطلب است.به هر حال برنامه سحرگاهی رادیو ایران امسال هم از ساعت 3 بامداد تا 30/5 صبح روی آنتن می‌رود. به گفته علیرضا نوری مدیر رادیو ایران، این برنامه امسال با 7 آیتم به نام «کوی» پخش می‌شود که هر کدام از این کوی‌ها یک وادی از عرفان را شامل می‌شود. هر آیتم سلسله مراتبی از سلوک، تحلیل نفس و خودسازی را در بر می‌گیرد و در هر کوی متناسب با موضوعی که مطرح می‌شود، آیاتی از قرآن به همراه تفسیر آنها و مطالبی از نهج‌البلاغه  پخش می‌شود.

به هر حال هدف رادیو ایرانی‌ها به قول نوری از ایجاد تغییرات جدید این است که هر شنونده با هر مدت زمانی که به شنیدن برنامه‌های این شبکه اختصاص می‌دهد، مطلبی پندآموز را دریافت کند.

فاطمه رحیمی