کارنامه بانک‌های خصوصی و دولتی‌

با این حال 2 شاخص ارزیابی دیگر در این گزارش وجود دارد که شاید مستقیم‌تر به کیفیت عملکرد و مدیریت بانک‌های دولتی و خصوصی مربوط باشد. مقدار مطالبات معوق و میزان تسهیلات پرداختی، این 2 شاخص را تشکیل می‌دهد که توجه به آن جالب می‌نماید.

رتبه سوددهی بانک‌ها

نگاهی به مقدار سوددهی خالص (پس از کسر مالیات)‌ بانک‌های دولتی در سال 86 نشان می‌دهد که بانک مسکن با 2694 میلیارد ریال، سودده‌ترین بانک کشور بوده است.

 رتبه دوم با رقم 2256 میلیارد ریال از آن بانک تجارت و رتبه سوم با 2232 میلیارد ریال در اختیار بانک ملت است. پست بانک با 32 میلیارد ریال در قعر جدول سوددهی بانک‌های دولتی است. جالب اینجاست که بانک ملی با آن که از نظر حجم دارایی بزرگ‌ترین بانک کشور است، از نظر سوددهی سال 86 با رقم 701 میلیارد ریال در رتبه هفتم قرار گرفته است. در مجموع 11 بانک دولتی 1233 میلیارد تومان سود خالص کسب کرده‌اند.

رتبه مطالبات معوق‌

پرسش جالب دیگر این است که کدامیک از بانک‌های دولتی یا خصوصی مطالبات معوق بیشتری دارند. در این میان رتبه نخست که البته رتبه مناسبی محسوب نمی‌شود، با 28 هزار و 643 میلیارد ریال در اختیار بانک ملی است.

بانک سپه با رقم 21 هزار و 352 میلیارد ریال و بانک ملت با رقم 19 هزار و 70 میلیارد ریال دارندگان بزرگ‌ترین مطالبات معوق بانک‌های دولتی تا پایان سال 86 را تشکیل می‌دهند. در این میان پست‌بانک با 47 میلیارد ریال کمترین مطالبات معوق را دارد، اما اگر دقت کنیم که این رقم از کل سود خالص 32 میلیارد ریالی این بانک در سال 86 و همچنین کمتر از 7 برابر کل تسهیلاتی که این بانک در سال 86 پرداخت کرده به دست آمده، قضاوت می‌کنیم که این رتبه، امتیاز چندان مناسبی برای پست‌بانک محسوب نمی‌شود.

اما در میان بانک‌های خصوصی پارسیان با 101 هزار و 424 میلیارد ریال رتبه اول، اقتصاد نوین با 3 هزار و 400 میلیارد ریال رتبه دوم و سامان با یک‌هزار و 413 میلیارد ریال رتبه سوم را دارد. بانک سرمایه نیز از این نظردر رتبه آخر قرار دارد.

رتبه تسهیلات پرداختی‌

در بررسی رتبه بانک‌های‌ دولتی در زمینه تسهیلات پرداختی نیز به مسائل جالبی برمی‌خوریم. برخلاف تصور، بانک مسکن با 428 هزار و 510 میلیارد ریال رتبه نخست، بانک ملی با 273 هزار و 936 میلیارد ریال رتبه دوم و بانک ملت با 251 هزار و 423 میلیارد ریال سومین تسهیلات دهنده بزرگ دولتی در سال 86 بوده‌اند.

نکته این مساله این است که بانک ملی با وجود دارایی‌های زیاد خود فاصله زیادی با بانک مسکن در رتبه نخست دارد. در میان بانک‌های خصوصی نیز بانک اقتصاد نوین با 52 هزار و 290 میلیارد ریال اول، پاسارگاد با 38 هزار و 956 میلیارد ریال دوم و سامان با 19 هزار و 147 میلیارد ریال سوم است.

جالب آنجاست که بانک پارسیان مانند بانک ملی به عنوان بزرگ‌ترین صاحب دارایی‌ها در میان بانک‌های خصوصی در رده‌بندی سال 86 این بانک‌ها از نظر تسهیلات پرداختی حضور ندارد. بانک سرمایه از این نظر، بازهم در قعر جدول جای دارد.

و سرانجام بدهی و دارایی...

در این بخش در میان بانک‌های دولتی، بانک ملی با 511 هزار و 36 میلیون ریال مقام نخست و ملت با 383 هزار و 822 میلیارد ریال مقام دوم را داشته و بانک صادرات با 381 هزار و 368 میلیارد ریال سومین بانک بزرگ دولتی در سال 86 بوده‌اند. مطابق معمول پست‌بانک با 8 هزار و 900 میلیارد ریال بدهی و دارایی در قعر جدول قرار دارد.

در میان بانک‌های خصوصی نیز پارسیان با 163 هزار و 87 میلیارد ریال مقام اول، اقتصاد نوین با 74 هزار و 501 میلیارد ریال مقام دوم و پاسارگاد با 56 هزار و 965 میلیارد ریال مقام سوم، بزرگ‌ترین بانک‌ خصوصی را اشغال کرده‌اند.

بانک سرمایه نیز که در تمامی شاخص‌ها در قعر قرار دارد، از نظر رتبه دارایی‌ها نیز مقام آخر را با 11 هزار و 271 میلیارد ریال اشغال کرده است.

نکته جالب در این میان مقایسه توان مالی بانک‌های دولتی و خصوصی است که حاکی از جدال نابرابر دولت و بخش خصوصی در این عرصه مهم اقتصاد است.

بزرگ‌ترین بانک خصوصی پارسیان با بیش از 163 هزار میلیارد ریال دارایی و سپرده در بهترین حالت با هشتمین بانک دولتی از نظر این شاخص که همانا بانک کشاورزی است، به سختی شانه می‌ساید و فقط از بانک‌های دیگری چون رفاه، توسعه صادرات، صنعت و معدن و پست بانک بالاتر قرار می‌گیرد.

این نتیجه‌گیری ساده و روشنگر بسیاری مسائل برای دولت و مجریان اصل 44 قانون اساسی خواهد بود....