شنیدنی هفته
چهار فصل موسیقی
این هفته برای شنیدنی هفته یک اثر منحصر به فرد را برایتان انتخاب کردهایم. اثری کلاسیک که گرچه متعلق به قرنها قبل و یک آهنگساز مشهور به نام ویوالدی است ولی هنوز میتوان با آن ارتباط برقرار کرد و از آن لذت برد. «چهار فصل» یکی از مشهورترین آثار این آهنگساز اروپایی است که هنوز جزو پرفروشترینها قرار دارد، اما شاید بد نباشد قبل از معرفی «چهارفصل» کمی در مورد ویوالدی بدانید.
زندگی آنتونیو ویوالدی از بسیاری جهات مثل موسیقیاش پرتجمل بود. پسر یک ویولننواز بود و خودش همزمان که برای کشیش شدن تلاش میکرد، ویولن هم مینواخت. او خیلی زود آهنگساز مشهوری شد و قطعات منتشرشدهاش با استقبال و تحسین زیادی مواجه شد. در سال 1713 فرماندار ایالت اوسپدال آثار مذهبی متعددی را به او سفارش داد و او شروع کرد به ساختن اپرا برای صحنه ونیز. مسافرتهای زیادی کرد و از سال 1723 به بعد، برای کارنوال مانتوا و رم اپراهایی نوشت و حکام ونیز نیز هر ماه دو کنسرتو از او میخواستند، اما در سالهای واپسین زندگی به دلیل ناملایمات بسیاری که برایش پیش آمد از فرارا تبعید شد. او بعد از چند اپرای ناموفق اقبال عمومیاش را نیز از دست داد و سرانجام در راه ونیز بیمار شد و جان سپرد و در گورستان فقرا دفنش کردند.
چهار کنسرتوی چهار فصل بیتردید از مشهورترین قطعات موسیقی تاریخ هستند. ویوالدی در سال 1725 در آمستردام، 12 کنسرتوی ویولن منتشر کرد و نام این مجموعه را «جدال هماهنگی و خلاقیت» گذاشت که به همزیستی میان شکلگرایی و تخیل تعبیر شده است. چهار کنسرتوی اول چهار فصل نام گرفتند و هر کنسرتو از سه موومان تشکیل شده. موومان یا بخش اول و سوم تند و موومان دوم آرامتر است. این چهار کنسرتو برخلاف بسیاری از کنسرتوهای ویوالدی برنامه مشخصی را دنبال میکنند چراکه هر کنسرتو مضمون فصل خالی را دارد.
کنسرتوی اول با گلههای پرندگان، نفس نسیم ملایم، زمزمه جویبار، گیاهانی که در باد تکان میخورند، بزچرانی که به خواب رفته و شبانهایی که با موسیقی نیانبان میرقصند به استقبال بهار میرود. «تابستان» با حرارت زیاد، وزوز حشرات و پاکوبیدن همراه است. پاییز جشن درو و شکار است و زمستان همراه است با دندان بر هم خوردن، پای بر زمین کوبیدن، سر خوردن روی یخ و نشستن در کنار آتش خانه و در پایان زوزه طوفان زمستانی. این مضامین شعری به خوبی در موسیقی تصویر شده است، اما علاوه بر آنها، ویوالدی «پارس سگ»، «اشکهای پسرک دهقان» و «مست» را هم اضافه میکند تا کنایههای مشخصتری ارائه دهد. موسیقی او برخی از این کنایات را عینا منعکس میکند (مانند صدای پرندگان و چکچک قطرات باران) و برخی دیگر را به تمثیل (ناهمخوانی موسیقایی برای نشان دادن لرزش زمستانی و ریتمهای تند برای نشان دادن گردباد) نشان میدهد. قرنها بعد شنیدن این ترکیب موسیقایی هنوز لذتبخش است. هرچند ویوالدی چهار فصل را برای تمرین دخترهای هنرجویش تصنیف کرده بود، اما مشخصا قلب و روحش را در این کار به ودیعه گذاشت. این کنسرتوها تا مدتها پس از مرگ ویوالدی باقی ماند. امروزه این کنسرتوها از بیشترین آثار موسیقی اجرا و ضبط شده تاریخ است.
گفت و گو
