ماندن در اوج‌

در کنار تلویزیون نیز، هستند موسسه‌های خصوصی‌ای که برای نمایش خانگی فیلم‌ها، آنها را دوبله می‌کنند. این جریان که به شناخت کیفی مخاطبان از سینمای جهان منجر شده و مردم نیز در جریان تحولات سینمای جهان قرار گرفته‌اند، با فراز و نشیب‌هایی همراه بوده است. بررسی این فراز و نشیب‌ها و تحلیل این که دوبله سال‌های اخیر از حیث کیفی چه تفاوت‌هایی با دوبله سال‌ها قبل دارد، موضوعی است که در نقدهای متعدد به آن اشاره شده و می‌شود. بنابراین دوبله نیز مانند هر جریان فرهنگی دیگر، مادامی که در محک نقد قرار نگیرد، دچار مشکل می‌شود. مهم‌ترین منتقد دوبله در حال حاضر استاد ابوالحسن تهامی است که با تجربه‌‌ای
چند دهه‌ای و درخشان در عرصه گویندگی و مدیر دوبلاژی و نیز شناختش از زوایای پیچیده این کار با توجه به تسلط‌اش به زبان انگلیسی، جریان تازه و امیدبخشی را در این عرصه ایجاد کرده است. عرصه دوبله شاید متفاوت از عرصه‌های فرهنگی دیگر، کمی مغفول مانده بود از حقانیت خودش و این که چه جایگاهی در رشد و بالندگی فرهنگی این سرزمین دارد.

استاد تهامی در کنار بزرگان دیگری که کماکان به کار مشغولند، حق بزرگی بر گردن دوبله این دیار دارند و همان‌ها بودند که زمانی نام ایران را بر سر زبان‌ها انداخته بودند که نام دوبله ایران در جهان هم‌ردیف چند کشور اروپایی به عنوان برترین کشورها از نظر دوبله مطرح شده بود. به این ترتیب مطالعه مطالب آموزشی این استاد خستگی‌ناپذیر می‌تواند ضامن رشد فرهنگ دوبله در سرزمین‌مان باشد. کما این که تاکنون نیز بازتاب این نوشته‌ها و اظهارنظرها را در میان همکاران تهامی دیده‌ایم که به بهبود این فن کمک بسیاری کرده است.

صنف دوبله‌

انجمن گویندگان یکی از قدیمی‌ترین اصناف سینمایی است. نخستین بار این انجمن در دهه 40 اعلام موجودیت کرد و پس از الحاق به خانه سینما هنوز همچنان مهم‌ترین منبع است برای پی‌گیری اخبار دوبله و وضعیت شغلی و حرفه‌ای اعضایش. زمانی این بحث مطرح بود که مدیران و اعضای باسابقه این انجمن نسبت به ورود اعضای تازه و جوان حساسیت دارند. این اتهام که از سال‌ها پیش مطرح بود، با توجه به عملکرد انجمن در چند سال اخیر، بی‌پایه به نظر می‌رسد چرا که این انجمن طی دو سال گذشته اعضای تازه‌ای را پذیرفته است و این اعضای جوان با هدایت گویندگان باسابقه رفته‌رفته وارد جریان حرفه‌ای می‌شوند و این خود گواه روشنی است در رد نظریه انحصارطلبی گویندگان. ضمن این‌که باید تشخیص داد آنانی که داوطلب این حرفه هستند، به چه میزان در کارشان مهارت و استعداد دارند. درباره انجمن گویندگان باید به این نکته مهم اشاره کرد که در حال حاضر این انجمن یکی از فعال‌ترین و موثرترین اصناف خانه سینماست. اتحاد و هم‌فکری اعضای این انجمن به نحوی بوده که در بحران‌های گوناگون، این تشکل منظم با درایت مدیرانش توانسته از این آسیب‌ها مصون و باعزت بیرون بیاید و از حقوق اعضایش دفاع کند.

تربیت مدیران دوبلاژ

این رویکرد در سال‌های اخیر روند سریع‌تری به خود گرفته است. اگر تا حدود پنج سال قبل به نام‌های آشنایی به عنوان مدیران دوبلاژ عادت کرده بودیم، اینک مدیران دوبلاژ تازه‌نفسی تربیت شده‌اند و از راه رسیده‌اند تا خون تازه‌ای در رگ‌های دوبله این کشور بدمند. بیشتر فیلم‌های پخش شده از تلویزیون توسط این دوبلورهای جوان مدیریت شده‌اند و این گرایش نوجویانه و مفید باعث شده تا دوبله فیلم‌ها به شکل تخصصی‌تر و امروزی‌تر از آب دربیاید. شایان ذکر است که این دوبله‌ها باید ابتدا از صافی هدایت و بررسی بزرگانی چون منوچهر اسماعیلی، ناصر طهماسب، منوچهر والی‌زاده، محمود قنبری، خسرو خسروشاهی، بهرام زند، جلال مقامی و بزرگان دیگر بگذرد و کارها صیقل‌یافته‌تر در اختیار مخاطب قرار بگیرد. در این صورت است که دیگر نمی‌گوییم دوران طلایی دوبله متعلق به دهه‌های قبل بوده و می‌توانیم به داشتن دوبله صنعتی پررونق و چشمگیر افتخار کنیم.

امان جلیلیان‌