به دنبال تصویب قانون ملی شدن صنعت نفت ایران در29اسفند 1329 و تحولاتی که پس از آن رخ داد، کمیسیون مخصوص نفت در مجلس شورای ملی در روز 5 اردیبهشت 1330 قانون 9 مادهای «طرز اجرای ملی کردن صنعت نفت ایران» را به تصویب رساند و در 7 و 9 اردیبهشت همان سال هم به ترتیب مجلسین شورای ملی و سنا بر آن صحه گذاردند و شاه نیز آن را توشیح کرد.
کد خبر: ۱۷۹۰۰۷
در 12 اردیبهشت 1330 هم دکتر محمد مصدق کابینه نخست خود را به مجلس معرفی کرده و رای اعتماد گرفت و از همان زمان اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت در سراسر کشور را از مهمترین و نخستین اولویتهای برنامه دولت خویش اعلام کرد. در 22 اردیبهشت 1330 مجلسین شورای ملی و سنا نمایندگان خود را برای تشکیل هیات مختلط نفت (به منظور اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت) انتخاب کردند و در 22 اردیبهشت هم نخستوزیر طی بخشنامهای انحلال شرکت نفت انگلیس و ایران را اعلام نمود.
با این احوال قراین و شواهد موجود نشان میداد که دولتین انگلستان و امریکا تمایلی به عملی شدن خلع ید از شرکت سابق نفت ندارند و در حالی که اختلافات فیمابین ایران و انگلستان کماکان تداوم داشت به دستور نخستوزیر، هیات مدیره موقت شرکت ملی نفت ایران در 20 خرداد 1330 در ساختمان مرکزی شرکت سابق نفت در خرمشهر مستقر شد.
با وجود تهدیدات و مخالفتها و کارشکنی انگلیسیان، هیات مدیره موقت شرکت ملی نفت به متصدیان امور شرکت سابق نفت اخطار کرد که فقط در چارچوب دستورات و خواستهای این هیات فعالیت کنند.
به دنبال خروج اریک دریک، رئیس شرکت سابق، هیات مدیره موقت، مهندس مهدی بازرگان را به عنوان اولین مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران منصوب کرد و به دنبال آن بسرعت امکانات و تاسیسات شرکت سابق نفت در بخشهای مختلف کشور تحت کنترل شرکت جدیدالتاسیس ملی نفت ایران قرار گرفت و نهایتا در روزهای 29 و 30 خرداد 1330 و در راستای اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت ایران، طرح خلع ید رسمی از شرکت سابق نفت انگلیس و ایران به مورد اجرا درآمد و روسا و مدیران انگلیسی شرکت نفت سابق اخراج شدند.
منبع:
غلامرضا نجاتی، جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران، کودتای 28مرداد 1332، تهران، شرکت سهامی انتشار، 137، صص 170-137