در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
بیماری هایی که گوشتهای آلوده منتقل می کنند
موضوع گوشتهای آلوده و اخباری که در این باره از رسانه ها پخش شده نگرانی های بسیاری را در خصوص مهمترین بخش غذای
به چه دسته از بیماری ها، بیماری های عفونی گفته می شود؛
متاسفانه مردم و حتی مسوولان به موضوع بیماری های عفونی بی توجه اند؛ در حالی که دنیای امروز دنیای عفونت هاست ؛ به نحوی که ماهی یک جنجال در جهان درباره بیماری های عفونی به راه می افتد که جدیدترین اتفاق به افغانستان و مرگ 150نفر به دلیل بیماری های عفونی ناشناخته مربوط می شود. در حقیقت ، مردم جهان در معرض بیماری های شناخته شده و ناشناخته عفونی زیادی قرار دارند؛ مثلا در آفریقا ویروس های ابولا یا در امریکا ایدز یا تبهای خونریزی دهنده باعث مرگ و میر زیادی می شوند؛ موضوع بیوتروریستم نیز به عوامل بیماری های عفونی برمی گردد؛ بنابراین می توان گفت بیماری های عفونی ، بیماری هایی هستند که توسط عوامل بیماریزا، مانند ویروس ها، باکتریها، کرمها، میکرو ارگانیزم های بین باکتری ها و ویروس ها و دسته جدیدی به نام پیریون ها که از ویروس ها هم ریزترند که عامل بیماری جنون گاوی جزو آنهاست ، منتقل می شوند. شاید بتوان فقط از فهرست عوامل بیماری های عفونی یک کتاب نوشت . یک سرماخوردگی بظاهر ساده تاسل و ایدز همه جزو بیماری های عفونی هستند. معمولا نام بیماری های عفونی با وحشت همراه است ؛ مانند تیفوس یا سل ؛ چون این بیماری ها، عمدتا با مرگ و میر همراهند؛ البته اکنون بسیاری از این بیماری ها درمان پذیرند؛ به همین دلیل وقتی می خواستم این رشته را انتخاب کنم ، فکر کردم ، می توانم مردم را معالجه کنم ؛ در صورتی که برخی بیماری های غیرواگیر مانند فشارخون و بیماریهای قلبی می توانند به صورت مزمن باشند و فقط با دارو کنترل شوند و به صورت قطعی درمان ندارند.
آیا بیماری های عفونی با چرک و آبسه همراهند؛
این فقط یک نشانه جزیی بیماری های عفونی است و اگر بیماری به چرک و آبسه بنشیند، آن وقت کار جراح است که چرک را خارج کند؛ در حالی که متخصص عفونی با دارو و آنتی بیوتیک سروکار دارد.
چرا بیماری هایی که سابقه زیادی داشته اند و در ظاهر درمان شده اند، دوباره شیوع پیدا کرده اند؛
می توان این بیماری ها را به 2دسته نوپدید مانند ایدز و بازپدید مانند تیفوس تقسیم کرد. این بیماری ها که بظاهر ریشه کن شده اند، به دلیل عواملی مانند جنگ ، قحطی و شرایط نامناسب اجتماعی دوباره پدید می آید و همه گیر می شوند؛ مثلا همه جهان تلاش کردند تا آبله ریشه کن شد؛ اما وقتی ویروس آبله در آزمایشگاه های امریکا، روسیه و کشورهای نظیر اینها وجود دارد، همیشه خطر این که از این ویروس ها به عنوان حربه جنگی استفاده شود، وجود دارد؛ البته برخی بیماری ها مانند تیفوس قابل درمان است ؛ اما مشکل ما بیماری هایی است که درمان قطعی ندارد؛ مانند ایدز که فقط با داروهای جدید تا حدی قابل کنترل شده و طول عمر بیمار تا 5سال افزایش یافته است ؛ اما برخی بیماری ها مانند آبله درمان طبی ندارد و خود سیستم ایمنی بدن باید در مقابل آن دفاع کند و فقط واکسیناسیون می تواند جلوی آن را بگیرد. هاری هم از جمله بیماری هایی است که با سرم و واکسن قابل کنترل است و اگر دوره بیماری طی شود، دیگر نمی توان برای بیمار کاری کرد. تا چندی پیش سل به دلیل سرمایه گذاری دولتهای اروپایی و امریکایی بسیار خوب کنترل و ریشه کن شد؛ اما با پدید آمدن ایدز که باعث نقص سیستم ایمنی بدن می شود و همین طور مهاجرت های زیاد و جنگهای گسترده ، این بیماری دوباره پدید آمده است . به موضوع بیماری های مشترک انسان و دام و گوشتهای آلوده بپردازیم .
این بیماری ها چیستند؛
بیماری های مشترک انسان و دام بخش مهمی از بیماری های عفونی محسوب می شوند و به نظر من چنین مسائلی را نباید با سیاست توام کرد و فکر کرد که اگر به مردم آگاهی داده شود، باعث هراس آنها خواهد شد؛ در حالی که واقعیت غیر از این است ؛ چون باعث اعتماد مردم می شود و بی اطلاعی مردم موجب وحشت بیشتر می شود. این مشکل به حدی است که بنده هم از عوامل بیماری ، به اندازه بقیه مردم خبر دارم ؛ مثلا اگر فرض کنیم عامل آلودگی گوشت گاوهای وارداتی انگل سارکوسیست باشد، این عامل انگلی باعث ایجاد کیست در عضلات ، درد آنها و به صورت حاد باعث اسهال می شود؛ اما واقعا معلوم نیست که عامل آلودگی فقط همین باشد، و یافتن عوامل بستگی زیادی به این دارد که این گوشتها از کجا خریداری شده است و سیاستگذاران و قاضی پرونده می توانند حقایق را بیابند. در این باره گروههای پزشکی کمک زیادی خواهند کرد؛ هر چند که اصل ماجرا به دامپزشکی مربوط می شود. این از یک طرف قضیه ؛ اما بیماری های مشترک انسان و دام طیف وسیعی دارد و از بیماری های باکتریایی مانند سیاه زخم ، تب مالت شروع می شود و تا بیماری های ویروسی مانند هاری ادامه پیدا می کند. این بیماری ها می توانند از طریق غذا، گردش خون ، آب دهان و نیش حشرات (به عنوان منتقل کننده بیماری از حیوان به انسان ) بندپایان (مانند تب راجعه که به علت ادرار موش در آب منتقل می شود) و حتی استنشاق (مانند سیاه زخم ) منتقل شوند. حتی تماس با حیوان آلوده و مصرف سفیدآب آلوده نیز باعث انتقال بیماری می شود. در این مورد عامل بیماری زا به صورت مقاومی به نام اسپور در می آید که تا مدتهای زیادی می ماند. تب مالت هم از جمله بیماری هایی است که حتی بجز خوردن محصولات لبنی ، با استنشاق خاک طویله به وسیله دامدار و خانواده اش منتقل می شود. مردم ما در سالهای اخیر با نام بیماری هایی مانند تب برفکی ، جنون گاوی و تب کریمه کنگو آشنا شده اند.
برای آشنایی با این بیماری ها چه آگاهی هایی بایدبه مردم داد و چه نشانه های عمومی و اختصاصی در این بیماری ها وجود دارد؛
این بیماری ها، نشانه های مختلفی دارد و می توان آنها را براساس نشانه ها به بیماری هایی که با اسهال ، علایم تنفسی ، خونریزی و تظاهرات مغزی بروز می کنند، طبقه بندی کرد. که این نوع دسته بندی گسترده است و چندان کمکی به مردم نمی کند. شاید بهتر باشد به سخنان بزرگان دینمان رجوع کنیم که به غذایی که می خورید خوب نگاه و توجه کنید و بدانید که چه می خورید. بخشی از این توصیه به بعد بهداشتی هم برمی گردد که از منشا تهیه مواد اولیه غذایمان اطلاع داشته باشیم و اگر به جایی هم سفر می کنیم ، بدانیم که بعضی چیزها تمیز کردنشان سخت است ؛ مثل سالاد و سبزیجات که تمیز کردن آنها در حجم زیاد سخت است ؛ البته این بیماری ها همیشه با غذا منتقل نمی شود، مانند تب راجعه که با خونریزی همراه است و به وسیله کک منتقل می شود. جلوگیری از این بیماری ها بسختی صورت می گیرد. معمولا هر جای دنیا که یک بیماری بروز می کند، دولت و مراکز بهداشتی در پی عوامل بیماریزا فعال می شوند تا متوجه شوند بیماری به دلیل چه حادثه ای شیوع یافته است ؛ حتی بیماران مبتلا در یک محل نگهداری و قرنطینه می شوند تا بیماری در همان جایگاه اولیه سرکوب شود. دراین باره باید گفت می توان به مردمی که به خارج از کشور سفر می کنند بویژه به کشورهای پرخطر آگاهی داد و متذکر شد که از وسایل محافظتی مانند حشره کش ها استفاده کنند و چه نوع غذاهایی مصرف نکنند؛ مثلا اگر گوشت مصرف می شود، بجز مسائل شرعی مربوط به ذبح آن ، کاملا پخته شده باشد؛ هر چند که عامل برخی بیماری ها مانند جنون گاوی با پختن هم از میان نمی روند؛ ولی تا حد زیادی جلوی بیماری های دیگر گرفته می شود؛ البته بهتر است در مسافرت های کوتاه از گوشت ماهی استفاده شود که هم از نظر شرعی مشکلی ندارد و هم بیماری مشترک جدی ای با انسان ندارد؛ البته ماهی هم باید کاملا پخته شده باشد. بهتر است میوه هایی بخوریم که قابل پوست کندن هستند؛ چون قسمتهای داخلی میوه ها، کمتر آسیب می بینند. قیدوبند جنسی هم که از اصول مذهبی به شمار می آید، باید در چنین شرایطی جدی گرفته شود؛ چون بویژه در کشورهای آسیای جنوب شرقی انواع بیماری های مقاربتی و حتی نوع جدیدی از سوزاک در تایلند وجود دارد که نسبت به آنتی بیوتیک ها بسیار مقاوم است و تقریبا درمان ندارد. متاسفانه افراد آلوده به دلایل زیادی از گفتن اصل موضوع امتناع می کنند که این موضوع در گسترش بیماری موثر است ؛ البته شاید برخی تصور کنند که استفاده از محافظ لاستیکی می تواند به آنها کمک کند؛ در حالی که این وسیله تا 85درصد قدرت محافظت دارد و برای استفاده از آن باید آموزش دید.
آیا بیماری های مشترک انسان و دام به ماکیان هم مربوط می شود؛
در این موجودات بیماری هایی با نشانه اسهال وجود دارد که مهمترین آنها سالمونلاست ؛ این نوع بیماری از طریق ماکیان ، پرندگان و غذاهای دریایی مانند صدف و ماهی منتقل می شود. این بیماری دارای باکتری از گروه حصبه است (البته حصبه فقط مربوط به انسان می شود) و علایم اولیه آن اسهال است و حتی باعث عفونت های جلدی و مرگ ومیر می شود. مانند تخم مرغ نپخته و گوشتهای نیمه خام ، می تواند عامل بیماری باشد. در دریاها انگلها و کرمهایی وجود دارد که می توانند باعث اسهال شوند. برخی پرندگان هم باعث بیماری های ریوی می شوند. بیماری های قارچی یا آلرژیک هم می توانند از طریق نگهداری حیوانات اهلی به انسان منتقل شوند؛ این قارچها در افرادی که نقص ایمنی دارند، خطرناکند. آیا این بیماری ها باعث نشانه خاصی مانند بو و طعم بد در گوشت حیوان می شود؛ خیر، گوشت آلوده به این عوامل ، بظاهر سالم می رسد؛ چون بعید است کسی گوشت بد طعم را بخورد.
چه روشی برای از میان بردن عوامل بیماری زا پیشنهاد می کنید؛
پختن کامل ، بسیاری از عوامل بیماری را از میان می برد؛ مثلا یک ساعت وقت لازم است تا گوشت به صورت کامل پخته شود و همین باعث از میان رفتن تعداد زیادی از عوامل بیماری زا می شود. البته به جز پریون ها (عامل جنون گاوی ). در کباب کردن ، قسمتهای وسط گوشت حرارت نمی بیند؛ مگر این که گوشت مغزپخت شود. معمولا سرخ کردن با احتیاطات بهداشتی همراه است و اصولا غذای سرخ شده چندان توصیه نمی شود؛ به هر حال بهتر است گوشت برای سرخ شدن به قسمتهای کوچک تقسیم شود تا خوب حرارت ببیند. عوامل بیماری زا در سبزیجات هم با حرارت ، خیلی زود از میان می رود. استفاده از مایع ظرفشویی می تواند باعث غوطه ورشدن تخم انگل های سبزی شود و تا حد زیادی آنها را از سبزی و میوه جدا کند، به هر حال بهترین جا برای صرف غذا منزل خود ماست .
اگر ممکن است درباره حرارت مایکروویو توضیح بدهید؛
مایکروویو به دلیل ایجاد حرارت می تواند مانند روشهای دیگر پختن باعث از بین رفتن میکروب ها و ویروس ها شود. مایکروویو می تواند به قسمتهای داخل گوشت هم نفوذ کند و باعث مغزپخت شدن گوشت شود. البته اگر موقع پختن قسمتی سرد و قسمتی گرم بود، آن وقت قسمت سرد امکان انتقال عوامل بیماری زا را خواهد داشت . از آنجا که گفته می شود گوشتهای آلوده دارای انگل سارکوسیست هستند.
این انگل چه بیماری هایی در انسان ایجاد می کند؛
انگل سارکوسیست در درجه اول باعث علایم اسهالی می شود. این انگل هم در حیوان و هم در انسان باعث کیست می شود. ممکن است با خوردن گوشت آلوده تغییراتی در بدن ایجاد شود و کیست به وجود آید که دردهای عضلانی به دنبال خواهد داشت . این انگل بسیار ریز است و ممکن است هر جای گوشت وجود داشته باشد؛ البته پختن کامل می تواند باعث از میان رفتن این انگل شود.
تب برفکی و جنون گاوی چگونه است؛
تب برفکی عامل ویروسی دارد و به طور کلی تبهای ویروسی قابل درمان نیست ، اما این بیماری باعث مرگ نمی شود. در حالی که عامل بیماری زای جنون گاوی از ویروس بسیار ریزتر است و به آن پریون گفته می شود و علایم اولیه بیمار مبتلا شده ، اسهال و استفراغ شدید به همراه خشکی دهان و دوبینی و سپس از کارافتادن مغز و سیستم عصبی و در نهایت مرگ است .
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
