پیشنهاد کارشناسان برای آسیب‌شناسی ادبیات پایداری

 ایده برگزاری این جشنواره سال گذشته مطرح شد و به نظر می‌رسد مسوولان بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس با رسیدن به جمع بندی‌های خود، تصمیم گرفته‌اند با داوری مجدد همه کتاب‌های دفاع مقدس در فرصتی بیش از یک سال، به برآیندی از برگزاری دوره‌های مختلف جشنواره کتاب سال دفاع مقدس برسند.

خبرنگار گروه فرهنگ و هنر جام‌جم در آستانه آغاز مراحل اجرایی این جشنواره در گفتگو با چند چهره ادبی، دیدگاه‌های آنان را درخصوص برگزاری جشنواره ربع قرن کتاب دفاع مقدس جویا شد که دیدگاه‌های آنان را در پی می‌خوانیم:

دست داوران باز باشد

حسین اسرافیلی، شاعر که علاوه بر دبیری کنگره شعر دفاع مقدس، 3 دوره در جشنواره کتاب سال دفاع مقدس داوری کرده است، از چند و چون اجرای جشنواره ربع قرن کتاب، سیاست‌ها و اهداف آن بی‌اطلاع است، اما تاکید می‌کند در این جشنواره، نباید به برگزیدن یک کتاب در هر رشته قناعت کرد بلکه باید دست داوران در انتخاب تعداد بیشتری از آثار باز باشد.

به اعتقاد شاعر «تولد در میدان»، انتخاب آثار از میان تمامی کتاب‌های منتشر شده در طول 25 سال اخیر، به جامعیت انتخاب‌ها کمک می‌کند و نباید در این خصوص به آثاری که در جشنواره‌ها رتبه آورده‌اند، بسنده کرد.

پژوهش را جدی بگیریم‌

نصرت‌الله محمودزاده که علاوه بر 3 دوره سرداوری و 4 دوره داوری کتاب سال دفاع مقدس در رشته زندگینامه داستانی، آثارش 4 دوره به عنوان برگزیده این جشنواره انتخاب شده، معتقد است: پیام اصلی برگزاری جشنواره هنوز روشن نیست و این جشنواره در صورتی به اهدافش خواهد رسید که توان بالقوه ادبیات دفاع مقدس را به صورتی کامل به فعل درآورد.

به اعتقاد محمودزاده، در مرحله نخست باید در حیطه ادبیات دفاع مقدس پژوهش صورت گیرد و نتیجه نقدها و بررسی‌های کارشناسانه برای شناخت ضعف‌ها و قوت‌ها ارائه شود.

محمودزاده با پرهیز دادن برگزارکنندگان از انجام کارهای بسته و کلیشه‌ای تاکید می‌کند: نباید از ورود دیگران و نقد و بررسی ادبیات دفاع مقدس واهمه داشته باشیم، چراکه شاخص‌های محدود و تنگ‌نظرانه در این حوزه جواب نمی‌دهد.

سمینار به جای جشنواره‌

اگرچه احمد دهقان، داستان‌نویس و داور جشنواره‌های کتاب سال دفاع مقدس ضمن ابراز بی‌اطلاعی از این جشنواره، از صحبت در این خصوص خودداری می‌کند، مجید قیصری برگزیده 2 دوره جشنواره می‌گوید: آثار زیادی در حوزه ادبیات دفاع مقدس قبلا به چاپ رسیده که تجدید چاپ نشده‌اند یا به صورت بدی تجدید چاپ شده یا حتی توزیع آنها مناسب نبوده و بدرستی نقد نشده‌اند ، ما باید در این‌خصوص فعالیت کنیم، اگر چه اغلب کارهای دولتی بدون چشم‌انداز و هدف‌گذاری و برای ارائه بیلان کاری صرف انجام می‌شوند.

به گفته قیصری، برگزاری یک سمینار چند روزه پژوهشی با رویکرد آسیب‌شناسانه و شناسایی نقاط مغفول به جای یک جشنواره و اهدای جایزه و معرفی برگزیدگان، می‌تواند به نفع ادبیات دفاع مقدس و رشد و باروری این حوزه باشد.

پراکنده‌کاری در ادبیات جنگ‌

رحیم مخدومی، نویسنده دیگری است که ضمن مثبت دانستن برگزاری جشنواره‌ای به صورت جشنواره جشنواره‌ها، آن را لازم اما ناکافی ارزیابی می‌کند و می‌گوید: نگاه جشنواره‌ای در جای خود خوب است، اما باید توجه داشت برای برگزاری جشنواره خوب باید مقدماتی فراهم شده باشد، از جمله این‌که در خصوص اتخاذ روش‌های چاپ آثار خوب، چاره اندیشی شود.

وی با انتقاد از پراکندگی و موازی‌کاری در حوزه ادبیات دفاع مقدس می‌گوید: به دلیل رویکرد سیاسی وزارت ارشاد در دوره‌های گذشته در این وزارتخانه به موضوع ادبیات دفاع مقدس بی‌اعتنایی شد و نهادهایی چون حوزه هنری، بنیاد حفظ آثار، موسسه روایت فتح، بنیاد شهید و نیروهای مسلح در این حوزه فعالند و شاید اگر وزارت ارشاد، وظیفه متولی‌گری خود را به عهده گیرد، مشکلات در این حوزه کمتر شود.

ضرورت تقبیح جنگ در ادبیات دفاع مقدس‌

«به ما حمله شد و ما در جنگ، وضعیت دفاع داشتیم و برای همین به جنگ، دفاع مقدس می‌گوییم.»
ناصر وحدتی، نویسنده رمان «داستان سیاهکل» با بیان این مطلب، درخصوص ادبیات دفاع مقدس افزود: ادبیات دفاع مقدس یا جنگ زمانی به صورت راستین خود نمایانگر می‌شود که در آن، جنگ تقبیح شود. وی افزود: شرافتمندانه‌ترین شرایط زندگی انسان، موقعیت صلح است و بدترین شرایط، موقعیت جنگ که بسیاری از جنگ‌ها برای برقراری صلح صورت گرفته است.

نویسنده رمان‌های «یک زندگی» و «تا فردا دیر نیست» عنوان کرد: من اغلب کتاب‌های جنگ را با پیگیری خودم از چادرهای نمایشگاه‌های کتاب در سطح شهر تهیه کردم و خواندم نه از کتابفروشی‌های رسمی.

ناصر وحدتی گفت: من اهل ادبیات هستم  و باید ببینم آنهایی که از جنگ می‌‌نویسند، چه می‌نویسند اما متاسفانه آن‌طور که باید، جنگ در ادبیات دفاع مقدس، تقبیح نشده است و منهای «زمین سوخته» احمد محمود، کتابی ندیدم که جنگ در آن تقبیح شده باشد به نظرم در این گونه جشنواره‌ها باید به این نوع آسیب‌‌شناسی‌ها توجه شود.