نوار قلب دیجیتال دولت الکترونیکی‌

حالا ما هم دست‌کم یکی از انواع کارت‌های اعتباری را در جیب داریم و حتما می‌توانیم بخشی از رفت‌وآ‌مدهای بانکی‌مان را نه حتی با رفتن پای دستگاه ATM  بلکه با یک تماس تلفنی و پیامک مرتفع کنیم. ساده‌ترین کار پرداخت قبض‌های آب و برق و تلفن است. جابه‌جایی آنی وجه نقد بین حساب‌های مختلف را هم در سیستم بانکی می‌توان مثال زد. در کنار این بسیاری از کارها هستند که ادعای الکترونیکی انجام شدن آن‌ها وجود دارد، اما در عمل انگار با من و شمای مشتری شوخی شده است!

موضوع ویژه این هفته کلیک، دولت الکترونیکی است. در این ستون، با خواننده‌های ثابت کلیک از مفاهیم نوآوری نظام‌یافته وTRIZ  می‌گوییم.  «دولت الکترونیک» بهانه نوشتن این هفته است. موضوع کلان است و همه‌گیر و اگر بخواهیم عمیق به موضوع نگاه کنیم، برای این شماره می‌توانیم همه روند‌های تکامل را ذکر کنیم و در موردشان مثال بزنیم. در دولت، همه وزارت‌خانه‌ها و سازمان‌ها و ساز و کارهای تعامل با مردم و کار و زندگی‌شان مطرح هستند. اما اگر بخواهیم به چند روند بسنده کنیم، برای شماره حاضر، این‌ها را انتخاب می‌کنیم: «افزایش بُعدپذیری»، «کاهش میزان درگیری انسان» و «تکی  دوتایی  چندتایی» و «استفاده از داده‌ها».

«افزایش بعدپذیری» مسیر تکامل را در چند گام ساده تعریف می‌کند: نقطه، خط، دوبعدی، سه‌بعدی. «استفاده از داده‌ها» مسیر از داده به اطلاعات رسیدن و بعد ایجاد دانش و شکل‌گیری معرفت یا بینش را بازگو می‌کند. دو روند دیگر را پیش‌تر هم در همین ستون تعریف کرده‌ایم.

در بسیاری از موارد، این سیر حرکت و پیشرفت از نقطه تا سه‌بعدی شدن را تجربه کرده‌ایمEmail  .زدن و نامه‌نگاری، ارتباط یک‌طرفه‌ای است که آن را به «نقطه» تعبیر می‌کنیم. مکالمه تلفنی، «خط» شدن است و وقتی از دوبعدی بودن حرف می‌زنیم، «کنفرانس تلفنی» مصداق می‌یابد و در حالت سه‌بعدی هم می‌توان از تابلوی پیام‌های تحت وب سخن گفت. تعامل و برقراری ارتباط، از نقطه به سه‌بعدی شدن می‌رسد و بعد دوباره نسل جدیدی از نقطه‌ای بودن متولد می‌شود. همه این نقطه و خط و دوبعدی و سه‌بعدی شدن، باید با مثال‌های مختلف توسط شما و من تعبیر و تفسیر شود تا بتوانیم این مفهوم ساده را خوب درک کنیم و در کار و زندگی‌مان بهبود ایجاد کنیم. با فکر کردن به دولت الکترونیکی و مرور روندهایی که از آن به اختصار سخن گفتیم، چنین آینده‌ای قابل تصور است:

1. کارمندان بسیاری از سازمان‌ها روبات خواهند بود! این روبات‌ها ترکیبی از نرم‌افزارها و سخت‌افزارها هستند. هدف ما انجام کارها و برآوردن نیازهای‌مان است. اگر ناچار نباشیم، هیچ‌کدام به سازمان‌های دولتی مراجعه نمی‌کنیم.

2. با یکپارچه شدن سیستم‌های مختلف درون هر سازمان یا وزارتخانه دولتی، «داده‌»های مختلف به اطلاعات و بعد دانش و بینش تبدیل می‌شوند. گزارش‌های مختلفی که در همه سازمان‌ها تهیه می‌شوند، اغلب حکم جزیره‌های گسسته از هم را دارند. با کنار هم نشستن آن‌ها و ترکیبی دیدن‌شان، اطلاعات مفید به دانش تبدیل می‌شوند و برای آن سازمان مرجعیت تحلیل و شان کارشناسی ایجاد می‌کند. نمونه امروز آن را در سازمان هواشناسی می‌توان مشاهده کرد. همین روند وقتی در کل دولت اتفاق افتد، شاهد نتایج عجیب و چشمگیری خواهیم بود.

3. فرایندهای همه سازمان‌ها شفاف می‌شوند. این شفاف شدن و آشکار شدن نقاط قوت و ضعف، تندی و کندی و گلوگاه‌ها، مسؤولان را ناگزیر می‌کند که مشتری‌محور شوند. این توجه به مشتری (فراتر از تکریم ارباب رجوع و ...) و خروج از انحصارنگری و تصدی‌گری،‌ بازنگری اساسی روندهای انجام کار در دستگاه‌های دولتی را در پی خواهد داشت. حذف سلیقه‌های شخصی، آشکار شدن نقص‌ها و تناقض‌های قانونی و موارد مشابه، بهبود امور را به دنبال می‌آورد.

4. مساله امنیت الکترونیک و حراست از اطلاعات یکی از مهم‌ترین چیزها برای مردم و دولت خواهد بود. دانشگران نقش کلیدی در آینده نزدیک ایفا می‌کنند و با استقرار انواع سیستم‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری اتوماسیون، کار فکری نقش پرنمودی در تقابل با کار فیزیکی و یدی خواهد داشت.

5. کسب و کار بسیاری از آن‌ها که می‌توانند داده‌ها را تحلیل و پردازش کنند و از آن‌ها اطلاعات پرمعنی ایجاد کنند و به دیگران مشاوره دهند، رونق می‌گیرد. آینده رفتار مشتری، نیازهای وی، ‌ترکیب جمعیتی و ... پرسش بسیاری از صاحبان کسی و کار از این افراد است. کشف ناشناخته‌ها از داده‌های به‌ظاهر بی‌معنی و بی‌ربط، علم و هنر پر سودی خواهد بود.

6. اگر امروز، قوه قضائیه نشست‌های مدیران ارشد خود را از طریق ویدئوکنفرانس برگزار می‌کند،‌ فردا نشست‌های هیات دولت و بسیاری کمیسیون‌ها و جلسه‌های پرتعداد که با حضور آدم‌های پرمشغله شکل می‌گیرد نیز ویدئوکنفرانسی می‌شود. جالب‌تر این که، چنین جلسه‌هایی در روزهای نزدیک به کمک گوشی‌های تلفن همراه برگزار خواهند شد، نه نشستن پای سیستم رایانه‌ای متصل به شبکه.

7. در دولت الکترونیکی، سابقه یک عمر تحصیل و زندگی و کار ما، یک‌پارچه گردهم می‌آید و در صورت وجود دسترسی، خودمان یا دستگاه دولتی مربوطه می‌تواند با چند کلیک به آن‌چه باید دسترسی پیدا کند. استعلام گرفتن من و شما از هزار نقطه پراکنده دولتی، تمام می‌شود و همه استعلام‌ها در هر چند نسخه‌ای که بخواهید یک‌جا است.

8. سیستم کنترل اطلاعات و شفافیت کیفیت زندگی و سلامت کار حرفه‌ای افراد، یا یک‌پارچه شدن سیستم‌ها قوی و کم‌نقص می‌شود. اطلاعات اشتباه، خود را با نشستن کنار دیگر داده‌ها نشان می‌دهند. جایگاه دلالی و انجام کارهایی که ارزش‌افزوده ندارند و بسیاری‌شان کاذب هستند، چه خواهد شد؟ کد ملی تنها یک عدد چاپ شده روی کارت نخواهد بود.

9. رای‌گیری‌ها و ارزیابی‌ عملکردها و سنجش کیفیت و کمیت خروجی دستگاه‌های دولتی، نه با ارایه گزارش خودشان بلکه با نمره‌دهی‌ها و ارزیابی‌های مستمر مشتریان آن‌ها و مردم،‌ سنجیده می‌شود. ملاک خوبی و موفقیت چیزی خواهد بود که مشتری می‌گوید. قید بودجه و هزینه‌های دستگاه دولتی برای انجام هر کاری نیز، شاخص دیگری می‌شود که ارزش‌ انجام کار در دستگاه دولتی مربوط به نشان می‌دهد. انگار همه دستگاه‌های دولتی با سیستمی مثل نوار قلب در حال پایش مدام هستند.

10. تعداد سازمان‌هایی که کارمندهای رسمی و پیمانی خود را به منزل می‌فرستند ولی بیکارشان نمی‌کنند زیاد می‌شود. پیوند کارهای مختلف با فناوری اطلاعات، این اجازه را می‌دهد که بدون حضور در دفتر کار و اداره، کارمان را انجام دهیم و حقوق‌مان را بگیریم. هستند سازمان‌های دولتی که یکی دو سال پیش، شجاعانه بیش از 200 نفر را به جای حضور هر روزه در ساختمان اداره، در منزل‌ها مستقر کرده‌اند و حتی حقوق بیشتری هم به آن‌ها می‌دهند.

حالا‌ چند دقیقه‌ای به دیگر کارها و مشغله‌های فکری‌تان مرخصی بدهید و با مرور محتوای آن‌چه در بالا خواندید، متفاوت فکر کنیدو با یک ای‌میل به کلیک، دیگران را هم در آن شریک کنید. همه واقعیت‌های امروز، ریشه در رویا‌های دیروز دارند.

clickparvandeh@jamejamonline.ir