واقعیتگریزی اروپا
اظهارات شامگاه جمعه ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه در جمع حاضران در نشست شورای روسیه چندان بیشباهت به نطقهای رهبران اتحاد جماهیر شوروی نبود.
پوتین درست در زمانی که وزرای امور خارجه 27 کشور عضو سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در ویلنوس، پایتخت لیتوانی - که خود زمانی از جمهوریهای شوروی بود - گردآمده بودند تا در نشست مشترک روسیه - ناتو شرکت کنند، طی سخنانی تند و تهدیدآمیز از قرار گرفتن جهان در آستانه ورود به دور جدیدی از مسابقات تسلیحاتی سخن به میان آورد.
اگرچه اعضای ناتو بلافاصله پس از نطق پوتین از مسکو خواستند فتیله موضعگیریهای نه چندان دوستانهاش در قبال غرب را پایین بکشد و برخی روزنامههای غربی سعی کردند انتقاد تند پوتین از ادامه روند گسترش ناتو به شرق و پافشاری واشنگتن بر اجرای طرح استقرار اجزای سامانه دفاع موشکی امریکا در شرق اروپا را اقدامی نمادین نشان داده و به عبارت سادهتر اظهارات او را مانوری انتخاباتی برای تحکیم موقعیت نامزد متمایل به پوتین در انتخابات ریاستجمهوری ماه آینده به تصویر بکشند اما تحولات اخیر نشان داده چنگ و دندان نشان دادنهای مسکو را چندان هم نباید شعاری تلقی کرد.
از سرگیری پرواز بمبافکنهای استراتژیک روسیه در حواشی مرزهای این کشور در شمال و شرق اروپا و پروازهای مکرر سال گذشته میلادی جنگندههای روسی در سواحل نروژ و اسکاتلند به علاوه تاکید فرماندهان ارشد ارتش روسیه بر بازگشت ناوگان دریایی این کشور به دریای مدیترانه به خوبی نشان میدهد مسکو به دنبال تفهیم این نکته به غربیها است که روسیه دیگر حاشیهنشین دنیای سیاست نیست و قصد دارد حضور خود در عرصه بینالمللی را در قامت بازیگری تمام عیار احیا کند. کرملین پیش از این تهدید کرده بود در صورت استقرار اجزای سامانه دفاع موشکی امریکا در شرق اروپا موشکهای هستهای بالستیک خود را در کالنینگراد، بریدهای کوچک از قلمرو روسیه در حوزه بالتیک مستقر خواهد کرد.
ارتش روسیه در حال اجرای طرح 150 میلیارد دلاری نوسازی ساختار خود با حمایت همه جانبه کرملین است و با وجود پیام شفافی که این تحولات برای غرب دارد به ظاهر واشنگتن و پایتختهای اروپایی متحد امریکا تمایلی به شنیدن این پیام ندارند.
پوتین پیش از این با در پیش گرفتن سیاستی مستقل در قبال پرونده هستهای ایران، مخالفت با استقرار اجزای سامانه دفاع موشکی امریکا در شرق اروپا و صدور فرمان خروج روسیه از پیمان کنترل نیروهای متعارف در اروپا نشان داده مسکو دیگر دنبالهرو محض سیاستهای غرب نیست اما غربیها نمیخواهند این پیام را بشنوند.
به اعتقاد بسیاری از کارشناسان امور سیاسی، صرفنظر از واکنش غربیها به رویکردهای مستقل روسیه به تحولات جهانی، بازگشت روسیه به عرصه بینالملل به عنوانی نیرویی تاثیرگذار واقعیتی ملموس است که گریزی از آن نیست. پوتین کرملینی مستقل را پس از یک دهه ضعف بنا نهاد که به احتمال زیاد جانشین او نیز درصدد حفظ و تقویتش برخواهد آمد.
امیر نادری
گفت و گو
