پیامبر اکرم(ص)؛ ده ویژگی و چهار وظیفه مؤمنان

خداوند در آیه ۱۵۷ سوره اعراف، ۱۰ ویژگی برای پیامبر معرفی می‌کند سپس چهار وظیفه مردم را در قبال پیامبر بیان می‌فرماید.

نخست، «الرَّسُول» است؛ یعنی فرستاده خدا. دوم، «النَّبِی»؛ یعنی کسی که به او وحی می‌شود. سوم، «الأُمِّی»؛ یعنی کسی که به ظاهر درس نخوانده، اما با آن همه دانش خدادادی، سرآمد علماست. سپس می‌فرماید: «الَّذِی یجِدُونَهُ مَکْتُوبًا عِندَهُمْ فِی التَّوْرَاةِ وَالْإِنجِیلِ»؛ یعنی قبل‌تر، نام و ظهور ایشان در تورات و انجیل، کتاب‌های آسمانی پیش از اسلام، آمده و بشارت داده شده است.

ویژگی دیگر پیامبر (ص) «یأْمُرُهُم بِالْمَعْرُوفِ» است؛ یعنی فقط به معروف امر می‌کند و دستوراتش به نیکی و خیر (معروف) است. 

«وَینْهَاهُمْ عَنِ الْمُنکَرِ»؛ از منکر نهی می‌کند. «وَیحِلُّ لَهُمُ الطَّیبَاتِ»؛ هر چیز پاکیزه‌ای را حلال و روا می‌شمارد. بنابراین، همه چیز‌هایی که خدا حلال کرده، پاکیزه است. در مقابل، «وَیحَرِّمُ عَلَیهِمُ الْخَبَائِثَ»؛ هر چیزی را که خبیث بوده، حرام کرده است؛ ولو ما سر درنیاوریم که چرا خبیث است؛ مانند شراب، گوشت خوک و فحشا.

سپس می‌فرماید: «وَیضَعُ عَنْهُمْ إِصْرَهُمْ»؛ این پیامبر، زنجیره‌ای گران را از شما برداشت، سختی‌ها و بار‌های سنگین را برداشت. عرب جاهلی برای خودش حصاری دست‌وپاگیر و محبسی خودساخته درست کرده بود. پیغمبر (ص) آمد و یک دین آسان آورد: «یرِیدُ اللَّهُ بِکُمُ الْیسْرَ» و «لَا یکَلِّفُ اللَّهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا». همچنین «وَالْأَغْلَالَ الَّتِی کَانَتْ عَلَیهِمْ»؛ غل‌ها را برداشت؛ غل‌ها (کُند و بندها) همان چیز‌های سختی بود که عرب‌های جاهلی با باور‌های خرافی و رسم‌های غلط برای خودشان دست‌وپا می‌کردند.

اما مردم در مقابل پیامبر (ص) چهار وظیفه دارند.

نخست، «وَالَّذِینَ آمَنُوا بِهِ»؛ باید به پیامبر (ص) باور داشته باشیم، یعنی ایشان را بپذیریم و به او ایمان بیاوریم. دقت کنید، اگر کسی پیامبر (ص) را قبول کند، اما یکی از دستورات ایشان را انکار کند، این عدم ایمان است که یعنی انکار پیامبر (ص).

مانند آن فردی که پس از غدیر نزد رسول خدا (ص) آمد؛ همان‌گونه که علامه امینی در «الغدیر» نوشته. گفت: یا رسول‌الله، من خودت را، خدا و قرآن تو را قبول دارم، نماز خواندن، روزه گرفتن، زکات دادن و حج را قبول دارم. همیشه گفتیم چشم و نگفتیم چرا.

 اما امروز، شما علی بن ابی‌طالب (ع) را جانشین خودت اعلام کردی؛ من این یکی را قبول ندارم.

این فرد، کاری را انکار می‌کند که پیغمبر خدا (ص) دستورش را از قرآن گرفته، دستور خداست، زیرا در این بین، پیغمبر (ص) واسطه است.

آن فرد، سرانجام گفت: حتی اگر کار من اشکال داشته باشد و عذابی از آسمان بیاید و من بمیرم، همچنان نمی‌پذیرم و زیر بار ولایت امیرالمؤمنین (ع) نمی‌روم.

اصلا من از شما سؤال می‌کنم: شیطان که منکر خدا نیست؛ ۶۰۰۰ سال عبادت کرده پس منکر عبادت خدا نیست. آن‌قدر در عبادت خدا بوده که می‌گوید این سجده بر آدم، خلاف عبادت خداست و...،

 اما یک فرمان خدا را کنار گذاشت و کافر شد. چون با یک سوراخ، کشتی غرق می‌شود. «نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَکْفُرُ بِبَعْضٍ» معنا ندارد.

خدا در قرآن می‌فرماید: «أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ».

همچنین می‌فرماید: «فَلَا وَرَبِّکَ لَا یؤْمِنُونَ حَتَّىٰ یحَکِّمُوکَ فِیمَا شَجَرَ بَینَهُمْ ثُمَّ لَا یجِدُوا فِی أَنْفُسِهِمْ حَرَجًا مِمَّا قَضَیتَ وَیسَلِّمُوا تَسْلِیمًا». این آیه شریفه با صراحت می‌گوید اگر تسلیم نباشند، ایمان ندارند.

دومین وظیفه، احترام به پیغمبر (ص) است. خدا می‌فرماید: «لَا تَجْعَلُوا دُعَاءَ الرَّسُولِ بَینَکُمْ کَدُعَاءِ بَعْضِکُمْ بَعْضًا»؛ پیغمبر (ص) را مانند سایر خلایق صدا نزنید. خداوند در قرآن نیز حتی یک بار پیغمبر (ص) را به اسم صدا نزده. هر کجا می‌خواهد او را خطاب قرار دهد، می‌فرماید: «یا أَیهَا الرَّسُول»، «یا أَیهَا النَّبِی»، «یا أَیهَا الْمُزَّمِّل»، «یا أَیهَا الْمُدَّثِّر». هر کجا می‌خواهد سفارشش را بکند، ابتدا با احترام خطاب می‌کند: «أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُول»، «لَا تُقَدِّمُوا بَینَ یدَی اللَّهِ...». پیغمبر را احترام کنید و اسم او را با احترام بیاورید.

و، اما وظیفه امروز ما

ببینید، خدا و ملائکه بر این پیغمبر درود فرستاده‌اند: «إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِکَتَهُ یصَلُّونَ عَلَى النَّبِی». نام رسول خدا نزد امام صادق (ع) برده می‌شد و ایشان سه مرتبه سر خود را نزدیک زمین می‌آوردند. من این رسم را در تبریز و جا‌های دیگر هم دیده‌ام.

امیرالمؤمنین، سیدالوصیین و افضل ائمه و «یعسوب الدین» است. دقت کنید که در نهج‌البلاغه می‌فرماید

 من عبد پیغمبرم؛ عبدی از بندگان او. 

امیرالمؤمنین در نهج‌البلاغه می‌فرماید من مانند بچه‌شتر که قدم‌به‌قدم از مادرش تبعیت می‌کند، از پیغمبر تبعیت می‌کردم: «کُنْتُ أَتَّبِعُهُ اتِّبَاعَ الْفَصِیلِ أَثَرَ أُمِّهِ». «فصیل» یعنی بچه‌شتر و «اُمّ» یعنی مادر. معنای تبعیت از پیغمبر همین است.

حالا در دوران غیبت که دسترسی به امام معصوم نداریم، برپایه اصل قرآنی «أَطِیعُوا اللَّهَ وَأَطِیعُوا الرَّسُولَ وَأُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ». امام راحل (ره) نظریه ولایت فقیه را مطرح کرد و گفت فقیه در زمان غیبت، نه این‌که مقام معصوم را دارد؛ (اشتباه نشود، هیچ‌کس با معصوم مقایسه نمی‌شود. معصوم ولایت تکوینی دارد)، اما شئون معصوم را عهده‌دار است، یعنی کار‌هایی که معصوم باید [ در قبال جامعه و مردم]انجام بدهد؛ مثلاً امام معصوم حد جاری می‌کرد، قضاوت می‌کرد، سؤال مردم را جواب می‌داد، مسائل مردم را پاسخ می‌داد، با ظالم مبارزه می‌کرد و از مظلوم دفاع می‌کرد. این کار‌ها در دوران غیبت بر عهده فقیه است؛ و من همین‌جا عرض کنم که تأسف می‌خوریم از کسانی که گاهی این تبعیت را به هم می‌زنند و از شرایط کشور سوءاستفاده می‌کنند؛ در شرایطی که دشمن مترصد ترور شخصیت‌ها و از بین بردن رهبری است. این شرایط اقتضا می‌کند که حفظ جان معظم‌له مورد توجه باشد و اقتضا می‌کند که ایشان در مدتی حضور فیزیکی نداشته باشند تا ان‌شاءالله خطر رفع شود.

آن وقت بعضی افراد پیدا می‌شوند و با این حرف‌های نادرست و ناپسند، برای دشمن، برای شبکه‌های بیگانه خوراک رسانه‌ای می‌سازند. وحدت کشور را به هم نزنید. ما به اندازه کافی دشمن داریم. دشمن به دنبال ایجاد رخنه، ایجاد اغتشاش و ایجاد فساد است.

این خطر، بیشتر از خطر آمریکا، بیشتر از خطر اسرائیل و بیشتر از خطر اغتشاشگر و دشمن است؛ بیشتر ضربه می‌زند. جلوی این افراد باید گرفته شود و اجازه ندهند کسی این‌طور خوراک تبلیغاتی برای شبکه‌های دشمن درست کند.

من دیگر به همین میزان اکتفا می‌کنم. خواهشم این است که آیه ۱۵۷ سوره اعراف را با دقت ببینید؛ بسیار آیه مهمی است: ده ویژگی پیامبر و چهار وظیفه ما در مقابل پیغمبر. این‌که چگونه با او برخورد کنیم: ایمان بیاوریم، احترام کنیم، یاری کنیم و «تَبَعُوا النُّورَ الَّذِی أُنزِلَ مَعَهُ»؛ از نوری که همراه او نازل شده، تبعیت کنیم؛ یعنی از قرآن و از نوری که با او نازل شده، پیروی کنیم.

بعد می‌فرماید: «أُولَٰئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ»؛ هر کسی این چهار کار را انجام داد، رستگار است.