تبیین ۴ ضلع یک تشییع استثنایی

نمی‌توان انقلاب را یک پدیده اسلامی دانست، اما برای حکمرانی یا تمدن‌سازی به الگو‌های لیبرال و غربی بسنده کنیم. بعضی معتقدند اسلام توان انقلاب دارد، اما ظرفیت حکومت‌داری یا تمدن‌سازی ندارد. واقعیت، اما این است که تشییع، حکمرانی، تمدن و انقلاب، همگی از یک سنخ و جنس هستند. ماهیت این انقلاب، به تعبیر دقیق شهید مطهری، یک ماهیت «استثنایی» است. وقتی انقلاب استثنایی باشد، تمام ابعاد آن، از حکمرانی و ولایت فقیه گرفته تا مراسم تشییع رهبر آن، بی‌بدیل و فاقد مشابهت تاریخی خواهد بود. این بدرقه باشکوه، نه شبیه به تشییع یک مرجع تقلید است، نه صرفا وداع با یک رئیس‌جمهور یا یک قهرمان ملی است، بلکه پدیده‌ای است برای خودش و کاملا منحصر‌به‌فرد. شاید تنها رویدادی که بتواند در تاریخ معاصر تا حدودی با این عظمت برابری کند، تشییع پیکر مطهر امام (ره) در سال ۶۸ باشد که آن‌هم در زمان خود، ابعادی ملی، منطقه‌ای و جهانی داشت. اما این تشییع، فراتر از وداع با رئیس یک کشور یا یک بزرگ دینی است. پدیده‌ای است که توجه تمام کشور‌های اسلامی و بلکه جهان را به خود جلب کرده است.
ضلع دوم این پدیده استثنایی، «مردم» هستند. جنس ارتباط آحاد جامعه با این شخصیت، ترکیبی از پیوند‌های چندگانه است: ارتباط با رهبر بزرگ‌ترین کشور منطقه، یک حاکم عادل و یک مرجع تقلید. به همین دلیل، هیچ‌کس از دایره این سوگواری بیرون نیست؛ چه موافق و چه مخالف. از آحاد مردم ایران تا شیعیان جهان، از اقلیت‌های مذهبی تا ملت‌های منطقه و تمامی آزادگان عالم، همه به نوعی خود را در این نمادین‌ترین تشییع تاریخ سهیم می‌دانند. اما آنچه این رویداد را به نقطه عطفی بی‌نظیر تبدیل می‌کند، ضلع سوم آن، یعنی مؤلفه «شهادت در میانه میدان» است. امام (ره) با مرگ طبیعی از میان ما رفتند. ما در اینجا با رهبری مواجهیم که در گرماگرم یک رویارویی بزرگ با قدرتمندترین دولت‌های جهان به شهادت رسیده است. این شهادت، نقطه پایان یک ماجرا و مربوط به ماه‌های گذشته نیست. ما همچنان در بطن این نبرد هستیم. صورت‌مساله جنگ، رویارویی با آمریکا و اسرائیل، تجاوز و طمع‌ورزی دشمنان به منطقه و تنگه هرمز همچنان به قوت خود باقی است. این «شهید حاضر» در حالی تشییع می‌شود که ما ۱۲۰ روز است در دل این تقابل نفس‌گیر قرار داریم و تنور این قصه همچنان داغ است. مردمی که در این چهار ماه، شبانه‌روز، بغض‌ها و احساسات فروخورده‌ای از این رویارویی داشته و مجال عزاداری نیافته بودند، اکنون فرصتی برای فوران این احساسات یافته‌اند. درنهایت، ضلع کمال‌بخش این حماسه، مکان این آرامش ابدی است. آرمیدن این پیکر مطهر در مقدس‌ترین نقطه ایران، یعنی حرم مطهر حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا (ع)، قداستی مضاعف و بی‌نظیر به این شهادت و تشییع می‌بخشد و بر استثنایی‌بودن این قصه شگرف در تاریخ انقلاب، مهر تأیید می‌زند.