بررسی اهداف دشمن نشان میدهد که پس از ناکامی در تحقق اهداف اصلی و اولیه خود، از جمله براندازی و فروپاشی ساختار سیاسی ایران، راهبرد فشار بر اقتصاد و زیرساختها را در پیش گرفت. حملات به فولاد مبارکه اصفهان، فولاد خوزستان، برخی زیرساختهای حملونقل و همچنین تاسیسات پتروشیمی و انرژی، در همین چارچوب قابل تحلیل است. دشمن تلاش داشت با ایجاد آسیب در مراکز حیاتی تولید، فضای نااطمینانی اقتصادی ایجاد کرده و کشور را وارد بحران تولید و تامین کند. علاوه بر این، دشمن همواره با ایران توسعهیافته و دارای زیرساختهای قدرتمند صنعتی مشکل داشته و تلاش کرد روند پیشرفت کشور را محدود کند.
حملات دشمن به زیرساختهای صنعتی و انرژی کشور، تنها یک اقدام نظامی محدود نبود بلکه بخشی از یک جنگ ترکیبی علیه بنیانهای اقتصادی و تولیدی ایران بهشمار میرود. در این میان، صنایع فولاد، پتروشیمی و انرژی بهدلیل نقش کلیدی در ارزآوری، اشتغال و زنجیره تولید کشور، در کانون اهداف قرار گرفتند. دشمن تلاش کرد با ضربهزدن به این بخشها، علاوه بر کاهش توان تولید، اقتصاد کشور را با اختلال، التهاب و فشار روانی مواجه کند. بااینحال، روند بازسازی سریع و بازگشت خطوط تولید، نشان داد که ظرفیت فنی و مدیریتی ایران در برابر چنین حملاتی همچنان پابرجاست.
کارشناسان اقتصادی معتقدند حمله به زیرساختهای صنعتی کشورمان چند هدف مشخص را دنبال میکرد. نخستین هدف، ضربهزدن به منابع ارزآوری کشور بود. در شرایطی که نفت، پتروشیمی و فولاد سه ستون اصلی تامین ارز کشور محسوب میشوند، آسیبزدن به این صنایع میتوانست صادرات و درآمد ارزی ایران را کاهش دهد. پس از صنعت نفت، فولاد و پتروشیمی از مهمترین حوزههایی هستند که نقش تعیینکنندهای در تامین نیاز ارزی کشور دارند و به همین دلیل در اولویت حملات قرار گرفتند.
حمله به زیرساختها بهمنظور ایجاد اختلال
هدف دیگر دشمن، تخریب حلقه اصلی زنجیره تامین مالی و تولید در اقتصاد ایران بود. صنعت فولاد، محور بسیاری از صنایع مادر و پاییندستی کشور است و اختلال در آن میتواند دامنه وسیعی از فعالیتهای اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهد. از ساختمان و خودروسازی گرفته تا صنایع لوازم خانگی و پروژههای عمرانی، همگی به فولاد وابستهاند؛ بنابراین حمله به صنعت فولاد و پتروشیمی، صرفا حمله به یک کارخانه یا مجموعه صنعتی نیست بلکه تلاشی برای ایجاد اختلال در چرخه تولید ملی و معیشت مردم بهشمار میرود.
در این میان، صنعت فولاد بهدلیل جایگاه ویژه خود، هدفی مهم برای این حملات بود. فولاد یکی از بزرگترین صنایع اشتغالزا و صادراتی کشور است که نقش مهمی در رشد اقتصادی و توسعه صنعتی دارد. با وجود این حملات، روند بازسازی زیرساختهای آسیبدیده با سرعت قابل توجهی آغاز شد. کارشناسان معتقدند در بازسازی چنین زیرساختهایی دو عامل تعیینکننده وجود دارد؛ نخست دانش و فناوری و دوم منابع مالی. زیرساختهای صنعتی ایران عمدتا با اتکا به دانش بومی و توان مهندسان داخلی ایجاد شدهاند و به همین دلیل، بازسازی آنها نیز وابستگی جدی به خارج از کشور ندارد. از سوی دیگر، همگرایی میان دولت، صنعت و مردم میتواند منابع لازم برای جبران خسارتها را فراهم کند.
بازگشت به تولید بعد از ۴۵ روز
سید محمد اتابک وزیر صنعت، معدن و تجارت روز سهشنبه هفته جاری از راهاندازی مجدد کوره شماره ۸ فولاد مبارکه که در جریان حمله دشمن آسیب دیده بود، خبر داد. او با اشاره به اهمیت صنعت فولاد در اقتصاد ملی اظهار کرد: فولاد یکی از بخشهای بسیار اثرگذار در اقتصاد ملی و اشتغال کشور بهشمار میرود، بهویژه فولاد مبارکه که بهعنوان بزرگترین مجموعه فولادی کشور نقش مهمی در تولید و توسعه صنعتی ایران دارد.
اتابک با اشاره به حمله دشمن به فولاد مبارکه گفت: ۴۵ روز پیش فولاد مبارکه اصفهان مورد هجوم دشمن صهیونیستی و آمریکایی قرار گرفت که در این حمله کوره شماره ۸ آن آسیب دید و از کار افتاد اما بازسازی و تعمیر این کوره با تلاش شبانهروزی مهندسان و کارگران و بهلطف جامعه فنی کشور انجام شد و دوباره در مدار تولید قرار گرفت. وزیر صمت تاکید کرد: همکاری گسترده متخصصان داخلی در بازسازی این واحد تولیدی، نقش مهمی در احیای سریع آن داشته است. بهگفته او، راهاندازی دوباره این کوره در مدت زمانی کوتاه، نماد توان فنی، تخصصی و اراده متخصصان ایرانی برای حفظ تولید و پشتیبانی از اقتصاد کشور محسوب میشود.
نکته مهم در این بازسازی، اتکای کامل به توان داخلی بود. تمام مراحل بازسازی بدون حضور کارشناسان خارجی و صرفا با تکیه بر دانش فنی داخلی انجام شد. همچنین در طول این فرآیند، هیچ تعدیل نیرویی صورت نگرفت و تمامی فعالیتها با حفظ اشتغال و مشارکت نیروی انسانی داخلی پیش رفت. بررسیها نشان میدهد بازگشت سریع کوره شماره ۸ فولاد مبارکه، علاوه بر احیای ظرفیت تولید، در حفظ ثبات بازار فولاد نیز نقش مؤثری داشته است. این اقدام از بروز التهاب و جهش شدید قیمتی در بازار جلوگیری کرد و مانع اختلال در زنجیره تامین صنایع وابسته شد. در کنار عملیات بازسازی، بخشی از تجهیزات و فرآیندها نیز نوسازی شد تا این پروژه صرفا یک بازگشت به وضعیت گذشته نباشد بلکه با ارتقای فناوری و بهبود فرآیندها همراه شود. سرعت بالای اجرای این طرح، بار دیگر توان فنی و مدیریتی صنعتگران ایرانی را به نمایش گذاشت.
بازسازی فولاد مبارکه با دانش روز
حسنعلی محمدی، رئیس فراکسیون صنعت، معدن، ایمنی و استاندارد مجلس نیز با اشاره به روند بازسازی فولاد مبارکه گفت: بازسازی شرکت فولاد مبارکه با استفاده از دانش روز و هایتک انجام میشود. او تصریح کرد: این مجموعه در مرحله جدید بهصورت غیرمتمرکز بازسازی خواهد شد تا آسیبپذیری آن کاهش یابد.
سعید زرندی، مدیرعامل گروه فولاد مبارکه نیز با اشاره به روند بازسازی این مجموعه گفت: پروژهها فراتر از برنامه زمانبندی پیش رفته و فولاد مبارکه در کنار بازگرداندن سریع خطوط تولید، با استمرار عرضه و مدیریت زنجیره تامین، نقش مؤثری در تنظیم بازار فولاد کشور و جلوگیری از التهاب قیمتی ایفا کرده است. او افزود: فولاد مبارکه توانست در مدت ۴۵ روز به وعده دادهشده برای بازیابی شرایط تولید دست یابد و امروز نیز با تمرکز بر بازسازی، نوسازی و توسعه، مسیر آینده را با قدرت دنبال میکند.
جبران ۳۰ میلیون مترمکعب گاز ازدسترفته
در حوزه انرژی نیز دشمن تلاش کرد با هدف قرار دادن پالایشگاهها و پتروشیمیها، توان تولید و تامین انرژی کشور را کاهش دهد. محسن پاکنژاد، وزیر نفت در همین رابطه اخیرا از جبران بخشی از ظرفیت از دسترفته خبر داد و اعلام کرد: ۳۰ میلیون مترمکعب گاز از ۲۳۰ میلیون مترمکعب ظرفیت فرآورشی گاز ازدسترفته در جنگ اخیر، جبران شده است. حملات به برخی تاسیسات انرژی در پارس جنوبی و دیگر مناطق کشور، بخشی از راهبرد فشار بر اقتصاد ایران بود. با این حال، روند بازسازی و بازگشت تدریجی ظرفیت تولید نشان میدهد که صنعت انرژی کشور نیز توانسته با تکیه بر توان داخلی، بخشی از خسارتها را جبران کند.
بازگشت ۵۰ درصد از ظرفیت گازی تا پاییز
اسماعیل حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نیز با اشاره به اهداف دشمن در جنگ اخیر گفت: دشمن آمریکایی- صهیونی در جنگ علیه تابآوری ملت، یکی از اهداف اصلی خود را زیرساختهای حوزه انرژی قرار داد. او افزود: دشمنان تعدادی از پالایشگاهها و پتروشیمیهای کشور در پارسجنوبی و برخی نقاط دیگر را هدف قرار دادند و اخیرا نیز به یک پتروشیمی حمله کردند. حسینی تاکید کرد که دشمن همانگونه که در جنگ نظامی به اهداف خود نرسید، در جنگ اقتصادی و جنگ ارادهها نیز شکست خواهد خورد. او درباره روند بازسازیها نیز گفت: عملیات آواربرداری و بازسازی آغاز شده و بخش قابل توجهی از آن انجام شده است. براساس برنامهریزیها، حدود ۵۰ درصد از ظرفیت گازی از دسترفته تا پیش از آغاز فصل سرد سال به مدار تولید بازخواهد گشت.
سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس بیان کرد: عملیات بازسازی کامل در مدت کمتر از دو سال به پایان میرسد و این بازسازی با اتکا به دانش بومی و توان مهندسان ایرانی انجام خواهد شد. او همچنین تاکید کرد که بخشی از تاسیسات با فناوریهای جدید و همراه با ارتقای ظرفیت تولید بازسازی میشوند.
با این حال حملات دشمن به زیرساختهای صنعتی و انرژی کشور، بخشی از یک جنگ اقتصادی و روانی علیه ملت ایران بود؛ جنگی که هدف آن تضعیف تولید، ارزآوری و تابآوری اقتصادی کشور محسوب میشد. با این حال، روند سریع بازسازیها، بازگشت خطوط تولید و تداوم فعالیت صنایع بزرگ نشان داد که توان فنی، مدیریتی و مهندسی ایران همچنان پابرجاست. تجربه اخیر بار دیگر ثابت کرد که اتکا به دانش بومی و ظرفیت متخصصان داخلی، مهمترین نقطه قوت ایران در عبور از بحرانها و حفظ پایداری اقتصادی کشور است.