اتاق عملیات رسانهای در جنگشناختی
در میان مجموعه برنامههای شبکه افق، برنامه «قرارگاه» با تمرکز ویژه بر حوزه اندیشه و تحلیل، نقش محوریتری در شکلدهی روایت فکری ایفا میکند. این برنامه با ساختاری گفتوگومحور و رویکردی روایی تلاش دارد ریشههای تاریخی، اعتقادی و فکری نبرد حق و باطل را برای مخاطب بازخوانی کند و وقایع روز را در امتداد یک مسیر تاریخی منسجم توضیح دهد.
قرارگاه تبیین با حضور ثابت حجتالاسلام والمسلمین نخعی، از سطح تحلیلهای مقطعی عبور کرده و با رجوع به مبانی اعتقادی، تاریخ ادیان، نقش جریانهای فکری و مؤلفههای شکلدهنده جبهه مقاومت، به تبیین عمیق تحولات سیاسی و فرهنگی معاصر میپردازد. استفاده از زبان داستانی، روایتمحور بودن مباحث و تلاش برای ایجاد پیوست ذهنی میان گذشته و حال، این برنامه را به یکی از پربینندهترین و اثرگذارترین تولیدات شبکه افق در حوزه تحلیل و جهاد تبیین تبدیل کرده است. علیرضا داوودی مدیرگروه سیاسی شبکه افق و سردبیر برنامه «قرارگاه» در گفتوگو با جامجم از چندوچون این برنامهها صحبت میکند و توضیح میدهد لزوم چنین تحلیلهایی در اخبار امروز چیست.
علیرضا داوودی در پاسخ به اینکه چرا اسم قرارگاه برای این برنامه انتخاب شده، توضیح میدهد: عنوان قرارگاه براساس درک عمیق از نبرد دائمی و تاریخی میان حق و باطل انتخاب شده است؛ نبردی که مختص یک دوره یا صرفا یک عرصه نظامی نیست بلکه در همه زمانها و در عرصههای فرهنگی، رسانهای، اجتماعی و حتی شناختی جریان داشته است. به تعبیر او، قرارگاه بهمعنای محل قرار گرفتن و آرامش نیست بلکه اتاق عملیات، محل تجمیع نیروها، هماهنگی، برنامهریزی و همافزایی در مسیر مبارزه است. او تصریح میکند که برنامههای قرارگاهی با این نگاه طراحی شدهاند تا مخاطب بداند در این برنامهها مجموعهای از جریانها، نیروها و کارشناسانی گرد هم میآیند که در متن این نبرد ایستادهاند. داوودی با اشاره به اینکه عنوان قرارگاه از نظر برخی ممکن است صرفا نظامی تلقی شود، توضیح میدهد: امروز نبرد اصلی در حوزه فرهنگ و رسانه جریان دارد؛ نبردی که به گفته او کاملا واقعی است و مشابه میدان نظامی، تبعات حقیقی دارد. او اصطلاح ناتوی فرهنگی را بهعنوان نمونهای از این مواجهه ذکر میکند و بیان میکند: همان جریانی که در میدان سخت، جان انسانها را تهدید میکند، در عرصه فرهنگ نیز برای از بین بردن فرهنگ ملتها فعال است و از مسیر نابودی فرهنگ، حتی جان انسانها را هدف قرار میدهد. او بر همین اساس، تصور این را که عرصه فرهنگ عرصهای نرم و آرام باشد نادرست میداند و تاکید میکند: استفاده از عنوان قرارگاه هشدار و یادآوری است برای مخاطب که این میدان نیز دقیقا میدان نبرد است.
دستاوردهایی از دل حضور مردمی
در شبکه افق، سه برنامه با عنوان قرارگاهی فعالیت دارند: «قرارگاه مردم»، «قرارگاه تبیین» و «قرارگاه جنگ». داوودی این سه را دارای هویت مشترک اما حوزه فعالیت متفاوت میداند. به گفته او، همه این برنامهها در یک مسیر و با یک جهتگیری عملیات میکنند. یعنی مبارزه با جبهه باطل اما هر برنامه در میدان تخصصی خود این کار را پیش میبرد.مدیر گروه سیاسی شبکه افق توضیح میدهد: قرارگاه مردم به جریانها و کنشهای مردمی میپردازد و تلاش دارد نشان دهد مردم چه ظرفیتهایی در عرصه اجتماعی دارند و چه دستاوردهایی از دل حضور مردمی شکل گرفته است.
او اضافه میکند: قرارگاه تبیین برنامهای گفتوگومحور است که به مبانی فکری، ریشههای تاریخی، شناختی و تحلیلی نبرد حق و باطل میپردازد و روایت مقاومت را از نقطه آغازین آن، یعنی تمرد شیطان و شکلگیری جریان باطل تا امروز بررسی میکند. حجتالاسلام والمسلمین نخعی در این برنامه مهمان ثابت است و مباحث را بهصورت پیوسته و دارای فصلبندی پیش میبرد. او همچنین اضافه میکند: قرارگاه جنگ نیز از دل برنامههایی با محوریت فلسطین شکل گرفته و اکنون به بررسی ابعاد نظامی، سیاسی و بینالمللی نبرد میپردازد و تحلیلهای میدانی و راهبردی ارائه میکند.
چرا این همه قرارگاه؟
داوودی به این سؤال که چرا برنامههای قرارگاه را تنها در شبکه افق شاهد هستیم، میگوید: دلیل تمرکز این برنامهها در شبکه افق، محدودیتهای ساختاری در استفاده مشترک از یک برند میان شبکههای مختلف است. به گفته او هر شبکه ترجیح میدهد برند اختصاصی خود را داشته باشد تا مخاطب دچار سردرگمی نشود.
او سابقه شکلگیری ایده قرارگاه را بیش از دو سال قبل و در شبکه قرآن میداند که آن زمان برنامههایی با عنوان «قرارگاه اندیشه» و «قرارگاه رهبر» در آن شبکه تولید میشد.
او درباره دلیل افزایش تعداد برنامههای گفتوگومحور در تلویزیون نیز توضیح میدهد: این روند ناشی از اقتضائات دوره بحران است؛ دورهای که حجم رویدادها و سرعت وقوع آنها بسیار زیاد است و اگر برنامهها بهصورت تولیدی باشند، از سرعت تحولات عقب میمانیم. از نگاه داوودی برنامههای زنده و تحلیلی در چنین دورهای نقش آرامشبخشی دارند، فضای التهابآور رسانههای اجتماعی را تعدیل میکنند و با تحلیل دقیق، تصویر روشنی از وضعیت، پیامدها و آینده ارائه میدهند. مدیر گروه سیاسی شبکه افق در ارزیابی بازخوردهای مخاطبان میگوید: قرارگاه جنگ از جمله برنامههایی است که همواره بازخورد قوی و قابلتوجهی دریافت کرده است؛ چه از سوی مخاطبان عمومی و چه از منظر بازتاب سازمانی و فضای مجازی. او حضور تحلیلگران شاخصی مانند دکتر مرندی را از عوامل اثرگذاری برنامه میداند و معتقد است: محتوای این برنامه در فضای مجازی بسیار دیده میشود. قرارگاه تبیین نیز بهدلیل سبک روایتمحور و داستانی خود به طرز قابلتوجهی با استقبال روبهرو شده و به یکی از پربینندهترین برنامههای شبکه تبدیل شده است. قرارگاه مردم نیز با توجه به ارتباط مستقیم با جامعه و جریانهای مردمی، بازخورد قابل توجهی کسب کرده است.
درگیری مخاطب با روایت مقاومت
داوودی درباره برنامههای آینده نیز خبر از تحول و ارتقای جدی میدهد و میگوید: قرارگاه جنگ در مسیر تبدیل شدن به یک برنامه برای کل امت مقاومت و جهان اسلام قرار دارد؛ برنامهای که مخاطب آن محدود به ایران نخواهد بود و روایت و تحلیل آن با استانداردهای جهانی همراستا خواهد شد. ارتقای کیفیت بصری، جذب چهرههای بینالمللی، ساختار جدید آیتمها و تقویت وجه تحلیلی از محورهای این توسعه است.
به گفته داوودی قرارگاه تبیین نیز با ارتقای کیفیت بصری، استفاده گستردهتر از آیتمهای تصویری و حتی تولیدات مبتنی بر هوش مصنوعی در حال بازطراحی است تا درگیری مخاطب با روایت مقاومت افزایش یابد.
او درباره اینکه با وجود نقش پررنگ زنان در تحولات اخیر کشور چرا برنامههای قرارگاه مردانه است، چنین پاسخ میدهد: نقش زنان در این برنامهها را میتوان در دو بخش مجزا بررسی کرد. نخست پرداختن به موضوعات مربوط به زنان و دوم حضور مهمانان و کارشناسان زن. او توضیح میدهد: موضوعات مرتبط با زنان عمدتا در قرارگاه مردم دنبال میشود. زیرا بسیاری از فعالیتهای اجتماعی و مردمی با محوریت حضور زنان شکلگرفته است. برنامههای اقتصادی مرتبط با زنان پیش از این تولید شده و یک برنامه ویژه زنان نیز اکنون در مرحله پیشتولید قرار دارد. او در بخش حضور کارشناسان زن نیز تاکید میکند که این حضور در هر دو برنامه قرارگاه مردم و قرارگاه جنگ جریان دارد؛ حتی در موضوعاتی که غیرزنانه هستند. او به نمونه اخیر حضور دو مهمان زن در برنامه قرارگاه جنگ برای تحلیل مسائل مرتبط با ترکیه اشاره میکند. داوودی همچنین اضافه میکند که رویکرد مجموعه قرارگاهها محدود به تولید برنامه تلویزیونی نیست بلکه هدف اصلی آن ایجاد یک جریان فکری_رسانهای است که بتواند تحلیل دقیق، شناخت عمیق و روحیه مقاومت را در سطح عمومی جامعه تقویت کند. او معتقد است رسانه امروز باید از سطح اطلاعرسانی صرف عبور کند و به جهاد تبیین برسد؛ مفهومی که در آن تحلیل و روایت درست بهعنوان سلاح مؤثر در میدان جنگ رسانهای عمل میکند. به باور او قرارگاهها میکوشند با حفظ پیوند میان مردم، نخبگان و میدانهای فکری و عملی، الگویی از رسانه متعهد و آیندهنگر را ترسیم کنند که همزمان روشنگر و امیدآفرین باشد.
علیرضا داوودی در پاسخ به اینکه چرا اسم قرارگاه برای این برنامه انتخاب شده، توضیح میدهد: عنوان قرارگاه براساس درک عمیق از نبرد دائمی و تاریخی میان حق و باطل انتخاب شده است؛ نبردی که مختص یک دوره یا صرفا یک عرصه نظامی نیست بلکه در همه زمانها و در عرصههای فرهنگی، رسانهای، اجتماعی و حتی شناختی جریان داشته است. به تعبیر او، قرارگاه بهمعنای محل قرار گرفتن و آرامش نیست بلکه اتاق عملیات، محل تجمیع نیروها، هماهنگی، برنامهریزی و همافزایی در مسیر مبارزه است. او تصریح میکند که برنامههای قرارگاهی با این نگاه طراحی شدهاند تا مخاطب بداند در این برنامهها مجموعهای از جریانها، نیروها و کارشناسانی گرد هم میآیند که در متن این نبرد ایستادهاند. داوودی با اشاره به اینکه عنوان قرارگاه از نظر برخی ممکن است صرفا نظامی تلقی شود، توضیح میدهد: امروز نبرد اصلی در حوزه فرهنگ و رسانه جریان دارد؛ نبردی که به گفته او کاملا واقعی است و مشابه میدان نظامی، تبعات حقیقی دارد. او اصطلاح ناتوی فرهنگی را بهعنوان نمونهای از این مواجهه ذکر میکند و بیان میکند: همان جریانی که در میدان سخت، جان انسانها را تهدید میکند، در عرصه فرهنگ نیز برای از بین بردن فرهنگ ملتها فعال است و از مسیر نابودی فرهنگ، حتی جان انسانها را هدف قرار میدهد. او بر همین اساس، تصور این را که عرصه فرهنگ عرصهای نرم و آرام باشد نادرست میداند و تاکید میکند: استفاده از عنوان قرارگاه هشدار و یادآوری است برای مخاطب که این میدان نیز دقیقا میدان نبرد است.
دستاوردهایی از دل حضور مردمی
در شبکه افق، سه برنامه با عنوان قرارگاهی فعالیت دارند: «قرارگاه مردم»، «قرارگاه تبیین» و «قرارگاه جنگ». داوودی این سه را دارای هویت مشترک اما حوزه فعالیت متفاوت میداند. به گفته او، همه این برنامهها در یک مسیر و با یک جهتگیری عملیات میکنند. یعنی مبارزه با جبهه باطل اما هر برنامه در میدان تخصصی خود این کار را پیش میبرد.مدیر گروه سیاسی شبکه افق توضیح میدهد: قرارگاه مردم به جریانها و کنشهای مردمی میپردازد و تلاش دارد نشان دهد مردم چه ظرفیتهایی در عرصه اجتماعی دارند و چه دستاوردهایی از دل حضور مردمی شکل گرفته است.
او اضافه میکند: قرارگاه تبیین برنامهای گفتوگومحور است که به مبانی فکری، ریشههای تاریخی، شناختی و تحلیلی نبرد حق و باطل میپردازد و روایت مقاومت را از نقطه آغازین آن، یعنی تمرد شیطان و شکلگیری جریان باطل تا امروز بررسی میکند. حجتالاسلام والمسلمین نخعی در این برنامه مهمان ثابت است و مباحث را بهصورت پیوسته و دارای فصلبندی پیش میبرد. او همچنین اضافه میکند: قرارگاه جنگ نیز از دل برنامههایی با محوریت فلسطین شکل گرفته و اکنون به بررسی ابعاد نظامی، سیاسی و بینالمللی نبرد میپردازد و تحلیلهای میدانی و راهبردی ارائه میکند.
چرا این همه قرارگاه؟
داوودی به این سؤال که چرا برنامههای قرارگاه را تنها در شبکه افق شاهد هستیم، میگوید: دلیل تمرکز این برنامهها در شبکه افق، محدودیتهای ساختاری در استفاده مشترک از یک برند میان شبکههای مختلف است. به گفته او هر شبکه ترجیح میدهد برند اختصاصی خود را داشته باشد تا مخاطب دچار سردرگمی نشود.
او سابقه شکلگیری ایده قرارگاه را بیش از دو سال قبل و در شبکه قرآن میداند که آن زمان برنامههایی با عنوان «قرارگاه اندیشه» و «قرارگاه رهبر» در آن شبکه تولید میشد.
او درباره دلیل افزایش تعداد برنامههای گفتوگومحور در تلویزیون نیز توضیح میدهد: این روند ناشی از اقتضائات دوره بحران است؛ دورهای که حجم رویدادها و سرعت وقوع آنها بسیار زیاد است و اگر برنامهها بهصورت تولیدی باشند، از سرعت تحولات عقب میمانیم. از نگاه داوودی برنامههای زنده و تحلیلی در چنین دورهای نقش آرامشبخشی دارند، فضای التهابآور رسانههای اجتماعی را تعدیل میکنند و با تحلیل دقیق، تصویر روشنی از وضعیت، پیامدها و آینده ارائه میدهند. مدیر گروه سیاسی شبکه افق در ارزیابی بازخوردهای مخاطبان میگوید: قرارگاه جنگ از جمله برنامههایی است که همواره بازخورد قوی و قابلتوجهی دریافت کرده است؛ چه از سوی مخاطبان عمومی و چه از منظر بازتاب سازمانی و فضای مجازی. او حضور تحلیلگران شاخصی مانند دکتر مرندی را از عوامل اثرگذاری برنامه میداند و معتقد است: محتوای این برنامه در فضای مجازی بسیار دیده میشود. قرارگاه تبیین نیز بهدلیل سبک روایتمحور و داستانی خود به طرز قابلتوجهی با استقبال روبهرو شده و به یکی از پربینندهترین برنامههای شبکه تبدیل شده است. قرارگاه مردم نیز با توجه به ارتباط مستقیم با جامعه و جریانهای مردمی، بازخورد قابل توجهی کسب کرده است.
درگیری مخاطب با روایت مقاومت
داوودی درباره برنامههای آینده نیز خبر از تحول و ارتقای جدی میدهد و میگوید: قرارگاه جنگ در مسیر تبدیل شدن به یک برنامه برای کل امت مقاومت و جهان اسلام قرار دارد؛ برنامهای که مخاطب آن محدود به ایران نخواهد بود و روایت و تحلیل آن با استانداردهای جهانی همراستا خواهد شد. ارتقای کیفیت بصری، جذب چهرههای بینالمللی، ساختار جدید آیتمها و تقویت وجه تحلیلی از محورهای این توسعه است.
به گفته داوودی قرارگاه تبیین نیز با ارتقای کیفیت بصری، استفاده گستردهتر از آیتمهای تصویری و حتی تولیدات مبتنی بر هوش مصنوعی در حال بازطراحی است تا درگیری مخاطب با روایت مقاومت افزایش یابد.
او درباره اینکه با وجود نقش پررنگ زنان در تحولات اخیر کشور چرا برنامههای قرارگاه مردانه است، چنین پاسخ میدهد: نقش زنان در این برنامهها را میتوان در دو بخش مجزا بررسی کرد. نخست پرداختن به موضوعات مربوط به زنان و دوم حضور مهمانان و کارشناسان زن. او توضیح میدهد: موضوعات مرتبط با زنان عمدتا در قرارگاه مردم دنبال میشود. زیرا بسیاری از فعالیتهای اجتماعی و مردمی با محوریت حضور زنان شکلگرفته است. برنامههای اقتصادی مرتبط با زنان پیش از این تولید شده و یک برنامه ویژه زنان نیز اکنون در مرحله پیشتولید قرار دارد. او در بخش حضور کارشناسان زن نیز تاکید میکند که این حضور در هر دو برنامه قرارگاه مردم و قرارگاه جنگ جریان دارد؛ حتی در موضوعاتی که غیرزنانه هستند. او به نمونه اخیر حضور دو مهمان زن در برنامه قرارگاه جنگ برای تحلیل مسائل مرتبط با ترکیه اشاره میکند. داوودی همچنین اضافه میکند که رویکرد مجموعه قرارگاهها محدود به تولید برنامه تلویزیونی نیست بلکه هدف اصلی آن ایجاد یک جریان فکری_رسانهای است که بتواند تحلیل دقیق، شناخت عمیق و روحیه مقاومت را در سطح عمومی جامعه تقویت کند. او معتقد است رسانه امروز باید از سطح اطلاعرسانی صرف عبور کند و به جهاد تبیین برسد؛ مفهومی که در آن تحلیل و روایت درست بهعنوان سلاح مؤثر در میدان جنگ رسانهای عمل میکند. به باور او قرارگاهها میکوشند با حفظ پیوند میان مردم، نخبگان و میدانهای فکری و عملی، الگویی از رسانه متعهد و آیندهنگر را ترسیم کنند که همزمان روشنگر و امیدآفرین باشد.
