ساماندهی شهریه دانشگاه ها، خداحافظ تا سال آینده

با وجود تاکید اصل 30 قانون اساسی مبنی بر رایگان بودن آموزش عالی تا حد خودکفایی کشور، در حال حاضر نه تنها در بخش های غیردولتی نظیر دانشگاه آزاد و مراکز آموزش عالی غیرانتفاعی تمام هزینه ها را دانشجویان یا خانواده هایشان می پردازند، بلکه 75 درصد دانشجویان دانشگاه های دولتی نیز هزینه های تحصیلی خود را متقبل می شوند و در واقع فقط به 25 درصد از پذیرفته شدگان کنکور خدمات آموزشی رایگان ارائه می شود.
مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی در یک اظهارنظر کارشناسی ، سال گذشته اعلام کرد که 75 درصد دانشجویان دانشگاه های دولتی شهریه پرداخت می کنند.
در گزارش دفتر مطالعات فرهنگی این مرکز تاکید شده است: خانواده ها علاوه بر شهریه ، هزینه معاش فرزندان دانشجوی خود شامل غذا، پوشاک ، نظافت ، رفت و آمد و امثال اینها را نیز تامین می کنند و این در حالی است که برای برخی خدمات تخصصی خارج از کلاس درس مانند ثبت نام ، استفاده از رایانه ، حضور در مسابقات و موارد مشابه نیز هزینه هایی به خانواده ها تحمیل می شود.
در بخش دیگری از این اظهارنظر کارشناسی ، ضمن بررسی وضعیت مراکز آموزش عالی در تعدادی از کشورهای جهان آمده است: کشورهای بلوک شرق عملا فاقد بخش خصوصی در آموزش عالی هستند و در بخش دولتی نیز شهریه ای دریافت نمی کنند. بلژیک و هلند، بخش خصوصی عظیمی در بخش دانشگاهی دارند که منابع مالی آن را بخش دولتی تامین می کند. در انگلستان از دانشجویان شهریه گرفته می شود، ولی این شهریه را دولت تقریبا برای دانشجویان انگلیسی ، خود به خود پرداخت می کند.
دانشگاه های منطقه فرانسوی زبان آفریقا عموما شهریه ندارند و در دفاع از این نگرش به مواردی مانند تفوق منافع عمومی آموزش عالی ، لزوم دستیابی اقشار ضعیف به آموزش عالی ، بالا بودن هزینه امرار معاش دانشجویان و مانند آن اشاره می شود.
از سوی دیگر در کشورهای غربی مانند امریکا، کانادا، استرالیا، ژاپن و کشورهای انگلیسی زبان آفریقا، مقرراتی در سطح ملی وضع می کنند که دریافت شهریه متعادلی را در موسسات آموزش عالی دولتی الزام آور می کند. منظور از شهریه متعادل ، شهریه ای است که هم برای موسسه و هم برای دانشجویان از نظر اقتصادی قابل پذیرش باشد.