روزی برای بهتر دیدن

نابینایی دلایل مختلفی دارد. برخی به دلیل مادرزادی و برخی نیز به دلیل بیماری دچار این اختلال می شوند. حدود 50 درصد افراد نابینای جهان از بیماری آب مروارید (کاتاراکت) رنج می برند. دیگر علل نابینایی شامل آب سیاه ، تراخم ، کوری رودخانه و حالتهای مختلف نابینایی از زمان کودکی است . بر طبق تخمین سازمان بهداشت جهانی ، حدود 80 درصد نابینایی در دنیا قابل پیشگیری است . در عمل نیز با اقداماتی که اکنون در کشورها انجام می شود تا 80 درصد عوامل ایجادکننده کم بینایی و نابینایی قابل درمان و پیشگیری شده است ، به طوری که از این تعداد 60درصد قابل درمان و 20درصد قابل پیشگیری خواهد بود. کارشناسان معتقدند چنانچه اختلالات نابینایی پیش از 6سالگی تشخیص داده و زمینه درمان آن فراهم شود کمک بسیار موثری در کنترل و پیشگیری از نابینایی در سنین بزرگسالی خواهد بود.بر همین اساس ، سازمان بهزیستی چند سالی است که طرح غربالگری تنبلی چشم و سنجش بینایی را برای پیشگیری از اختلالات بینایی در مهدهای کودک و پایگاه های سنجش برای کودکان زیر 6سال انجام می دهد و تا کنون بیش از 50هزار کودک مبتلا به تنبلی چشم شناسایی و برای تشخیص دقیق تر به متخصصان ارجاع داده شده اند.

ازدواج ، معضلی جدی

بحث ازدواج دختران و پسران نابینا جزو آن دسته از مشکلاتی است که هنوز هم بدون راه حل باقی مانده است. مسوولان مرکز نابینایان رودکی معتقدند شاید تنها 20درصد زنان و مردان نابینا تمایل دارند با فرد نابینای دیگری ازدواج کنند و بیشتر می خواهند همسر آنها بینا یا دست کم کم بینا باشد که این مساله بخصوص در مردان بیشتر از زنان دیده می شود. از سوی دیگر اصولا دختران در این زمینه با مشکلات حادتری دست به گریبان هستند چرا که به دلیل جنسیت خود بیش از آن که انتخاب کنند باید انتخاب شوند و مردان شانس انتخاب بیشتری دارند.

محیط نامناسب

براساس قانون تمام خیابان ها و اماکن عمومی باید برای معلولان مناسب سازی شود. ضمن این که شهرداری موظف است بر اساس آنچه در قانون جامع حمایت از معلولان آمده ، برعملکرد کارفرمایان و بخش خصوصی در زمینه ساخت واحدهای مسکونی نظارت کرده و از صدور پروانه برای واحدهایی که از این مساله سرپیچی کرده و نکات مهندسی لازم را رعایت نکرده اند ، خودداری کند اما در عمل چنین اتفاقی نمی افتد. همیشه شاهد بودیم حفاری های شرکتهای مختلف آب و فاضلاب ، گاز و... چاله های متعدد در خیابان ها و معابر ایجاد می کنند که افراد سالم را نیز دچار مشکل می کند تا چه رسد به نابینایان . ناهمواری ها و پستی و بلندی های پیاده روها و کوچه ها ، پله های زیاد مقابل در ورودی ادارات و شرکتها راه را برای تردد نابینایان ناهموارتر کرده است البته وسایل حمل و نقل عمومی نیز وضعیت بهتری نسبت به خیابان ها و اماکن عمومی ندارند.در واقع نامناسب بودن محیط شهری ، نابینایان را در استفاده از خیابان ها و فضای عمومی مانند پارکها و حضور فعال و پررنگ در اجتماع محروم کرده است و در عمل آنها را به خانه نشینی و دوری گزیدن از اجتماع ترغیب می کند.

چگونه می بینیم؛

حمایت از نابینایان مختص بهزیستی نیست. فرد نابینا حقی دارد و این حق را تمام جامعه باید رعایت کنند. رعایت این حق به عهده بهزیستی نیست . شهرداری ، راهنمایی و رانندگی و تمام ارگان های دولتی در مورد معلولان باید پاسخگو باشند. صداوسیما نقش به مراتب بالاتری در آگاه سازی مردم دارد. متاسفانه در کمتر برنامه ای به مشکلات قشر نابینا پرداخته می شود البته نه فقط دستگاه ها و مسوولان بلکه همه ما باید پاسخگو باشیم. روز عصای سفید ، روز بازخوانی مسائل و مشکلات نابینایان است. بد نیست از خودمان بپرسیم حالا که از نعمت بینایی برخورداریم آیا حرمت آنانی که از آن بی بهره اند را نگه می داریم؛ یا سرمست از غرور و خودخواهی ، تنها چشمانی داریم ، اما برای ندیدن حقیقت !

چشمها را باید شست

این نکته غیر قابل تردید است که افراد نابینا به علت داشتن شرایط متفاوت با افراد بینا حتی در صورت داشتن انگیزه و توانایی بالا نمی توانند به تنهایی و بدون حمایت دولت به حداقل خواسته های خود در جامعه دست یابد.
با وجود تفاوت های میان افراد نابینا با دیگر افراد ، نباید با هدف کمک و حمایت از آنها نگاه ترحم آمیز به این افراد داشت بلکه به جای نگاه ترحم آمیز به آنها باید به توانمندسازی آنان فکر کرد که این مساله نیز فقط با حمایت یک سازمان یا نهاد امکان پذیر نیست بلکه باید سازمان های مختلف نظیر سازمان بهزیستی ، سازمان ملی جوانان ، وزارت رفاه و... شرایط مناسبی را برای این افراد ایجاد کنند.
فرد نابینا اول انسان است بعد نابینا. توقعی که او از مردم دارد این است که او را باور کنند و باور کنند که انسان های نابینا هم یک شهروند مثل همه شهروندان هستند.
اگر این باور وجود داشته باشد آنگاه تمامی دستگاه های اجرایی کشور که موظف به ارائه خدمات به شهروندان هستند نابینایان را نیز جزو شهروندان محسوب می کنند. نیاز به تغییر یک باور است. باوری که می گوید ترحم کافی است تعقل کنید.

علی اخوان بهبهانی