روزی برای بهتر دیدن

برای کسی که نابینا به این دنیا وارد شده است تصور دنیای بیرونی ، تصوری سخت است. او باید با شنیده ها رنگها را ترسیم کند.

کد خبر: ۱۴۸۷۲۱

صحنه هایی را مجسم کند که هرگز ندیده و شاید با دنیای واقعی ، فرسنگها فاصله داشته باشد. او دنیا را با دستان و گوشهای خود می بیند. اگر کسی فقط برای چند روز مجبور شود با چشمان بسته زندگی کند ، می فهمد زندگی بدون چشم چقدر سخت و عذاب آور است اما آنها عمری را بدون بینایی زندگی می کنند و با زندگی کنار می آیند اما وقتی می شنویم 80 درصد موارد نابینایی در جهان قابل پیشگیری یا قابل درمان است آنگاه بیشتر به فکر فرو می رویم . بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی ، در حال حاضر 161 میلیون نفر از جمعیت جهان دچار اختلالات بینایی هستند که از این تعداد 124 میلیون نفر را افراد کم بینا و 37 میلیون نفر را نابینایان تشکیل می دهند که یک میلیون و 400 هزار نفر از این نابینایان ، کودکان زیر 15 سال هستند و 80 درصد آنان نیز بالای 50 سال دارند. همچنین در هر ثانیه یک نفر و در هر دقیقه نیز یک کودک در جهان نابینا می شود بنابراین برای پیشگیری ، درمان و کنترل معلولیت نابینایی ، هر کشور برنامه های خاص خود را دارد و اجرایی می کند.

فقدان بینایی باعث مشکلات زیادی می شود که هم روی فرد و هم بر خانواده او تاثیرگذار است و باعث به وجود آمدن مشکلات اجتماعی و اقتصادی برای کشورها می شود.روز جهانی نابینایی در 15 اکتبر (23 مهر) هر سال با هدف توجه به مشکل نابینایی در سطح جهان برگزار می شود. بزرگداشت این روز در واقع اقدام جهانی مشترکی است از طرف آژانس بین المللی پیشگیری از نابینایی ، سازمان بهداشت جهانی و بعضی سازمان های غیردولتی بین المللی برگزار می شود و هدف آن از بین بردن نابینایی قابل پیشگیری تا سال 2020 است . روز جهانی نابینایی فرصتی است تا اطلاعات فعالیت های انجام شده از سوی سازمان بهداشت جهانی و فعالیت هایی که در کشورهای مختلف انجام شده است جمع آوری شود و در مجموع بتواند راه حل مناسبی برای پیشگیری از این مشکل در سراسر دنیا اتخاد شود و از طرفی در هر کشوری بتواند امکاناتی را برای نابینایان به وجود آورد تا این گروه نیز بتوانند از امکانات موجود بهره ببرند و به شکل مطلوب به زندگی خود ادامه دهند.

در ایران چه می گذرد؛

بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی 4.2 درصد جمعیت هر کشور شامل افراد دارای معلولیت های متوسط و خیلی شدید هستند که 1.5 درصد آنان را نابینایان تشکیل می دهند و بر همین اساس پیش بینی می شود در ایران 2 میلیون و 800هزار معلول وجود داشته باشد که بیش از 400 هزار نفر آنان را معلولان نابینا و کم بینا تشکیل دهند. بر اساس آمارهای موجود در کشور نزدیک به 3 درصد کل جمعیت ، کودکان مبتلا به بیماری تنبلی چشم ، 28 درصد دچار ناراحتی های عیوب انکساری مانند آستیگماتیسم و نزدیک بینی و حدود 32 درصد مبتلا به آب مروارید و آب سیاه هستند. بنابر آمار سازمان بهزیستی تعداد نابینایان شناسایی شده در کشور 76هزار و 707 نفر است . در حال حاضر بهزیستی با امکانات و اعتباری که در اختیار دارد تنها توانسته 34هزار و 551 نابینا و کم بینا را تحت پوشش قرار دهد و به آنان خدمات وسایل کمک توانبخشی مانند عصا ، آموزش جهتیابی ، لوح و قلم و... ارائه کند. در حقیقت نابینایان تحت پوشش بهزیستی 50 درصد نابینایان شناسایی شده و 12 درصد کل نابینایان کشور را تشکیل می دهند.

باز هم اشتغال

اشتغال مهمترین مشکل نابینایان است. به طوری که بر اساس اعلام سازمان بهزیستی در سال 1384 فقط 10 تا 15 نابینا جذب بازار کار شده اند و این آمار در مقایسه با جمعیت نابینایان بسیار بسیار اندک و ناچیز است و دردی از آنان دوا نمی کند. برآورد می شود در حال حاضر بیش از 95 درصد نابینایان تحصیلکرده کشور بیکار هستند. در طرح جامع حمایت از حقوق معلولان ، مساله اشتغال نابینایان نیز در نظر گرفته شده است ، به طوری که دستگاه ها موظف شده اند 3درصد از معلولان کشور را جذب و استخدام کنند و همچنین 60درصد از ظرفیت اپراتور دستگاه های تلفن را در ارگان های دولتی نابینایان تشکیل دهند ، اما زمانی که یک دهم اعتبارات مورد نیاز برای اجرایی کردن مواد این قانون اختصاص یافته است ، در عمل امکان اجرایی شدن این قانون فراهم نیست.

قابل پیشگیری

نابینایی دلایل مختلفی دارد. برخی به دلیل مادرزادی و برخی نیز به دلیل بیماری دچار این اختلال می شوند. حدود 50 درصد افراد نابینای جهان از بیماری آب مروارید (کاتاراکت) رنج می برند. دیگر علل نابینایی شامل آب سیاه ، تراخم ، کوری رودخانه و حالتهای مختلف نابینایی از زمان کودکی است . بر طبق تخمین سازمان بهداشت جهانی ، حدود 80 درصد نابینایی در دنیا قابل پیشگیری است . در عمل نیز با اقداماتی که اکنون در کشورها انجام می شود تا 80 درصد عوامل ایجادکننده کم بینایی و نابینایی قابل درمان و پیشگیری شده است ، به طوری که از این تعداد 60درصد قابل درمان و 20درصد قابل پیشگیری خواهد بود. کارشناسان معتقدند چنانچه اختلالات نابینایی پیش از 6سالگی تشخیص داده و زمینه درمان آن فراهم شود کمک بسیار موثری در کنترل و پیشگیری از نابینایی در سنین بزرگسالی خواهد بود.بر همین اساس ، سازمان بهزیستی چند سالی است که طرح غربالگری تنبلی چشم و سنجش بینایی را برای پیشگیری از اختلالات بینایی در مهدهای کودک و پایگاه های سنجش برای کودکان زیر 6سال انجام می دهد و تا کنون بیش از 50هزار کودک مبتلا به تنبلی چشم شناسایی و برای تشخیص دقیق تر به متخصصان ارجاع داده شده اند.

ازدواج ، معضلی جدی

بحث ازدواج دختران و پسران نابینا جزو آن دسته از مشکلاتی است که هنوز هم بدون راه حل باقی مانده است. مسوولان مرکز نابینایان رودکی معتقدند شاید تنها 20درصد زنان و مردان نابینا تمایل دارند با فرد نابینای دیگری ازدواج کنند و بیشتر می خواهند همسر آنها بینا یا دست کم کم بینا باشد که این مساله بخصوص در مردان بیشتر از زنان دیده می شود. از سوی دیگر اصولا دختران در این زمینه با مشکلات حادتری دست به گریبان هستند چرا که به دلیل جنسیت خود بیش از آن که انتخاب کنند باید انتخاب شوند و مردان شانس انتخاب بیشتری دارند.

محیط نامناسب

براساس قانون تمام خیابان ها و اماکن عمومی باید برای معلولان مناسب سازی شود. ضمن این که شهرداری موظف است بر اساس آنچه در قانون جامع حمایت از معلولان آمده ، برعملکرد کارفرمایان و بخش خصوصی در زمینه ساخت واحدهای مسکونی نظارت کرده و از صدور پروانه برای واحدهایی که از این مساله سرپیچی کرده و نکات مهندسی لازم را رعایت نکرده اند ، خودداری کند اما در عمل چنین اتفاقی نمی افتد. همیشه شاهد بودیم حفاری های شرکتهای مختلف آب و فاضلاب ، گاز و... چاله های متعدد در خیابان ها و معابر ایجاد می کنند که افراد سالم را نیز دچار مشکل می کند تا چه رسد به نابینایان . ناهمواری ها و پستی و بلندی های پیاده روها و کوچه ها ، پله های زیاد مقابل در ورودی ادارات و شرکتها راه را برای تردد نابینایان ناهموارتر کرده است البته وسایل حمل و نقل عمومی نیز وضعیت بهتری نسبت به خیابان ها و اماکن عمومی ندارند.در واقع نامناسب بودن محیط شهری ، نابینایان را در استفاده از خیابان ها و فضای عمومی مانند پارکها و حضور فعال و پررنگ در اجتماع محروم کرده است و در عمل آنها را به خانه نشینی و دوری گزیدن از اجتماع ترغیب می کند.

چگونه می بینیم؛

حمایت از نابینایان مختص بهزیستی نیست. فرد نابینا حقی دارد و این حق را تمام جامعه باید رعایت کنند. رعایت این حق به عهده بهزیستی نیست . شهرداری ، راهنمایی و رانندگی و تمام ارگان های دولتی در مورد معلولان باید پاسخگو باشند. صداوسیما نقش به مراتب بالاتری در آگاه سازی مردم دارد. متاسفانه در کمتر برنامه ای به مشکلات قشر نابینا پرداخته می شود البته نه فقط دستگاه ها و مسوولان بلکه همه ما باید پاسخگو باشیم. روز عصای سفید ، روز بازخوانی مسائل و مشکلات نابینایان است. بد نیست از خودمان بپرسیم حالا که از نعمت بینایی برخورداریم آیا حرمت آنانی که از آن بی بهره اند را نگه می داریم؛ یا سرمست از غرور و خودخواهی ، تنها چشمانی داریم ، اما برای ندیدن حقیقت !

چشمها را باید شست

این نکته غیر قابل تردید است که افراد نابینا به علت داشتن شرایط متفاوت با افراد بینا حتی در صورت داشتن انگیزه و توانایی بالا نمی توانند به تنهایی و بدون حمایت دولت به حداقل خواسته های خود در جامعه دست یابد.
با وجود تفاوت های میان افراد نابینا با دیگر افراد ، نباید با هدف کمک و حمایت از آنها نگاه ترحم آمیز به این افراد داشت بلکه به جای نگاه ترحم آمیز به آنها باید به توانمندسازی آنان فکر کرد که این مساله نیز فقط با حمایت یک سازمان یا نهاد امکان پذیر نیست بلکه باید سازمان های مختلف نظیر سازمان بهزیستی ، سازمان ملی جوانان ، وزارت رفاه و... شرایط مناسبی را برای این افراد ایجاد کنند.
فرد نابینا اول انسان است بعد نابینا. توقعی که او از مردم دارد این است که او را باور کنند و باور کنند که انسان های نابینا هم یک شهروند مثل همه شهروندان هستند.
اگر این باور وجود داشته باشد آنگاه تمامی دستگاه های اجرایی کشور که موظف به ارائه خدمات به شهروندان هستند نابینایان را نیز جزو شهروندان محسوب می کنند. نیاز به تغییر یک باور است. باوری که می گوید ترحم کافی است تعقل کنید.