وداع با زبان فرانسه

برای دهه ها رواندا در زمره کشور آفریقایی ای بود که مردمش به فرانسه سخن می گفتند و زبان فرانسوی زبان تجارت ، فرهنگ و قدرت بود و تا همین اواخر طبقه روشنفکر کشور سعی می کرد با لهجه غلیظتری فرانسه صحبت کند تا نمادی از ارتباطش با دنیای متمدن خارجی باشد.

کد خبر: ۱۴۸۲۱۵

بروکرات های برجسته و تحصیلکرده های رواندا به هر قیمت ممکن مدرک خود را از دانشگاه های فرانسوی اخذ می کردند و آنانی که به آفریقا بازمی گشتند معمولا پس از طی دوره های کوتاه مدت در شرکتهای فرانسوی یا نهادهای فرانوسی مقیم این کشور خیلی زود پستی در دولت برای خود دست و پا می کردند.با این همه اگر کسی امروز به کیگالی ، پایتخت رواندا سفر کند و به مراکز علمی و دانشگاهی این کشور سری بزند تغییری قابل توجه را مشاهده می کند که بر همه وجوه زندگی مردم رواندا تاثیرگذار بوده است . انستیتو علوم و تکنولوژی کیگالی که در سال 1997 دایر شد تا نسخه آفریقایی انستیتو تکنولوژی ماساچوست (MIT) ، معتبرترین مرکز دانشگاهی شرق ایالات متحده باشد در حال تربیت نسل جدیدی از متخصصان است که لااقل در سطح تئوری باید رواندا را به سنگاپور آفریقا تبدیل کنند و جالب آن که زبان آموزشی این موسسه انگلیسی و نه فرانسوی است .این تحول در محدوده زمانی سال 1994 میلادی و پس از یک دوره 100 روزه نسل کشی شکل گرفت . در آن دوره زمانی اکثریت حاکم بر کشور از قبیل هوتو نزدیک به هشتصدهزار تن از اعضای قبیله توتسی را قتل عام کرد. این روند موجب شد شورشیان جنبش آزادی بخش توتسی که انگلیسی زبان هستند و سالها بود برای در امان ماندن از حملات نیروهای دولتی رواندا به نواحی مرزی اوگاندا پناهنده شده بودند به کشور باز گردند و حاکمیت اکثریت فرانسوی زبان هوتو را ساقط کنند.تحول از همین جا شکل گرفت و با سقوط دولت هوتوهای فرانسوی زبان ، رواندا یکشبه به کشوری انگلیسی زبان تبدیل شد. تغییر زبان روندا به انضمام تصمیم دولت این کشور در نوامبر سال گذشته میلادی برای قطع روابط با فرانسه موجب شکل گیری موجی سیاسی و اقتصادی در سطح منطقه شده است .گرگ میلز ، مدیر بنیاد برنت هوری که موسسه ای نظریه پرداز در ژوهانسبورگ آفریقای جنوبی است ، می گوید: روابط با فرانسه در دوران ریاست جمهوری ژاک شیراک سیری نزولی را پشت سرگذاشت . او که اعتقاد دارد روی کار آمدن رئیس جمهوری جوانتر چون نیکلاسارکوزی ممکن است مفرلازم برای بهبود روابط پاریس کیگالی را به دست دهد ، می افزاید: بهبود روابط دو طرف در غیاب تجدیدنظر فرانسه در سیاست هایش در قبال رواندا ممکن نیست .مشکلات جاری فرانسه در رواندا و سایر کشورهای فرانکوفون (فرانسوی زبان) آفریقا ناشی از سیاست های پاریس در دوره پس از مستعمره داری در قاره سیاه است که بر حمایت از رژیمهای مستبد در قبال برخورداری از امتیازات اقتصادی و نظامی استوار بوده است . در دوره شیراک این سیاست موجب شده بود میزان آسیب پذیری رژیم ها در برابر کودتا و اعتراضات مردمی کاهش یابد و توجه به جمعیت بومی روندی نزولی را تجربه کند.هنوز هم وجوهی از سیاست های استعماری فرانسه در قاره سیاه را به وضوح می توان دید. فرانک مشترک آفریقا (CFA) که با همکاری پاریس شکل گرفته و در حال حاضر پول رایج 16 کشور آفریقایی است اگر چه به این کشورها اجازه می دهد از مزایای تجارت ترجیحی با فرانسه برخوردار شوند اما درعمل این کشور را از تجارت و مراوده اقتصادی با سایر جهانیان باز می دارد.همین مساله پس از آغاز دهه 1990 میلادی و بویژه پس از نسل کشی 1994 در رواندا موجب شد کشورهای فرانسوی زبان آفریقا به روابط خود به فرانسه به دیده تردید بنگرند و نقش فرانسه را بیشتر بازدارنده تا عامل پیشرفت تلقی کنند.