شبکه ای برای خانواده های ایرانی
گفتگو با مدیر یک شبکه تلویزیونی می تواند کار دشواری باشد. چون هم گفتگوکننده و هم گفتگوشونده دچار معذوراتی هستند.
مدیر شبکه باید تا جایی که می تواند از سیاست ها، برنامه ها و تولیدات شبکه خود دفاع کند و البته به گونه ای سخن بگوید که به اصطلاح به کسی «بر» نخورد و عملکرد مدیران قبلی زیر سوال نرود.
از طرفی گفتگوکننده هم باید مراقب باشد، مصاحبه او به مطالبی فرمایشی و گزارش گونه از عملکرد شبکه تبدیل نشود.
مهدی فرجی ، مدیر شبکه 2 سیما که چند ماهی است این کرسی را تحویل گرفته ، مدیر باهوشی است که سعه صدر هم دارد و می داند اگر صداقت را در یک مصاحبه مطبوعاتی رعایت کند ، در پایان هر دو طرف راضی خواهند بود.
آنچه می خوانید رویکرد جدید شبکه 2 سیما از زبان مهدی فرجی ، مدیر این شبکه است که پیش از این مدیر گروه فیلم و سریال شبکه یک سیما بوده است.
پیش از آن که به عنوان مدیر به شبکه 2 سیما بیایید ، چقدر برنامه های این شبکه را پیگیری می کردید؛
تقریبا برنامه های نه تنها شبکه 2 را بلکه بیشتر شبکه ها را پیگیری می کردم و به صورت مشخص تر برنامه های نمایشی آنها را می دیدم . برنامه های کودک شبکه 2 را گاهی می دیدم و برخی از برنامه های مجله ای این شبکه را پیگیری می کردم . بیشترین شبکه هایی را که می دیدم ، یک ، 3 ، 5 و بعد 2 بود البته اگر برنامه ای به صورت مشخص در یکی از شبکه ها به اصطلاح گل می کرد و جامعه درباره آن صحبت می کردند ، سعی می کردم آن را ببینم.
چرا انتخاب آخرتان شبکه 2 بود؛
انتخاب آخرم شبکه 2 نبود ، چند شبکه دیگر از جمله شبکه 4 ، خبر و آموزش را پس از شبکه 2 برای دیدن انتخاب می کردم بنابراین شبکه 2 در میانه انتخاب هایم بود.
بنابراین شبکه 2 برای شما به عنوان یک مخاطب آنقدر جذابیت نداشت که انتخاب اول یا دوم شما باشد؛
برای برخی از برنامه ها ، شبکه 2 انتخاب اولم بود ، مثل سریال های ماه رمضان . از جمله سریال «او یک فرشته بود» که در آن زمان انتخاب اولم برای تماشا بود یا سریال هایی مثل «کمکم کن» و «حس سوم». از برنامه های دیگر هم می توانم برنامه صبحگاهی «مردم ایران سلام» را نام ببرم. همان طور که گفتم شبکه 2 در میانه انتخاب هایم بود. گاهی اول می شد و گاهی در ردیف های بعدی قرار می گرفت.
شبکه 2 سیما از ابتدا با عنوان فرهنگ و هنر شروع به کار و به مرور مخاطب خودش را یافت . زمانی خیلی خوب پیش رفت و موفق هم بود اما با شروع فعالیت شبکه 4 انگار دچار یک نوع روزمرگی شد. در تعریف جدید شبکه چقدر مساله هنر برایتان اهمیت دارد؛
در برنامه های جدید نگاهی جدی به مقوله هنر داریم. شاهد مثال این نگاه ، تولید و پخش برنامه ای چون «سینمای امروز» است که به نقد و تحلیل فیلمهای روز ایرانی که در حال اکران هستند ، اختصاص دارد. یا برنامه «خانه ای با طرح نو» که در آن هم به سینما می پردازیم و هم به مسائل تئاتر و موضوعات اجتماعی . همه اینها توجه شبکه را به هنر نشان می دهد. در آینده با نمایش برنامه هایی که در دست طراحی و تولید هستند ، توجه به هنر در شبکه 2 را بیشتر خواهید دید.
اما گویا هنر را برای مخاطب عام تعریف کرده اید؛
بله ، چون با وجود شبکه 4 سیما که برنامه هایی را برای مخاطبان خاص تولید و پخش می کند فرهنگ و هنر برای شبکه 2شکل عمومی تری به خود می گیرد. برای ما موضوعاتی که در مقوله هایی چون فرهنگ ، هنر ، علم و اجتماع به سطح فرهنگ عمومی نزدیک تر است ، اهمیت بیشتری دارد.
چون خود شما از برنامه خانه ای با طرح نو صحبت کردید این پرسش را مطرح می کنم که این برنامه شاید برای عموم مخاطبان جذابیت هایی داشته باشد اما در این برنامه چقدر به ارتقای سطح سلیقه مخاطب توجه شده است؛
واقعیت این است که در برنامه خانه ای با طرح نو با نمایش های کوتاه طنز به مخاطب پیام می دهیم . سعی شده است این نمایش ها با ساختاری نو ارائه شوند. شتاب زدگی در تولید برنامه وجود نداشته است ، چون برای همه برنامه ها از قبل فکر شده و موضوعاتی که قرار است عنوان شود مورد بررسی قرار گرفته اند و برای همه آنها متن تهیه شده است . برای خانه ای با طرح نو چند جلسه با مدیر گروه و سازندگان برنامه داشته ایم و تاکید بر این بوده که نمایش هایی جذاب و با محتوا پخش شود.
شما زمانی که به عنوان مدیر به شبکه 2 آمدید حتما تعریفی مشخص از رسانه داشتید. آن تعریف چه بود و آیا در زمان مدیریت توانسته اید بخشها یا همه آن تعاریف را اجرایی کنید؛
تعاریف زیادی از رسانه وجود دارد. در کشور ما بسیاری بر این باورند که رسانه یعنی پیام. من هم این تعریف را قبول دارم . در تعریفی دیگر می توانیم بگوییم رسانه سیما فرآیندی است که در آن پیام به سیگنال تصویری تبدیل می شود و در اختیار مخاطب قرار می گیرد البته من خیلی بین پیام و سیگنال تصویری تفاوت قائل نیستم. به نظرم این تعریف کاملا اجرایی است . در سازمان صدا و سیما تاکید بر این است که رادیو و تلویزیون صرفا رسانه های سرگرم کننده نیستند و حتی برنامه های سرگرم کننده نیز باید دارای پیام و محتوا باشند که در صداوسیمای کشور ما این اتفاق افتاده است و برنامه ها دارای پیام هستند. چندی پیش سازمان صداوسما در یک پژوهش که روی یک سریال نمایشی انجام داد و آن را تجزیه کرد حدود 50 پیام مثبت در آن پیدا کرد که برخی از آنها مستقیم ارائه شده بودند و برخی غیرمستقیم بنابراین ارائه پیام در رسانه ملی قابل دسترسی است و اجرا می شود.
پیامهایی که برای شبکه 2 در نظر گرفته اید، بیشتر چه نوع پیامهایی هستند؛
پیامها بیشتر در تعریف شبکه ها نهفته هستند. هر شبکه پیامی را انتخاب می کند که با تعریف شبکه همخوانی داشته باشد بنابراین پیامها تابعی از اولویت های شبکه هستند.
اولویت های پیام رسانی شما در شبکه 2 چیست؛
شبکه 2 ، شبکه ای اجتماعی ، فرهنگی و معارفی تعریف شده است.
یعنی توجه به بیشتر موضوعات؛
هر کدام از اینها درصد مشخصی دارند. موضوعات اجتماعی برای ما اهمیت ویژه ای دارند. بعد مسائل فرهنگی قرار دارند و موضوعات معارفی ، در ردیف سوم قرار گرفته اند و پس از همه اینها موضوعات اقتصادی و سرگرمی اما همان طور که گفتم هر کدام از اینها نسبت مشخصی دارند. به طور مثال ما به مسائل اقتصادی کمتر از شبکه یک خواهیم پرداخت و سهم ما در طرح این موضوعات از شبکه 4 بیشتر خواهد بود.
گفتید رویکرد شما به برنامه های خانوادگی بیشتر شده است. چه برنامه های جدیدی را با موضوع خانواده در دست تولید دارید؛
از ابتدای 6 ماهه دوم سال یعنی پس از ماه رمضان حدود 40 دقیقه به برنامه های خانوادگی ما افزوده خواهد شد. زمان برنامه «تصویر زندگی» بیشتر می شود البته این برنامه با ساختاری نو به مخاطبان عرضه خواهد شد. برنامه های دیگری هم داریم که به مرور شاهد آنها خواهید بود. در کنار اینها در تلاش هستیم گروه خانواده را در شبکه 2 راه اندازی کنیم.
در گروه فیلم و سریال این رویکرد چگونه خواهد بود؛
توجه به خانواده را در تمام برنامه ها اعم از نمایشی و غیر نمایشی جزو دستور کار شبکه است. در واقع مفاهیم با محوریت خانواده ارائه خواهند شد. ما نباید برنامه ای بسازیم که خلاف این مفهوم باشد یا خدای نخواسته در جهت تضعیف بنیان خانواده باشد.
از سریال های نمایشی پرسیدم چون این نوع کار برای بیننده جذابیت بیشتری دارد؛
بجز سریال «میوه ممنوعه» که در حال پخش است ، سریال «فتانه» را نیز در دست تولید داریم که در این سریال هم ، خانه و خانواده محور است . سریال «داداشی» را هم در مرحله نگارش داریم که موضوع آن کاملا خانوادگی است. این سریال را آقای محلوجیان می نویسند و فضایش کم و بیش به سریال «زیرتیغ» نزدیک است.
آیا تصمیم دارید موفقیت سریال زیرتیغ را در شبکه 2 نیز تکرار کنید؛
طبیعی است که وقتی اثری موفق می شود، ساختار و قصه آن تکرار شود و این شباهت ایرادی ندارد البته قصه داداشی هیچ شباهتی به قصه زیرتیغ ندارد. فقط از نظر فضا به آن نزدیک است . آقای محلوجیان پیش از نگارش سریال زیرتیغ کارهای درخشانی چون سریال «در قلب من» و «پدر سالار» را در پرونده کاری خود ثبت کرده اند. من سالهاست آقای محلوجیان را می شناسم و با نوع کار او آشنا هستم . به طور کلی با ساخت سریال هایی چون داداشی در تلاش هستیم زیرساخت های زندگی سنتی را به نمایش بگذاریم.
چه گروه سنی را برای شبکه 2 تعریف کرده اید؛
مخاطبان شبکه 2 کودک ، نوجوان ، زن ، مرد و به طور کلی اعضای خانواده ها هستند. تصمیم نداریم گروه خاصی از مخاطبان را به شکل ویژه برای شبکه 2 برجسته کنیم. مخاطبان ما اعضای خانواده هستند.
بنابراین باید همه گروههای سنی را پوشش دهید؛
بله ، چون در یک خانواده همه گروههای سنی زندگی می کنند. گروه سنی سالمند در تلویزیون ما نادیده گرفته شده است.
آیا برای آنها برنامه ویژه ای دارید؛
بله. متاسفانه سالمندان جزو گروهی از مخاطبان هستند که کمتر به آنها توجه می شود. شاید به این دلیل که کشور ما ، یک کشور جوان است و بیشتر مخاطبان رسانه جوانان هستند اما سالمندان را هم در تعریف جدید شبکه دیده ایم و به آنها توجه می کنیم.
یکی از مهمترین گروههای یک شبکه ، گروه فیلم و سریال آن است اما گروه فیلم و سریال شبکه 2 مدتهاست مدیر ندارد. قصد ندارید مدیریت این گروه را به کسی بدهید؛
این مساله شاید به این دلیل است که با یکی دو نفری که قرار بود مدیریت این گروه را به عهده بگیرند در دقیقه 90 به نتیجه نرسیدیم. ان شاءالله بزودی این مشکل حل خواهد شد البته این نکته را هم بگویم که گروه فیلم و سریال ، گروه مهمی است اما مهمترین نیست. گروههای دیگری هم هستند که برنامه های آنها اهمیت ویژه ای دارد.
با این که گروه فیلم و سریال مدیر ندارد اما شما با کارگردانان مطرحی شروع کرده اید. فریدون جیرانی و حسن فتحی.چه برنامه هایی برای این گروه دارید و قرار است در آینده آثار چه کارگردانانی را ما در شبکه 2 ببینیم؛
به دنبال این هستم که شبکه 2 محل رفت و آمد کارگردانان و تهیه کنندگان صاحب نام شود. کسانی که رسانه را می شناسند ، به تلویزیون علاقه مند هستند و کارهای موفقی در پرونده خود دارند.
پس به احتمال زیاد می خواهید اعتباری را که در گروه فیلم و سریال شبکه یک کسب کردید در شبکه 2 خرج کنید؛
اگر چنین تلقی نشود که همه کسانی که در شبکه یک با من همکاری داشتند ، قرار است به شبکه 2 بیایند باید در پاسخ پرسش شما بگویم ، بله. قرار است تعامل ها و دوستی ها حفظ شود اما افراد جدیدی نیز به شبکه 2 خواهندآمد و با آنها نیز همکاری خواهیم داشت.
برخی از گروههای شبکه 2 مثل گروه معارف و تاریخ به صورت موازی با گروه فیلم و سریال آثار نمایشی تولید می کنند ، مثل سریال «بایرام» که نوروز پخش شد یا همین سریال فتانه که تصویربرداری آن شروع شده است. آیا این موازی کاری ادامه خواهد داشت؛
تولیداتی که دارد انجام می شود ، کارهایی بوده که از پیش تصویب شده است و بنا نداریم هیچ اثر نمایشی را در گروههای دیگری جز گروه فیلم و سریال تولید کنیم.
گروه کودک شبکه 2 از دیگر گروههای مهم این شبکه است که مخاطبان زیادی هم دارد. تعریف و دیدگاه خود شما درباره این گروه چیست؛
گروه کودک از گروههای بسیار مهم شبکه است و ان شاءالله توجه ویژه به آن خواهد شد. امیدواریم این گروه هم بسرعت رشد کند و برنامه های جدید با ساختاری نو در آن ببینیم هر چند اکنون هم شاهد برخی از نوآوری ها در آن هستیم. مثل مسابقه «آن روی سکه» که پخش آن مدتی است شروع شده است.
|
نگرانی های مدیر یک شبکه تلویزیونی وقتی مسوولیت شبکه 2 را پذیرفتم که تغییری در تعریف این شبکه به وجود آمده بود و شبکه 2 به عنوان شبکه خانواده تعریف شده بود. باید برنامه های جدید طراحی شوند تا شبکه 2 با تعریف جدید به مردم شناسانده شود و این کار زمان می برد البته وقتی من به شبکه 2 آمدم ، شبکه برخی گرفتاری های مالی داشت که بعضی از آنها بر طرف شده و برخی دیگر هنوز موجود است . مشکلات مالی فشارهای زیادی را به شبکه تحمیل کرده بود که هنوز هم کمابیش وجود دارد. حل و فصل این مشکلات مالی یکی از دغدغه های اصلی من بود. مساله بعدی این بود که احساس کردم شبکه 2 را به لحاظ جذابیت باید به سطحی برسانم که حق یک شبکه ملی و فراگیر است. در عین حال باید مراقبت می کردم که این جذابیت با تولید برنامه های سطحی و سبک یکسان تعریف نشود. تلقی خودم از برنامه جذاب ، برنامه ای است که حاوی پیام باشد البته انتقال این ایده در ابتدا به مدیران و برنامه سازان دشوار بود. اوایل فکر می کردم توضیح تعریف جدید شبکه به آنها زمان زیادی خواهد بود اما به شکر خدا این اتفاق سریع تر از آنچه فکر می کردم افتاد و زودتر از آنچه در ذهن داشتم به اشتراک معنی با مدیران رسیدم. پیشنهاد تغییر تعریف شبکه از جانب شما بود یا مسوولان سازمان تصمیم گرفتند این تغییر رخ دهد؛ نه از طرف من نبود. در معاونت سیما این تصمیم گرفته و قرار شد شبکه 2 از یک شبکه صرفا فرهنگی به یک شبکه اجتماعی فرهنگی تغییر کند. |
بنابراین شاید شما هم با من موافق باشید که در چند سال اخیر گروه کودک شبکه 2 با رکود همراه بوده و بیشتر برنامه هایش تبدیل شده اند به یک مجری همراه یک عروسک؛
اجازه دهید این پرسش را این گونه پاسخ بدهم که انتظارات مخاطب کودک در سال 86 با سال 85 و دیگر سالها متفاوت است و ما سعی می کنیم خودمان را با این انتظارات تطبیق دهیم.
نوجوانان را هم در برنامه های خود دیده اید؛
بله. اکنون هم برنامه هایی برای آنها داریم البته نوجوانان در بخش تولید آثار نمایشی اهمیت بیشتری دارند و آثاری را برای آنها در دست تولید داریم.
مجری کودک و نوجوان به عقیده شما باید دارای چه ویژگی هایی باشد؛
مجری کودک و نوجوان به طور حتم باید با روان شناسی این گروه سنی آشنا باشد و زبان آنها را بفهمد. باید بداند با این گروه سنی چگونه ارتباط برقرار کند ، مجری که در برقراری ارتباط با کودک و نوجوان مشکل دارد به یقین برای این گروه مناسب نیست بنابراین اجرا برای کودک و نوجوان سخت ترین نوع اجراست.
اکنون که صحبت از مجری شد، حضور یک یا چند مجری موفق در یک شبکه را چقدر برگ برنده یک شبکه قلمداد می کنید؛
برنامه های مجری محور در تمام شبکه های تلویزیونی دنیا وجود دارند بنابراین مجری برای تلویزیون عنصری مهم و ضروری است . او می تواند سهم زیادی در موفقیت یک برنامه داشته باشد. به عقیده من یک مجری می تواند به میزان زیادی نواقص احتمالی برنامه را بپوشاند اما چنین هم نیست که فقط با استفاده از یک مجری بتوان برنامه ای طولانی مدت و موفق تولید کرد. برنامه ای موفق است که بتواند به طور مداوم خودش را به روز کند.
به نظر شما مجریانی که چند سال است در شبکه 2 فعالیت دارند ، خود را به صورت مداوم به روز کرده اند؛
البته در شبکه 2 مجری ای که چند سال ثابت باشد ، کمتر دیده می شود. برخی از مجریان در یکی دو ماهه اخیر تغییر کرده اند. حضور مجریان میان برنامه ها بسیار اندک شده است به گونه ای که شاید دیگر آنها را نمی بینیم . حتی برنامه ای مثل مردم ایران سلام مدام مجریان خود را تغییر می دهد. همان طور که گفتم برنامه تصویر زندگی هم تغییرات اساسی خواهد داشت و از حضور مجریان جدید استفاده خواهد کرد.
بحث تغییر مجریان مدنظر من نیست بلکه این نکته اهمیت دارد که یک مجری چقدر بتواند خودش را زنده و پویا نگه دارد. چنان که در دنیا می بینیم که یک مجری سالهای سال در یک شبکه تلویزیونی می ماند و حتی باعث موفقیت آن شبکه می شود؛
در اجرای برنامه ها با محدودیت هایی روبه رو هستیم که بسیاری از مجریان شبکه های تلویزیونی دنیا با آن مواجه نیستند. بخشی از جذابیت این مجریان بستگی به رفتارهایی دارد که آنها انجام می دهند و ما در کشورمان از آنها پرهیز می کنیم. مجری گری در تلویزیون ما کار سختی است . مجریان باید به نوع ادبیات کلامی خود توجه کنند و حساسیت های خانواده ها را از لحاظ دینی و اخلاقی مهم شمرند در حالی که در دنیا اصلا این قواعد رعایت نمی شود. به جرات می توانم بگویم که شبکه های تلویزیونی ما پاک ترین و سالم ترین شبکه های تلویزیونی دنیا هستند. ما اگر از مجریان طراوت و تازگی را طلب می کنیم باید توجه داشته باشیم او در یک حیطه تعریف شده می تواند فعالیت کند ، به طوری که خانواده ها با خیال راحت بنشینند و برنامه را نگاه کنند.
چنین به نظر می رسد که برای تبدیل شبکه 2 سیما به شبکه ای که از انتخاب های نخستین مردم باشد احتیاج به برنامه ریزی درازمدت دارید؛
بله ، چون مردم باید به پیگیری برنامه های یک شبکه عادت کنند. وقتی عادت کردند و یک شبکه را برای دیدن انتخاب کردند به سختی هم از آن چشمپوشی می کنند. ما برای رسیدن به این نقطه به تلاشی مضاعف نیاز داریم تا بتوانیم شبکه 2 را در سبد مصرف روزانه مردم قرار دهیم.
با توجه به برنامه ریزی هایی که انجام داده اید شبکه 2 از چه زمانی در سبد مصرف مردم حضور جدی تری خواهد داشت؛
فکر می کنم از سال 87 این اتفاق رخ دهد. با تقویت گروه فیلم و سریال و کودک مسلما به جایگاه خوبی خواهیم رسید.
شما مدتها مدیر گروه فیلم و سریال شبکه یک بودید و اکنون مدیر شبکه 2 سیما هستید. حتما مطلع هستید که برخی از عوامل سازنده برنامه های تلویزیونی ، بخصوص سریال ها با عدم پرداخت دستمزد روبه رو هستند. به نظر شما تلویزیون چه راه حلی برای این مشکل می تواند داشته باشد؛
بصراحت می گویم تلویزیون با تمام تنگناهایی که در زمینه مالی داشته و دارد در پرداخت دستمزد عوامل کوتاهی نمی کند مثلا در شبکه خود ما اگر سریالی 70 درصد پیشرفت کاری داشته باشد ما تا 60 درصد دستمزد عوامل را پرداخت کرده ایم . سریالی نیست که سازندگان آن بتوانند ادعا کنند که کار پیشرفت داشته ، اما دستمزدها پرداخت نشده است . آقای مهندس ضرغامی نیز بارها خطاب به مدیران شبکه ها به اهمیت این موضوع تاکید کرده اند. در برنامه ها و سریال هایی که روال عادی خود را سپری می کنند ، مطلقا تاخیر در پرداخت دستمزدها رخ نمی دهد. مگر کارهایی که روال عادی تولید را طی نکرده اند. اتفاقاتی در این نوع کارها پیش می آید که معمولا مبهم هستند و احتیاج به بررسی دارند و مسلما وقتی این ابهامات رفع و رجوع شد دستمزد عوامل پرداخت خواهد شد.
شاید بخشی از این مشکلات که پیش می آید به دلیل حضور تهیه کنندگان جوان و ناآشنا به امور تولید است.
بله. بخشی به این قضیه برمی گردد اما به این نکته هم توجه داشته باشید که شبکه های تلویزیونی گسترش یافته اند. این شبکه ها خوراک می خواهند البته این را هم یادآور شوم که تولید در تلویزیون ما در کل دنیا کم نظیر است . در کمتر جای دنیا یک تلویزیون دولتی که شبکه های زیادی هم دارد ، بیشتر برنامه هایش را خودش تامین می کند ، آن هم برنامه هایی که دارای پیام و محتوا باشند ، بنابراین برای تولید این حجم برنامه مهم و تعریف شده لازم است تهیه کننده های جدید به تلویزیون بیایند و برنامه های جدید و متنوع تولید کنند. در این میان لاجرم گروهی از تهیه کنندگان هم به تلویزیون وارد می شوند که شاید شناخت دقیقی از کار نداشته باشند. منظورم از شناخت ، مرحله اجرایی و عملیاتی کار است . گاهی آنها فکر می کنند با یک میزان بودجه می توانند کاری را به سرانجام برسانند اما معمولا اتفاقات پیش بینی نشده ای رخ می دهد و باعث بهم خوردن نظم تولید یک برنامه می شود و این قضیه هزینه ها را افزایش می دهد. افزایش هزینه ها کار را دشوار می کند ، چون برای پرداخت آنها باید کل کار بررسی شود و همان طور که گفتیم این بررسی زمان لازم دارد و چنین می شود که گاهی می بینیم دستمزد عوامل با تاخیر پرداخت می شود که البته این ماجراها ربطی به کلیت سازمان ندارد.
طاهره آشیانی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
