گفتگو با فردوسی درباره «چهل سرباز»

غیر از دانش ، تجربه و توانمندی برای یک هنرپیشه در روند حرکتش ، بخت و اقبال نیز از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

کد خبر: ۱۴۱۶۷۲

چه بسیار بازیگرانی که پس از 2 دهه فعالیت در این حرفه ، یک شاه نقش در میانسالی ، مسیر هنرنمایی آنان را تغییر داد. از طرفی برای هنرپیشه ها ایفای نقش افراد نامی و مفاخر علمی ، فرهنگی یک کشور علاوه بر جذابیت های نهان و آشکار با خطرهای ریز و درشتی همراه است.
از آنجا که بیشتر آحاد جامعه یک تصویر ذهنی از اشخاص نامی دارند، هرگونه لغزش و اشتباه از طرف هنرپیشه آن تصویر را که در ناخودآگاه جمعی ملت ثبت شده است مخدوش خواهد کرد. سریال «چهل سرباز» مجموعه رخدادهایش در 3 بستر تاریخ ، اسطوره و زمان حال سپری می شود. حمید تاج دولتی در این سریال 3 نقش اصلی ، فردوسی ، ابورافع و امید را عهده دار است. با این هنرپیشه در باب این نقشها همکلام شده ایم:

چه شد که ردای فردوسی را به تن شما پوشاندند؛
ابتدا به دفتر تولید معرفی شدم و خدمت آقای نوری زاد رفتم. یکی از شاخصه های مهم ایشان این بود که فرد مورد نظر جوان باشد و چهره اش برای مقاطع مختلف سنی ، بخصوص پیری شخصیت فردوسی قابلیت گریم داشته باشد.

آیا گزینه های دیگری هم برای نقش فردوسی مدنظر داشتند؛
4 نفر از دوستان دیگر نیز جزو نامزدهای این نقش بودند که در نهایت آقای نوری زاد بنده را برای این نقش انتخاب کردند. سپس به آقای جلال معیریان معرفی شدم تا تست گریم برای مقاطع مختلف سنی این شخصیت انجام شود که این مساله با توجه به مهارت و توانمندی آقای معیریان در خلق چهره های خاص ، گریم این شخصیت شکل گرفت و تثبیت شد.

برای شناخت بهتر این شخصیت از چه منابعی بهره بردید؛
در مرحله نخست ، طی جلساتی که با آقای نوری زاد و دستیارانش داشتم ، دو سه کتاب مهم به من معرفی شد. این کتابها خیلی در شناخت شخصیت فردوسی به من کمک کرد. مطالعه شاهنامه را به طور مکرر در دستور کار خود قرار دادم. حتی در روزهای تصویربرداری این رویه مطالعه ادامه داشت ؛ البته نظرات شخص کارگردان به دلیل شناخت ایشان از ویژگی های خاص این آدم خیلی در رسیدن به نقش مرا یاری کرد. فردوسی علاوه بر داشتن نجابت ظاهری ، یک انسان هوشمند، اصلاح طلب ، وطن پرست و شیعه واقعی بوده است. آن روح حماسی که در ما ایرانیان وجود دارد به نظرم ادامه همان حماسه ای است که فردوسی در شاهنامه خود خلق کرده است. او از طریق ادبیات این روح حماسی را به ما انتقال داده است.

خود شما کدامیک از شخصیت های شاهنامه را بیشتر می پسندید؛
با رستم بهتر ارتباط برقرار کردم. به هر حال در بخش حماسی و شاخصه های وطن پرستی به ایشان یکجورهایی می توانیم به عنوان سمبل نگاه کنیم. از قدیم الایام وقتی به رستم فکر می کردیم. نامش یک لرزه ای بر اندام مان می انداخت. یک حس قدرتمندی و اقتدار ایرانی ، این که این اقتدار ریشه در گذشتگان ما دارد. رستم چنین حسی را به من می دهد که خیلی برایم شیرین است.

این تصویری که از رستم در «چهل سرباز» می بینیم با آن تصویری که شما از رستم در ذهن خود داشتید چقدر مطابقت دارد؛
البته ساخت فیلم و سریال در کشور ما با یکسری موانع مواجه است. خواه ناخواه این موانع در شکل گیری کار تاثیر دارد. تصویر رستم کنونی با آن شخصیتی که ما از نوجوانی در ذهن داریم اندکی فاصله دارد. البته توان بازیگری آقای ارجمند این قضیه را تحت الشعاع قرار داده است و نمی گذارد آدم ذهنش مخدوش شود. به هر صورت شاید بهتر از این هم می شد این شخصیت را نمایان کرد، البته نه فقط در ارتباط با رستم بلکه سایر شخصیت های شاهنامه را همین طور! سرعت تصویربرداری و معضلات دیگری که در تولید سریال ها دخیل است ، شاید سبب شده که ما یک بخشهای مهمی از شخصیت ها را نتوانیم ببینیم. حتی این قضیه درخصوص آدمهای معاصر نیز شاید تاثیر گذاشته که به صورت تمام و کمال روی آنان مانور ندهیم.

نوع کنش و واکنش های شما در زمان کهولت و فقر فردوسی با زمان جوانی این شخصیت تفاوتی ندارد.
یکی از دلایلش این است که ما باید یکدستی این شخصیت را درمی آوردیم. البته پیر شدن به لحاظ روانی شاید روی رفتار فیزیکی شخص تاثیر بگذارد، ولی به لحاظ ذهنی فردوسی در سنین جوانی به آن بلوغ و شناخت رسیده بود. به نظرم نیازی به تحول در شیوه رفتار و گویش او نبود. به هر حال شاخصه های بیرونی این آدم ، مثل پیری و جوانی را باید از طریق گریم متوجه می شدیم.

عصبیت و خشونت فردوسی با توجه به نوع عکس العمل های شما در زمان میانسالی شخصیت قابل پذیرشی نیست به عنوان مثال در فصلی که فردوسی با نماینده اسماعیلیان مواجه می شود و فریاد برآورد: «حیدریم!» این نوع واکنش ها با توجه به ویژگی های شخصیتی فردوسی باورپذیر به نظر نمی رسد.
بنده هم با شما موافقم که در برخی جاها اینقدر دیالوگ بیرونی است که نمی توان آن را درونی کرد. به هر حال تمام این کنش و واکنش ها با تایید و نظارت کارگردان انجام شده است. خودم اعتقاد دارم ای کاش فردوسی در آن فصل آن کلمه را تکرار نمی کرد و یک میمیک و عکس العمل جایگزین آن می شد، به هر صورت ما در خدمت کار هستیم و ایده های کارگردان را بروز می دهیم.

در بخشهایی که با پروانه معصومی بازی دارید، نوع ترس و استرس در حالات شما عیان است؛
استرس زمانی ایجاد می شود که طرف مقابل پاساژ حسی ندهد. به هر حال قدرت بازی ایشان خیلی بیشتر از ما جوانترهاست. توان این بازیگران اینقدر بالاست که به عنوان مثال بازی ما یک مقدار بی رنگ دیده می شود به هر صورت درخشش بازیگران پیشکسوت قابل توجه است ، سنی از آنان گذشته و خاک صحنه و سینما را خورده اند، حضور ما در برابر این عزیزان به عنوان کارآموز یک جورهایی می تواند قابل توضیح باشد.

ارتباط شما با بازیگران خردسالی که نقش فرزندان فردوسی را به عهده داشتند قابل باور درنیامده ، به نظر می رسد با بچه ها بیگانه هستید؛
این موضوع برمی گردد به اندازه نماها و آن مقدار زمان و نیازی که کارگردان در بده بستان با این بچه ها می خواست. شاید به عنوان بازیگر در قاب وسیع تر و در لانگ شات ها می توانستم با بچه ها بدوم و بازی کنم ، ولی به هر حال اندازه نماها و نوع دکوپاژ کارگردان این اجازه را به ما نمی داد که بیش از این به بچه ها نزدیک شویم بخشهایی که به زندگی خانوادگی فردوسی مرتبط است ، مختصر برگزار شده است و ما به صورت فلاش بک این قسمتها را می بینیم.

نقش ابورافع چگونه به شما واگذار شد؛
از ابتدا برای این نقش مرا در نظر داشتند. ابورافع شخصیتی است که در تاریخ حضور دارد و غلام آزاد شده پیامبر است. آقای نوری زاد نظرش این بود که ابورافع برخی شاخصه های چهره فردوسی را داشته باشد تا بروز شخصیت شیعی فردوسی در آن بخش دیده شود.

مطالعه شاهنامه را به طور مکرر در دستور کار خود قرار دادم حتی در روزهای تصویربرداری این رویه مطالعه ادامه داشت

شخصیت امید که در زمان حال زندگی می کند، چه چذابیت هایی برای شما داشت؛
امید انسانی هوشیار و مبارز است که در واقع می تواند بخشی از شخصیت مبارز فردوسی در زمان حال باشد. به هر حال ، آدمهای ما ریشه در تاریخ دارند. شخصیت های حماسی زمان حال ما چون شهید چمران و دیگران در واقع نمایانگر اشخاص تاریخی و اصیل ایرانی هستند که به عنوان یک مبارز معرفی می شوند.

حضور خود را در 3 نقش مختلف در این سریال چگونه می سنجید؛
برای بنده که تجربه مناسبی بود که بتوانم چند شخصیت را در سریال با تفاوت ها و ویژگی های خاص خودشان ارائه کنم.

چقدر اجازه بداهه پردازی داشتید؛
تا حدودی دستمان برای بداهه باز بود، ولی نه در آن حدی که بخواهد با مسائل فنی و برداشت خود کارگردان همسو نباشد.

صدای شیک و تر و تمیز دوبلور به کار شما کمک کرده یا لطمه زده است؛
احساس می کنم که می توانستند صدای بهتری روی نقش من بگذارند.

صدای شما که خیلی مناسب است ؛ چرا مثل دیگران جای خودتان حرف نزدید؛
برای خودم نیز جای تعجب بود که چرا برای دوبله از من دعوت نشد. به هر حال ، صدای ناصر تهماسب هم قابل توجه است ، ولی صدای خود آدم چیز دیگری است. در هر صورت از ساختار صدا نمی توانم راضی نباشم به دلیل این که صدای یک دوبلور ماهر و متبحر است ولی شاید با تست زدن چندین صدا می توانستند صدای دیگری را بگذراند.

شناسنامه

آشنایی با فوت و فن بازیگری برای حمیدتاج دولتی با گذراندن دوره 2 ساله وزارت ارشاد سال 65 در باغ فردوس رقم خورد. نخستین تجربه تصویری وی با فیلم «روزنه» ساخته جمال شورجه در سال 65 آغاز شد. نقش حیدر در فیلم «عملیات کرکوک» و سپس یوسف در بوی پیراهن یوسف این بازیگر جوان را به ادامه راهش ترغیب کرد. حضور در مجموعه های تلویزیونی برای «تاج دولتی» با دو سریال «عروس آزادی» و «آتش و شبنم» رقم خورد. وی با ایفای نقش در چند کلیپ بازی در این گونه تصویری را نیز تجربه کرد. بازیگر 38 ساله سریال چهل سرباز، فوق لیسانس حقوق را در پرونده تحصیلی خود ضمیمه کرده است و اینک سریال «شاهزاده سرزمین آلان» ساخته حسین مختاری و «میرقباد» کار محمد نوری زاد را آماده پخش دارد.