در مدارس ابتدایی ژاپن ، امتحانات ثلث و پایان سال وجود ندارد و سنجش پیشرفت تحصیلی در پایان مقطع 6 ساله ابتدایی برگزار می شود. به این صورت هر دانش آموز سال اول ابتدایی به طور خودکار به کلاس دوم و بالاتر راه می یابد. ارزشیابی دانش آموزان طبق استانداردهای پذیرفته شده به طور مداوم و پیاپی انجام می گیرد. به عنوان مثال یک دانش آموز سال اول دوره ابتدایی باید چند کانجی (کلمه در زبان پیچیده ژاپنی) را یاد بگیرد؛ البته اگر دانش آموزی بخواهد پس از دوران ابتدایی به دوره اول دبیرستان راه یابد و خواهان آن باشد که در مدرسه بهتری پذیرفته شود، باید در امتحانات پایان دوره تحصیلی ابتدایی ، نمره های بالاتری کسب کند.
آمادگی برای ورود به دانشگاه
ژاپنی ها برای تحصیلات دانشگاهی ارزش بسیاری قائلند. در این کشور دو دانشگاه مشهور وجود دارد که دانش آموزان برای ورود به آنها نهایت تلاش خود را می کنند. دانشگاه های توکیو و کیوتو از بهترین دانشگاه های آسیا و جهان هستند. فارغ التحصیلان این دانشگاه از نظر کارفرمایان بخش خصوصی یا دولتی بهترین افراد برای استخدام در نظر گرفته می شوند. ورود به این دانشگاه ها مستلزم مطالعه شدید در دوران دبیرستان و شرکت در آزمون ورودی بسیار دشواری است. امتحان نهایی دانشگاه ها بسیار سخت و به همین علت بسیاری از دانش آموزان ژاپنی در مراکز آموزشی فوق برنامه که به دانش آموزان برای ورود به دانشگاه کمک می کند شرکت می کنند. برخی از دانش آموزان ژاپنی که وضع والدین آنها خوب است آنها را برای تحصیل به خارج از کشور می فرستند؛ ولی پسران باهوش معمولا به دانشگاه ها و مدارس ژاپنی می روند و از این طریق اعتبار بیشتری به دست می آورند. فارغ التحصیلان دبیرستانی که نمی توانند برای اولین بار در آزمون ورودی قبول شوند، دوره های فشرده ای برای شرکت دوباره در آزمون دانشگاه ها را می گذرانند. برای دانش آموزان ژاپنی انتخاب دبیرستان کار بسیار مهم و دشواری است. هر مدرسه امتحان ورودی خاص خود را دارد و چنانچه آنها در این امتحان قبول نشوند، آینده کاری و شغلی شان به خطر می افتد. در ژاپن ورود به دبیرستان و در نهایت دانشگاه بهتر یعنی تضمین آینده و یافتن شغل بهتر. به همین دلیل است که دانش آموزان ژاپنی پس از تعطیلی روزانه مدارس به آموزشکده هایی خصوصی به نام «جوکو» می روند. در این آموزشکده ها، درسهای تکمیلی در زمینه های ریاضی ، علوم و زبان ژاپنی آموزش داده می شود و تلاش برای موفقیت در کنکور دانشگاه با چنین اقداماتی شروع می شود. هم اکنون از هر100 نفر داوطلب حدود 74 نفر موفق می شوند به دانشگاه ها و مراکز عالی آموزشی راه یابند. رقابت در کنکور دانشگاه ، صرفا برای ورود به دانشگاه نیست. بلکه برای ورود به دانشگاه معتبرتر و با مرتبه بالاتر و رشته دلخواه است ، دانشگاه ها در گزینش دانشجو به صورت مستقیم نقش دارند.