دولت عراق و معادله همسایگان

صرف نظر از بین المللی بودن اجلاس شرم الشیخ مصر و حضور نمایندگان حدود 60 کشور در این نشست ، آنچه بیش از همه در این اجلاس همچنان قابل توجه بود، نقش همسایگان عراق و امریکا بویژه در بحث تامین امنیت عراق بود.

کد خبر: ۱۳۳۷۷۶

به همین دلیل ، اجلاس روز دوم را بیشتر نشست همسایگان عراق عنوان داده اند. دولت ملی عراق به رهبری نوری مالکی ، علاوه بر مشکلات مختلف داخلی در زمینه سیاسی ، اقتصادی ، امنیتی و نظامی با چالش جدی در مواجهه با کشورهای همسایه روبه روست.
بجز جمهوری اسلامی ایران که پس از استقرار دولت ملی در عراق ، بلافاصله سفارتخانه اش را بازگشایی کرد و همواره تلاش کرده است از روند سیاسی در عراق با هدف استقرار امنیت ، ثبات و فراهم آمدن زمینه خروج اشغالگران از عراق و به تبع آن از منطقه ، حمایت کند دیگر کشورهای همسایه عراق بویژه کشورهای عربی عملکرد مبهمی داشته و دارند. کشور ترکیه نیز به دلیل مسائلی که درباره شمال عراق مطرح است ، در روابطش با دولت عراق همواره با تنشهایی مواجه بوده است ، چنان که در ماههای اخیر دولت عراق با برگزاری نشست همسایگان عراق (همین اجلاس که در شرم الشیخ برگزار شد) در استانبول مخالفت کرد.
کشورهای عربی نه تنها روابط دیپلماتیک با دولت ملی عراق برقرار نکرده اند که همواره با اتخاذ سیاست هایی ، به دنبال اعمال فشار بر دولت عراق بوده اند. پیگیری تغییر قانون اساسی عراق به نفع اقلیت سنی ، مخالفت با سیاست بعثی زدایی دولت عراق و همچنین مخالفت با برخورد دولت عراق با اقدامات تروریستی از جمله مسائلی است که کشورهای عربی دنبال می کنند. براساس آماری که مقامات عراقی و حتی امریکایی اعلام داشته اند، حدود 90 درصد گروههای تروریستی از کشورهای عربی وارد عراق می شوند و همین میزان نیز تابعیت کشورهای عربی را دارند.
کشورهای عربی همواره دولت عراق را متهم می کنند که به افزایش نفوذ ایران در منطقه کمک می کند و در مسائل داخلی نیز تشدید اختلاف فرقه ای را به دولت عراق نسبت می دهند؛ حتی خانم رایس در اظهاراتی گفته است ، کشورهای عربی همسایه عراق همچنان در قبال مالکی و دولت وی مرددند. پادشاه عربستان از پذیرش نوری مالکی خودداری کرد و حتی در نشست سران عرب که فروردین ماه در ریاض برگزار شد دولت عربستان ترجیح داد مالکی ریاست هیات عراقی را به عهده نداشته باشد.
اردن هم همواره پناهی برای اعضای حزب بعث و خانواده صدام بوده و پادشاه این کشور هم خطر هلال شیعی را مطرح کرده است .در چنین وضعیتی است که نوری مالکی در بدو ورود به شرم الشیخ ، خواستار اجماع عربی و بین المللی برای مبارزه با تروریست ها شد.
در اجلاس شرم الشیخ به رغم حضور وزیران خارجه کشورهای عربی نحوه اظهارات آنان و تعاملشان به گونه ای بود که چندان به تغییر رویکرد کشورهای عربی نمی توان امیدوار بود؛ حتی در پیش نویس بیانیه پایانی نشست مصر بندی گنجانده شده بود که براساس آن آتش بسی 3 ماهه میان گروههای تروریستی و دولت عراق و نظامیان امریکایی برقرار شود. این تلاش که به نوعی مشروعیت بخشیدن به گروههای تروریستی در عراق به شمار می آمد، این نتیجه را در برداشت که اقدامات تروریستی در عراق ، هدایت شده است.
با این حال در اجلاس شرم الشیخ ، کشورهای شرکت کننده بویژه کشورهای همسایه عراق ، ضمن کمک به بازسازی عراق متعهد شده اند، از روند سیاسی عراق و تامین امنیت در این کشور حمایت کنند. به همین دلیل هم مقامات عراقی و امریکایی این نشست را موفقیت آمیز ارزیابی کردند. بر این اساس ، اگر کشورهای همسایه عراق و سایر کشورهای متعهد نسبت به تعهداتشان پایبند باشند، در درجه نخست باید نسبت به بازگشایی سفارتخانه هایشان در بغداد اقدام کنند و در مرحله بعد از نفوذ تروریست ها به داخل کشور عراق جلوگیری و تلاش کنند، سطح روابط سیاسی و دیپلماتیک خود را با دولت ملی عراق افزایش دهند و از اعمال فشار مستقیم و غیرمستقیم بر دولت عراق خودداری کنند. قطعا پایبندی کشورهای همسایه عراق به تعهداتشان ، محکی خوب برای ارزیابی صداقت و نحوه تعامل کشورها بویژه کشورهای همسایه عراق به شمار می رود و در روزهای آینده می توان در این باره قضاوت کرد.