وتو؛ بازی درماتریس عراق

جورج بوش ، رئیس جمهور امریکا در یک اقدام قابل پیش بینی ، لایحه خروج نظامیان امریکایی از عراق را وتو کرد تا دامنه اختلافات اساسی دموکرات ها و جمهوریخواهان تابعی از موضوع عراق در دکترین سیاست خارجی امریکا باشد.

کد خبر: ۱۳۲۹۳۶

به نظر می رسد خروجی ماتریس بازی عراق در دولت بوش «گسترش اختلاف دو حزبی» و «چشم انداز شکننده انتخابات» خواهد بود.
دکتر علی خرم ، کارشناس مسائل بین المللی در گفتگو با «جام جم» به سه پرسش در این خصوص پاسخ گفته است.

وتوی مصوبه دموکرات ها برای خروج نظامیان امریکایی از عراق چه تاثیری بر فضای داخلی این کشور خواهد داشت؛

در این خصوص باید براساس یک نگاه تاریخی معطوف به فضای پس از حادثه 11سپتامبر 2001به تحلیل این موضوع پرداخت. دولت بوش پس از این واقعه به طور مصنوعی و ساختگی از فضای آن زمان سوئاستفاده نمود و در ابتدا محیط داخلی امریکا و سپس محیط جهانی را کاملا امنیتی کرد و اساسا نوعی هراس ناشی از خطرات تروریستی را در سطح ایالات متحده و نظام بین المللی ایجاد کرد. امریکا در نخستین واکنش به حادثه 11سپتامبر به افغانستان و سپس به عراق حمله کرد که توجیه حمله به افغانستان پناه گرفتن گروه القاعده به رهبری بن لادن به عنوان مسوول اصلی پدید آمدن حادثه 11سپتامبر و در دلایل حمله به عراق نیز وجود سلاحهای کشتارجمعی و همکاری با گروه القاعده از سوی نومحافظه کاران اعلام شد.اما با گذشت زمان برای مردم و برخی محافل داخلی امریکا مشخص شد که جورج بوش حقایق مربوط به تهاجم به افغانستان و عراق را بیان نکرده و متعاقب این عوام فریبی در یک اقدام مغایر با قانون اساسی ، دو قانون میهن پرستی را به تصویب رساند. از نگاه مردم امریکا این اقدامات جورج بوش میراث ملی امریکا مبنی بر حفظ آزادی های فردی را از بین می برد. بر این اساس در نوامبر گذشته مردم امریکا اعتراض خود را در قالب رای به دموکرات ها به نمایش گذاشتند.با حضور دموکرات ها در مجلس نمایندگان و سنای امریکا که شعار «مسیر جدید» را سر داده بودند، انتظار رای دهندگان امریکایی این بود که دموکرات ها در مقابل یکجانبه گرایی نومحافظه کاران بایستند. لذا از ژانویه گذشته دموکرات ها در هر دو مجلس در برابر سیاست های بوش قدعلم کرده اند. در هفته های اخیر دموکرات ها سعی کرده اند راهبرد غلط بوش در عراق را از طریق کاهش بودجه نظامی در تنگنا قرار دهند. با وتوی مصوبه دموکرات ها توسط بوش ، اختلاف آنها با جمهوریخواهان بشدت افزایش خواهد یافت. در شرایط بعدی ، دموکرات ها می توانند با برگشت لایحه وتو شده مجددا آن را به رای گذارند و در صورتی که دو سوم نمایندگان بار دیگر به آن لایحه رای دهند، رئیس جمهور موظف به اجرای آن است و در غیر این صورت لایحه جدیدی را به تصویب خواهند رساند که در مرحله آخر استیضاح بوش به دلیل تاکید بر شیوه های قبلی می تواند در دستور کار سنا قرار گیرد.

اختلاف دموکرات ها و نومحافظه کاران در خصوص سیاست خارجی امریکا در چارچوب متد قابل فهم خواهد بود یا در قالب استراتژی تحلیل می شود؛

اساسا با عنایت وجود سند امنیت ملی امریکا در قرن 21و اجماع در خصوص منافع کلان ایالات متحده اختلاف ها در چارچوب متد یا شیوه های برخورد با تهدیدات یا ابزارهای سیاست خارجی قابل فهم است . دموکرات ها معتقدند که شروع جنگ امریکا در عراق با استدلال های قوی همراه نبوده و بسیار شتابزده عمل شده است و بر این اساس اگر چه نومحافظه کاران در استراتژی تخریب حکومت صدام خوب عمل کرده اند، اما برای ادامه حضور نظامیان امریکا دارای استراتژی نبوده اند. بر همین اساس می توان گفت که دموکرات ها ابزار شورای امنیت ، قطعنامه ها و فشارهای سیاسی و اقتصادی را در مقابله با کشورها توصیه می کنند، اما جمهوریخواهان کاربردهای نظامی را بیشتر مورد توجه قرار می دهند. همچنان که شاهد هستیم در دوران کلینتون دموکرات فشارها علیه ایران بیشتر قطعنامه ای بود؛ اما در زمان بوش فشارها بیشتر در قالب تهدیدات نظامی بوده است.

با این توصیف شرایط جمهوریخواهان در انتخابات آتی ریاست جمهوری امریکا چگونه خواهد بود؛

اگر جمهوریخواهان بتوانند در فاصله یکسال آینده تا انتخابات ریاست جمهوری قضیه عراق را مدیریت کنند و به دستاوردهایی در این عرصه دست یابند، شرایط مناسبی را در آینده برای رقابت با دموکرات ها خواهند داشت. از سوی دیگر موضوع هسته ای ایران نیز چنانچه در دوره بوش بتواند به گونه ای سامان پیدا کند، می تواند برای جمهوریخواهان به عنوان یک برگ برنده محسوب شود. تاکید دولت بوش برای تداوم حضور در عراق و همچنین اهمیت دادن به نشستهای بین المللی درخصوص روند امنیت عراق از جمله نشست شرم الشیخ بیانگر تلاش جمهوریخواهان برای خروج با دستاورد از عراق است تا در انتخابات ریاست جمهوری آینده با بی اقبالی مردم روبه رو نشوند.