دندان های خراب و حسرت دندانپزشک

دندان خراب را باید کشید و دور انداخت. این عبارت سالهاست که از سوی مردم به عنوان یک ضرب المثل به کار می رود. ضرب المثلی غلط که باعث شده است بسیاری از مردم به دلایل مختلف از نعمت دندان محروم شوند و کمتر نسبت به درمان بیماری و ترمیم دندان های بیمارشان اقدام کنند، در حالی که علم دندانپزشکی کشیدن دندان را آخرین مرحله از سر ناچاری تجویز می کند.
هزینه بالا یکی از علل اصلی آمار بالای پوسیدگی دندان است ، اما تمام آن نیست. خرابی دندان از دیگر سو به علت فقدان اطلاعات درست درباره بهداشت دهان و دندان در میان خانواده هاست.
دیده شده که خیلی از خانواده ها درآمد مناسب و خوبی دارند و هزینه های پزشکی برای آنها مهم نیست ، ولی آگاهی کافی در این زمینه ندارند. در واقع هنوز فرهنگ دندانپزشکی و لزوم رعایت بهداشت دهان و دندان در جامعه جا نیفتاده است.
فقر فرهنگی و اقتصادی 2 عامل مهم و اصلی تعلل و عدم مراجعه بموقع مردم به مراکز دندانپزشکی بوده که حل آن در مرحله اول مستلزم فرهنگسازی و آموزش در سنین اولیه است. در واقع عدم توان پرداخت هزینه های دندانپزشکی از سوی شهروندان دومین علت تعلل مردم در مراجعه به مطب دندانپزشکان است.
مردم وقتی که در سلامت به سر می برند انگیزه چندانی برای کنترل وضعیت دهان و دندان خود ندارند و فقط هنگام بیماری به این گونه مراکز مراجعه می کنند.

کودکان در معرض خطر مصرف رو به گسترش تنقلات در کودکان به دلیل تبلیغات گسترده تلویزیونی و اطلاع رسانی ناکافی در ارتباط با رژیم غذایی مناسب ، از جمله استفاده ناکافی از لبنیات ، سبزیها، مرکبات و نیز بی توجهی به بهداشت دهان و دندان سبب شده آمار ابتلا به پوسیدگی دندان ها روز به روز در کشور افزایش یابد. امروزه شیوع پوسیدگی دندان ها برخلاف کشورهای صنعتی و پیشرفته که توانسته اند این معضل را مهار کنند، در جوامع در حال توسعه از جمله در کشور ما رو به افزایش است. شاید بد نباشد بدانید در حال حاضر 10 میلیون و 500 هزار دندان پوسیده در دهان کودکان زیر 12 سال کشور وجود دارد

به اعتقاد بسیاری از دندانپزشکان بیشتر ایرانیان بدرستی مسواک زدن را بلد نیستند. مردم ما در مسواک زدن ، هم تنبلی دارند و هم ناآگاهی و در این باره تاکید می شود: این یک وجه قضیه است و وجه دیگر آگاه شدن مردم است و این آگاهی می تواند برای دولت بسیار سودمند باشد.
مثلا بچه های کوچک می توانند با تبلیغات و آموزش به مسواک زدن علاقه مند شوند و این رفتار در آنها به صورت عادت درآید که در آن صورت ، بودجه سنگینی از روی دوش دولت برداشته می شود و اگر در این باره پس از تبلیغات موثر، 5 سال دیگر آمار گرفته شود، نتیجه کار بخوبی مشخص خواهد شد.

تلاش برای بیمه کردن

خدمات دندانپزشکی همواره به دلیل هزینه های بالا مشمول خدمات بیمه ای نبوده است ؛ اما به مرور بحث بیمه در دندانپزشکی جایگاه خود را پیدا کرد. امروزه در بسیاری از کشورهای جهان کارهای معمولی دندانپزشکی مشمول بیمه است. در کشور ما هم به صورت موردی برخی خدمات دندانپزشکی مشمول بیمه است. خدمات مهم و گران که بیشتر خدمات را شامل می شوند مشمول بیمه نمی شود.
همکاری نکردن مراکز بیمه ای برای رفع مشکلات بیماری های دهان و دندان مهمترین مشکل ما در حوزه دندانپزشکی است و برای رفع این معضل باید یک عزم ملی در کشور ایجاد شود. در کشورهای پیشرفته 30 درصد از هزینه های دندانپزشکی را دولت و 70 درصد را بیمه های خصوصی پرداخت می کنند، اما در کشور ما بیمه های دولتی و خصوصی در این زمینه فعال نیستند. با وجود این ، معاون سیاستگذاری و برنامه ریزی وزارت رفاه و تامین اجتماعی از تلاش برای تحت پوشش قرار گرفتن خدمات دندانپزشکی در بیمه پایه خبر می دهد. دکتر طریقت منفرد می گوید: برای استفاده اقشار سطح پایین جامعه از خدمات دندانپزشکی باید شرایط ارائه خدمات مطلوب را فراهم کرد. وی می افزاید: ارائه خدمات دندانپزشکی باید جزو بیمه پایه محسوب شود تا این افراد بسهولت برای پیشگیری و مداوای دندان های خود اقدام کنند. معاون وزیر رفاه ادامه می دهد: این وزارتخانه معتقد است خدمات دهان و دندان می تواند به بسته خدمات بیمه پایه افزوده شود. درحال حاضر مشکلات جدی در بحث منابع نظام بیمه ای وجود دارد و به قطع چنین اقدامی با توجه مشکلات موجود ممکن نیست. طریقت تاکید دارد: به رغم این موضوع وزارت رفاه بحث بیمه دندانپزشکی را در شورای عالی بیمه مطرح می کند.

پیشگیری بهتر از درمان

در حال حاضر به نظر می رسد هیچ امکانی برای بیمه کردن مردم برای خدمات دندانپزشکی وجود ندارد. در این شرایط باز هم به این نتیجه می رسیم که پیشگیری بهتر از درمان است.
شاید بهترین کار آن باشد که سرمایه ها را در بخش آموزش مستقیم بویژه از طریق رسانه ها هزینه کنیم اگر جامعه با رعایت آنچه آموزش دیده اند، دندان های خود را سالم نگه دارند، دیگر بالا بودن هزینه های دندانپزشکی کمرشکن و یک مانع جدی نخواهد بود. دکتر یزدانی می گوید: انجمن دندانپزشکی ایران حاضر است کادرهای تخصصی مورد نیاز صدا و سیما را در اختیار این سازمان بگذارد و به عنوان راهنمای علمی همراه صداوسیما باشد تا با پخش برنامه های انیمیشنی ، مردم را نسبت به حفاظت از دهان و دندانشان ، آگاه و علاقه مند کنیم ، زیرا این برنامه ها نه برای دولت و نه برای صداوسیما، هزینه چندانی ندارد اما بسیار تاثیرگذار است.
در واقع تلویزیون که هر روز چند ساعت پخش آگهی در برنامه های خود دارد، قادر است در فرصت های مناسب ، آگهی های سلامت را نیز به آگاهی مردم برساند.

علی اخوان بهبهانی