نقطه عطفی جدید در دانش سلولهای بنیادی

سلولهای بنیادی یا بنیاخته ها، سلولهایی هستند که دارای 2 ویژگی اند: اول قابلیت تکثیر و ماندگاری بسیار و دوم قابلیت تمایز به سلولهای دیگر بدن مثل عصب ، قلب ، عضله و... هستند.

کد خبر: ۱۲۸۶۹۲

این قابلیت ها باعث شده است از آنها به عنوان انقلاب دوم پزشکی یاد کنند. تلاش دانشمندان بر این است تا بتوانند به وسیله این بنیاخته ها ، سلولهای از بین رفته بر اثر بیماری را جایگزین کرده ، بیماری های صعب العلاج و لاعلاج را درمان کنند. مغز استخوان شامل 2 نوع اساسی بنیاخته است: نوع خونساز و نوع مزانشیمی. بنیاخته های خونساز در حالت عادی گلبول های قرمز ، سفید و پلاکت ها را ایجاد می کنند. بتازگی نقش این سلولها در درمان سکته های قلبی و نارسایی کبدی بشدت مورد توجه قرار گرفته است.
سلولهای مزانشیمی در ساخت استخوان ، غضروف و چربی قابلیت خود را نشان داده اند و امید آن می رود تا در آینده بتوان از این سلولها برای درمان ضایعات استخوانی و غضروفی استفاده کرد.
گرچه سلولهای بنیادی بزرگسالی تنها بنیاخته هایی هستند که تاکنون روی انسان آزمایش شده اند و چون از خود فرد به خود فرد پیوند می شوند امکان دفع این پیوند مطرح نیست ، مساله مهم بی خطر بودن این سلولها برای بشر و نیز کارآمدی آنها در درمان است که هنوز تحت بررسی است.
مساله مهم دیگر جداسازی و کشت این سلولهاست. جدا کردن بنیاخته های خونساز از مغز استخوان نسبتا ساده و سریع است. علت این کار وجود مارکرهای سطحی مختص این سلولهاست که از آنها با نامهای CD 34 و CD133 یاد می شود. حضور این مارکرهای سطحی باعث می شود آنتی بادی هایی بر علیه آنها ساخته و به وسیله چسبندگی این آنتی بادی ها طی روندی از مغز استخوان جدا شوند. اینچنین مارکرهای سطحی درباره بنیاخته های مزانشیمی تا کنون معرفی نشده بود و سلولهای بنیادی مزانشیمی توسط روش چسبندگی به ظروف جدا می شوند که بسیار سخت و نزدیک به 2 ماه طول می کشد.
در پژوهشی که بتازگی در پژوهشکده رویان انجام گرفته است ، پژوهشگران توانسته اند مارکر سطحی را معرفی کنند که فقط در سطح بنیاخته های مزانشیمی یافت می شود. نام این مارکر Thy1/2 بوده و برای اولین بار در دنیا به وسیله پژوهشکده رویان گزارش شده است. با ارائه این مارکر به دنیا امید است که در آینده جداسازی این سلولها نیز مانند بنیاخته های خونساز ظرف چند ساعت و بسادگی صورت گیرد. ساده و سریع شدن جداسازی این سلولها مرحله مهمی در راه استفاده از آنها برای درمان است ، زیرا این سلولها را باید از خود بیمار گرفت و کمتر بیماری را می توان 2 ماه منتظر تهیه سلولها نگه داشت. هم اکنون تمایز این سلولها به استخوان و غضروف در پژوهشکده رویان انجام گرفته است.