ضرورت های اساسی در انجام تحقیقات آماری

علم آمار با روشهای مورد استفاده در جمع آوری ، ارائه ، تجزیه ، تحلیل و تفسیر داده ها سر و کار دارد. همه مسائلی را که مستلزم استفاده از روشهای آماری است. می توان متعلق به یکی از 2 رشته آمار توصیفی و آمار استقرایی دانست. هر نوع عمل کردن روی داده ها که به پیش بینی ها درباره گروه بزرگتری از داده ها منجر شود ، آمار استقرایی شمرده می شود. از طرف دیگر ، اگر دقیقا به داده های موجود علاقه مند باشیم و هیچ گونه کوششی برای تعمیم دادن نتایج به مجموعه بزرگتری از داده ها به عمل نیاوریم در این صورت با رشته آمار توصیفی سر و کار داریم.
آمار ، انسان را نه تنها به پیش بینی و آزمایش فرضیه ها ، بلکه به تعیین میزان درستی تصمیمات خود قادر می سازد. امروزه هر موسسه صنعتی رو به پیشرفت ، آمارشناسان را استخدام می کند تا جریان کنترل کیفیت کالا را در آن موسسه هدایت و به استقرار برنامه های مربوط به تبلیغات و فروش کالا کمک کنند. در واقع آمار اگر درست به کار برده شود، وسیله بسیار نیرومندی است.
استفاده درست از روشهای آماری نتایج نادرستی به بار خواهد آورد. انسان باید دقت کند که از میان روشهای درست ، کاراترین روش را برای شرایط مفرض به کار برد تا بیشترین اطلاعات را از داده های موجود به دست آورد.

نیاز به آمارگیری

هر نوع مشاهده یا تحقیق در خصوص واقعیتی درباره یک مساله را می توان پژوهش سنجش ، آماربرداری یا آمارگیری نامید. امروزه بیشتر روشهایی که برای روشن شدن واقعیات جوامع با استفاده از تعداد معینی از افراد همان جامعه به کار برده می شود ، آمارگیری نمونه ای و تعداد افرادی که برای این بررسی در نظر گرفته می شود و با روشهای علمی تعیین می گردد ، نمونه نامیده می شود. هر تولید کننده ای عموما پیش از این که محصولی را تهیه و به بازار عرضه کند ، به منظور دستیابی به تقاضای موجود در جامعه مورد مطالعه برای محصول مورد نظر یا تعیین معیاری برای احتیاج محصول مورد نظر در جامعه در دست مطالعه باید نظرات افراد یا خانوارها را مورد مطالعه قرار دهد.
اصولا می توان گفت آمارگیری تهیه کننده اطلاعاتی عینی از اصل جامعه است و برای بهتر روشن کردن حقایق موجود در خود آن جامعه به کار برده می شود و درست به همین دلیل است که برخی آمار را آیینه تمام نمای جامعه نامیده اند و در واقع آمار عملی جز برگردان واقعیات جامعه به صورتی روشن تر و قابل رویت تر انجام نمی دهد و انتظاری هم جز این از آمار نمی توان داشت.

چه سازمان ها و نهادهایی آمارگیری می کند؛

در حال حاضر ، سازمان هایی که بیشتر با مساله آمار و آمارگیری سر و کار دارند ، به صورت زیر هستند:
1- مرکز آمار ایران
این اداره از مهمترین مراکز تولید آمار در سراسر کشور است. این مرکز طرحهای آمارگیری نمونه ای متعددی طی سال دارد و از لحاظ تهیه طرح و جمع آوری اطلاعات آماری با سازمان هایی مثل جهاد سازندگی ، بنیاد امور مهاجران جنگ تحمیلی و دیگر اداره های آماری کشور ارتباط نزدیک و علمی دارد.
2- اداره کل آمار بانک مرکزی ایران
این اداره از اداره های بسیار قدیمی آمار کشور است و در حال حاضر در بسیاری از زمینه های آمارهای اقتصادی مثل تعیین شاخص قیمتها فعالانه مشغول جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات است و نتایج اقدامات خود را مرتب در اختیار علاقه مندان قرار می دهد.
3- اداره کل آمار وزارت کشاورزی
این وزارتخانه با داشتن این اداره کلی در بدنه سازمانی خود، تهیه آمارهای کشاورزی را به عهده دارد و در نتیجه برای برنامه ریزی های کشاورزی کشور باید اطلاعات و نیازهای مورد نظر را تهیه کند و در اختیار مسوولان امور و محققان قرار دهد.
4- اداره کل آمار وزارت امور اقتصادی و دارایی
این اداره به جمع آوری آمارهای اقتصادی اشتغال دارد. سازمانهای دیگر نیز به ضرورت دست به آمارگیری می زنند.

چه افرادی در آمارگیری ها کار می کنند؛

سرشناس ترین گروه از کارکنان آمارگیری که برای مردم بیشتر آشنایند ، آمارگیران یا پرسشگرها هستند. آمارگیران به پاسخگو تلفن می کنند یا به در منزل برای جمع آوری اطلاعات مراجعه می کنند یا مردم را در مراکز خرید یا در معابر عمومی برای پرسش متوقف می کنند. بزرگ ترین نیاز برای آمارگیران در این خصوص عبارت است از قدرت برقرار کردن تماس و ارتباط با اشخاص ناآشنا و تحریض و تشویق آنها به شرکت و پاسخگویی در آمارگیری هاست و نیز قدرت بدنی و اجرایی برای آمارگیر در وضع شرایط مورد نظر از اصول اولیه است.
پس از آمارگیران گروه محققان اداری قرار دارند که آمارگیری را طراحی ، روش نمونه گیری را تعیین و پرسشنامه ها را تنظیم می کنند و بر جمع آوری و بازبینی ارقام اعمال نظر همه جانبه دارند. در بسیاری از آمارگیری ها محققان و تحلیلگران از افرادی تشکیل می شوند که از لحاظ روشهای آمارگیری نمونه ای و روشهای آماری در سطح عالی قرار دارند یعنی یا دارای مدارک عالی دانشگاهی آمار هستند یا مدارکی در رشته هایی مثل جامعه شناسی ، بازاریابی ، روان شناسی ، اقتصاد و دیگر رشته ها دارند.

آیا پاسخ در آمارگیری ها محرمانه است؛

محرمانه بودن اطلاعاتی که در آمارگیری ها از پاسخگو به دست می آید از اولین وظایف و اهداف اداره ها و سازمان های دولتی و ملی است که در کار جمع آوری آمار مشغول هستند. مطابق قانون تاسیس مرکز آمار ایران ، محرمانه بودن اطلاعات تضمین و تاکید شده است و در این خصوص در قانون تاسیس مرکز آمار ایران فصل دوم ، چنین آمده است: هر شخص ساکن ایران همچنین اتباع ایرانی مقیم خارج از کشور مکلفند به پرسشهای مربوط به تمامی سرشماری ها و آمارگیری ها که به وسیله مرکز آمار ایران انجام می شود پاسخ دهند. آمار و اطلاعاتی که ضمن آمارگیری های مختلف از افراد و موسسات جمع آوری می شود ، محرمانه خواهد بود و جز در تهیه آمارهای کلی و عمومی نباید مورد استفاده قرار گیرد. استفاده ، مطالبه و استناد به اطلاعات جمع آوری شده از افراد و موسسات به هیچ وجه در مرجع قضایی ، اداری ، مالیاتی و نظایر آن مجاز نخواهد بود.

زهرا میرخانی