دوغ از نگاه طب ایرانی

ظرف پر بود از یخ‌های ریز و درشت شناور و البته ردپایی از گلبرگ‌های گل‌محمدی و نعناع خشک در کناره‌های ظرف مشاهده می‌شد. خیلی مایل بودم در آن هوای گرم لیوانی از آن دوغ بنوشم اما به‌دلیل عدم‌رعایت برخی نکات بهداشتی از نوشیدن آن صرف نظر کردم. با توجه به این‌که نوشیدن دوغ در این هوای گرم و سوزان از هر نوع نوشابه و آبمیوه صنعتی بهتر است برای تشویق افراد به مصرف آن مصمم شدم تا در گفت‌وگو با دکتر مجید انوشیروانی، متخصص طب سنتی ایران و استادیار دانشکده طب ایرانی مشهد درخصوص مزایا و مزاج دوغ از منظر طب سنتی مطلبی را تهیه کنم.
دوغ معتدل به صورتی که در قوام و مزه نه بسیار رقیق یا غلیظ و نه بسیار ترش یا شور باشد برای کاهش خشکی پوست، بی‌قراری، کم‌خوابی و عطش به‌خصوص در فصول گرم سال سودمند است. دوغ اگر ترش نباشد کیفیت‌های سردی و تری را در بدن افزایش می‌دهد. اما اگر ترش باشد سردی‌زا و خشکی‌آور است. دوغ رقیق بیشتر رطوبت بخش و دوغ غلیظ سردی‌آور است.‌ برای اصلاح سردی دوغ، افزودن کاکوتی، نعناع و آویشن توصیه می‌شود اما کسانی که معده آنها دچار سوءمزاج سرد و تر است باید دوغ را تا هنگام بهبود ترک کنند.‌ دو‌علامت مهم این سوءمزاج نفخ و آبریزش دهان است. اما سوالی که اغلب خانواده‌ها می‌پرسند این‌که می‌توان به دوغ‌هایی که به روش سنتی تهیه می‌شود اعتماد کرد و آیا احتمال انتقال آلودگی میکروبی و ابتلا به تب مالت وجود دارد؟ متخصصان علوم غذایی اتفاق نظر دارند دوغ محلی چنانچه از ماست کارخانه یا ماست محلی تهیه شده باشد به دلیل روند تخمیر و تولید ترکیبات اسیدی خطر انتقال میکروب‌های شیر خام یا بیماری تب مالت را ندارد. اما اگر این دوغ‌ها با یخ و آب آلوده یا سبزی‌های خشک غیربهداشتی مخلوط یا در ظروف غیربهداشتی تهیه شوند، می‌توانند بار میکروبی بالایی داشته و مصرف کننده را به عفونت‌های روده‌ای مبتلا کنند. مخمرها و کپک‌ها از عوامل فساد دوغ هستند. مخمرها اغلب سبب ترش شدن آن می‌شوند، اما کپک‌ها با تغییر طعم دوغ به تلخی و تغییر رنگ، آن را غیرقابل مصرف می‌کنند.

فاخره بهبهانی

سلامت