استخدام کارگر خارجی ، ممنوع!

: تا حالا بیش از صد بار قرار شده طرح ساماندهی اشتغال اتباع خارجی اجرا شود و تکلیف کارگران خارجی ، خصوصا کارگران تبعه افغانستان مشخص شود

کد خبر: ۱۲۰۷۱۳

، اما هر بار با کوچکترین مشکلی اجرای طرح ، مدتها به تعویق می افتد و برای آن که دردسری گریبانگیر مسوولان نشود آنها اجرای طرح را به دوره بعد موکول می کنند.
این بار در حالی که کارگران خارجی بیش از 800 هزار فرصت شغلی را اشغال کرده اند و هزینه ای 16 تریلیون تومانی بر کشور تحمیل می کنند ، به نظر می رسد تصمیم برای اجرای طرح خیلی خیلی جدی است. پیش از همه هم اجرای این طرح از شرکتها و موسسات دولتی آغاز شده تا گزکی دست شرکتهای خصوصی که تا حالا همیشه می گفتند چرا کارگران خارجی شرکتهای دولتی جایگزین نمی شوند ، داده نشود. در حالی که در روزهای اخیر شرکتهای دولتی بسیاری از جایگزینی کارگران خارجی با کارگران ایرانی خبر داده اند. در شماره این هفته وکیل به قوانین اشتغال اتباع خارجی می پردازیم.

اجرای طرح ساماندهی اشتغال اتباع خارجی ، قرار بوده از اول آبان آغاز شود. اگر تاخیری بوده یا نبوده ، این دیگر تاثیری در اجرای مراحل قانونی ندارد و برای همین در ابتدا مراحل اجرای طرح را بررسی می کنیم.

همکاری با بازرسان
با آغاز طرح اگر کارفرمایانی خودشان به اداره کار استان مراجعه و اعلام کنند اتباع خارجی غیرمجاز را استخدام کرده اند ؛ اما خواستار جایگزینی نیروهای کار ایرانی هستند ، کارفرما به خدمات مشاوره غیردولتی معرفی می شود تا بتواند نیروهای داخلی را جایگزین نیروهای کار خارجی غیرمجاز کند.
البته در این مرحله ، کارفرمایی که این طور دست به ریسک زده است ، از مشوقهایی مانند برخورداری از مزایای ماده 49 قانون برنامه سوم که شامل معافیت سهم حق بیمه کارفرمایان تا پایان برنامه چهارم (سال 1388) است ، برخوردار می شود.
علاوه بر این ، کارفرما می تواند از تسهیلات موضوع بند «ز» مصوبه هیات وزیران در 6 مرداد 85 هم استفاده کند که بنابراین مصوبه ، در صورتی که کارفرمایان به جای کارگران خارجی ، کارگران ایرانی ای را که بیمه بیکاری دریافت می کنند ، استخدام کنند ، از 10 میلیون تومان تسهیلات قرض الحسنه برخوردار می شوند.

من کارگر خارجی می خواهم
در کنار کارفرمایانی که حاضر به جایگزینی کارگران خارجی با کارگران ایرانی هستند ، گروه دیگری از کارفرمایان به دلیل ویژگی کار خود و ازجمله سختی بیش از حد کار که کارگران ایرانی حاضر به انجام آن نیستند با معرفی کارگران خارجی به اداره کار استان برای به کارگیری مجدد آنها اعلام نیاز می کنند.
در چنین مواقعی ، در صورتی که کارفرما شرایط لازم را داشته باشد، با در نظر گرفتن مواد قانونی و رعایت مفاد دستورالعمل و اجرای ماده 122 قانون کار برای اتباع خارجی ، پروانه کار موقت برای کارگران غیرمجاز خارجی ، صادر خواهد شد ، این پروانه موقت حداکثر تا 6 ماه اعتبار دارد و در صورت نیاز باید تمدید شود.
البته نکته مهم این است که کارفرمایان با گرفتن پروانه کار برای کارکنان خارجی خود موظف به رعایت حقوق کار برای آنان هستند ؛ اما این کارفرمایان با طی کردن مراحل قانونی از سوی بازرسان کار جریمه نمی شوند.

مخفی کردن کارگران در جیبهای مخفی
گروه سوم کارفرمایان آنهایی هستند که به دلیل منافعی که دارند و ازجمله این که می توانند کارگران خارجی را استثمار کنند ، دل خوشی از همکاری با اداره کار ندارند و به همین دلیل هیچ کدام از 2 روش بالا را پی نمی گیرند.
این کارفرمایان ، حاضر به جایگزینی یا اخراج کارگران خارجی نیستند و در چنین شرایطی بازرسان ویژه اداره کار و امور اجتماعی استان به محل اشتغال اتباع خارجی غیرمجاز مراجعه می کنند و علاوه بر آن که به کارفرمایانی که کارگران غیرمجاز را به کار گرفته اند اخطار می دهند ، یک برگ جریمه نیز به آنها داده می شود که برای پرداختش 15 روز مهلت دارند.
میزان این جریمه 5 برابر حداقل دستمزد به ازای هر روز کار است که تقریبا می شود 30 هزار تومان برای هر روز ، این جریمه طبق مقررات اخذ جریمه به کارگیری اتباع خارجی غیرمجاز که از سال 1380 وضع شده است ، قابل اجرا است.
در چنین شرایطی ، اگر کارفرما جریمه را پرداخت کرد که هیچ ، ولی اگر از پرداخت جریمه در زمان قانونی خودداری کرد، براساس ماده 181 قانون کار ، پرونده اش به مراجع قضایی ارسال می شود و برایش با توجه به مراتب جرم 91 تا 180 روز زندان در نظر گرفته می شود.

ایستادن در صف روادید با حق کار مشخص
طبق ماده 121 قانون کار ، وزارت کار و امور اجتماعی تنها با رعایت شرایطی که در این پایین می آید ، با صدور روادید با حق کار مشخص برای اتباع خارجی موافقت و برای آنها پروانه کار در بازار سرشار از کار!

کارگران خارجی مجاز

برای آن که بهانه ای نباشد که ما نمی دانستیم کارگر خارجی غیرمجاز کیست وگرنه آنها را با کارگران ایرانی جایگزین می کردیم یا هزار و یک بهانه دیگر ، بد نیست به مقررات اشتغال اتباع بیگانه که از قانون کار مصوب 29 آبان 1369 مجمع تشخیص مصلحت استخراج شده است ، نگاهی بیندازیم.
طبق ماده 120 این قانون ، هیچ تبعه بیگانه ای نمی تواند در ایران مشغول کار شود ، مگر آن که چند شرط را داشته باشد ؛ اولا این که روادید با حق کار مشخص داشته باشد و ثانیا مطابق قوانین و آیین نامه های مربوط پروانه کار گرفته باشد.
البته طبق تبصره این قانون ، 3 گروه اتباع خارجی از شمول مقررات ماده 120 مستثنا هستند که عبارتند از:
الف - اتباع بیگانه ای که منحصرا در خدمت ماموریت های دیپلماتیک و کنسولی هستند ، با تایید وزارت امور خارجه. ب- کارکنان و کارشناسان سازمان ملل متحد و سازمان های وابسته به آنها ، با تایید وزارت امور خارجه. ج- خبرنگاران خبرگزاری ها و مطبوعات خارجی به شرط معامله متقابل و تایید وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی

شرط دیگر این است که از تخصص تبعه بیگانه برای آموزش و جایگزینی بعدی افراد ایرانی استفاده شود.

شرایطی برای متقاضی پروانه کار
طبق ماده 122 قانون کار ، وزارت کار و امور اجتماعی می تواند به صدور، تمدید و تجدید پروانه کار افراد ذیل اقدام کند:
الف - تبعه بیگانه ای که حداقل 10 سال مداوم در ایران اقامت داشته باشد.
ب - تبعه بیگانه ای که دارای همسر ایرانی باشد.
ج - مهاجران کشورهای بیگانه خصوصا کشورهای اسلامی و پناهندگان سیاسی به شرط داشتن کارت معتبر مهاجرت یا پناهندگی و پس از موافقت کتبی وزارتخانه های کشور و امور خارجه.
البته طبق ماده 123همین قانون ، وزارت کار و امور اجتماعی می تواند در صورت ضرورت یا به عنوان معامله متقابل ، اتباع بعضی از دول یا افراد بدون تابعیت را (مشروط بر آن که وضعیت آنان ارادی نباشد) پس از تایید وزارت امور خارجه و تصویب هیات وزیران از پرداخت حق صدور ، حق تمدید یا حق تجدید پروانه کار معاف کند.

زمانی برای پروانه کار
طبق ماده 124 ، پروانه کار با رعایت مواد قانونی ، حداکثر برای یک سال صادر یا تمدید یا تجدید می شود. اما پیش از آن هم طبق ماده 125 اگر به هر عنوان رابطه استخدامی تبعه خارجی با کارفرما قطع شود کارفرما موظف است ظرف 15 روز ، موضوع را به وزارت کار و امور اجتماعی اعلام کند. تبعه بیگانه نیز مکلف است ظرف 15 روز پروانه کار خود را در برابر اخذ رسید، به وزارت کار و امور اجتماعی تسلیم کند. وزارت کار و امور اجتماعی در صورت لزوم اخراج تبعه را از مراجع ذی صلاح درخواست می کند.

شرایطی استثنایی برای کارگران خارجی
طبق ماده 126 ، در مواردی که مصلحت صنایع کشور ، اشتغال فوری تبعه بیگانه را به طور استثنایی ایجاب کند ، وزیر مربوطه مراتب را به وزارت کار و امور اجتماعی اعلام می کند و با موافقت وزیر کار و امور اجتماعی ، برای تبعه بیگانه ، پروانه کار موقت بدون رعایت تشریفات مربوط به صدور رویداد با حق کار مشخص ، صادر خواهد شد که مدت اعتبار پروانه کار موقت حداکثر 3 ماه است و تمدید آن مستلزم تایید هیات فنی اشتغال اتباع بیگانه خواهد بود.

اجازه ای از وزارت کار و امور اجتماعی
طبق ماده 128 ، کارفرمایان مکلفند پیش از اقدام به عقد هر گونه قراردادی که موجب استخدام کارشناسان بیگانه می شود ، نظر وزارت کار و امور اجتماعی را درخصوص امکان اجازه اشتغال تبعه بیگانه استعلام کنند.