پرونده‌ای که همچنان باز است

با این که هنوز انگیزه‌های قاتل از انجام این جنایت مجهول است ولی با مرگ او می‌شود گفت پرونده بسته شده، اما پرونده‌ای که همچنان باز خواهد ماند چرایی بروز چنین رفتارهایی در جامعه است.
برخی استدلال می‌کنند فضای مجازی عامل تولد چنین شخصیت‌ها و دلیل ظهور رفتارهای خشونت آمیزاست که باید بگوییم بله، فضای مجازی تا حدی نقش دارد اما این نقش، تاثیری مطلق نیست ومیان فضای مجازی وشکل گیری رفتارهای خشونت بار، همبستگی چندانی وجود ندارد. عوامل متعددی باعث می‌شود یک فرد، خشن و خفن شود، از عوامل وراثتی بگیرید تا عوامل اجتماعی و محیطی. اما نکته این است فضای مجازی این فرصت را در اختیار چنین افرادی قرار می‌دهد تا خشونت خود را به نمایش بگذارند.
در واقع فضای مجازی محل بروز و نمایش صفت‌های شخصیتی افراد است، مثلا فردی که به اسلحه علاقه دارد از این فضا برای نمایش اسلحه‌اش استفاده می‌کند. در روان‌شناسی اجتماعی، مفهومی به‌عنوان «برداشت» وجود دارد به این معنا که مثلا اگر من دوست دارم دیگران مرا زیبا برداشت کنند پس من زیباترین عکس‌هایم را دراین فضا به نمایش می‌گذارم یا اگر مایلم از من برداشت شخصی خشن داشته باشند تصاویری مملو ازخشونت را بارگذاری می‌کنم.
البته برخی معتقدند اگر فضای مجازی فیلتر شود چنین مشکلاتی برطرف می‌شود، در حالی که علم روان‌شناسی تاکید دارد اگر این فضا بسته شود یک آدم خشن، خشونتش را به روش‌های دیگر بروز می‌دهد. در پرونده قتل طلبه همدانی با این که انگیزه‌های قاتل هنوزمشخص نیست و شاید پای انتقام‌گیری هم درمیان باشد، اما می‌شود حدس زد احتمالا قاتل از برخی بیماری‌های روانی رنج می‌برده و شخصیت ضد اجتماعی داشته است.
بنابراین موضوعی که باید روی آن متمرکز شویم این است که چه کنیم تا افراد خشن در جامعه تولید نشوند. برای این‌کار نخستین قدم می‌تواند این باشد که مدیران فرهنگی و اجتماعی کشور در برنامه‌ریزی‌ها و تصمیم‌سازی‌هایشان از روان‌شناسان بهره بگیرند حال آن که این موضوع درکشورما چندان مورد توجه نیست. گام بعدی باید طراحی محیط اجتماعی و شرایط زندگی اجتماعی به طرزی آرامبخش باشد و سوم تکیه برآموزش‌های همگانی، به‌خصوص از دوران مدرسه تا کودکان تاب‌آموزی اجتماعی را بیاموزند. در این میان البته درمان بیماری‌های روانی بسیار اهمیت دارد و نیازاست تصمیم‌گیران کشور موضوع درمان را جدی بگیرند.

دکتر مجید صفاری‌نیا

روان‌شناس اجتماعی