پیامدهای داخلی و خارجی شکست اردوغان

طرفداران اردوغان از 25 سال پیش بر این شهر 16میلیونی حکومت می‌کردند و اینک پذیرش شکست در انتخابات محلی سه هفته پیش برای آنها بسیار دشوار خواهد بود. شخص اردوغان بارها تاکید کرده بود که از دست دادن استانبول، یعنی همان شهری که وی از سال 1994 پیروزی‌های سیاسی خود را در آن آغاز کرد، می‌تواند به معنی پایان دوران حکومتش باشد.
اما این شکست پیامدهای دراماتیکی برای اردوغان و حزب حاکم عدالت و توسعه دارد؛ زیرا یک‌سوم درآمدهای ترکیه از استانبول به دست می‌آید و حزب حاکم از پروژه‌های میلیاردی و ساختمان‌سازی‌ها و کنسرسیوم‌های این شهر برای کمپین‌های انتخاباتی و کسب محبوبیت میان فقرا و همین طور برای تامین هزینه‌های ماشین رسانه‌ای و بنیادهای تحت مدیریت خود استفاده می‌کرد.
به دلیل همین اهمیت استانبول است که امروز اردوغان تحمل شکست در این شهر را ندارد، اما واقعیت انکارناپذیر این است که اکثریت مردم استانبول و دیگر متروپل‌های ترکیه دیگر علاقه‌ای به جناب «رئیس» ندارند و به دلیل بحران‌های متعدد اقتصادی خواهان سیاستی دیگر هستند. البته اردوغان هرگز تصور نمی‌کرد که اپوزیسیون همیشه چند‌پاره ترکیه بتواند روی یک کاندیدای مشترک آن هم از حزب سوسیال دموکرات جمهوریخواه به توافق برسد؛ اما اکرم امام اوغلو توانست بر حملات اردوغان و طرفدارانش غالب شده و با وجود همه تبلیغات هدفمند علیه خودش، پیروز انتخابات استانبول باشد.
انتخاب امام اوغلو برای شهرداری استانبول بی‌تردید قدرتی معنوی برای وی به ارمغان می‌آورد و دیگر نمی‌توان به‌راحتی او را کنار گذاشت. حتی چنانچه فشارهای اردوغان بر شورای عالی انتخابات کارساز شود و انتخاباتی دوباره برگزار شود، بی‌تردید امام اوغلو می‌تواند با کسب آرای بیشتر به عنوان قربانی انتخابات قبلی، باز هم پیروز شود. اردوغان در حال حاضر آشکارا برای پذیرش شکست تردید دارد، اما می‌داند که هر حرکتی از سوی وی می‌تواند به قیمت حیثیت بین‌المللی‌اش تمام شده و پیروزی دوباره رقیب در انتخابات مجدد، مشروعیت او را از بین خواهد برد. پرسش بزرگ‌تر این که آیا این گروه شکست‌خورده در استانبول در نهایت حاضر می‌شوند به صورتی مسالمت‌آمیز تن به این جابه‌جایی قدرت بدهند یا نه.
در حال حاضر حزب حاکم عدالت و توسعه از درون نیز به شدت درگیر اختلاف‌ها است و به گفته ناظران امور برخی اعضای پر‌سابقه این حزب در انتظار فرصتی مناسب برای تاسیس یک حزب محافظه‌کار جدید به‌سر می‌برند. در همین حال اردوغان به چشم خود شاهد است که امام اوغلو در کسوت یک رقیب خطرناک سیاسی ظاهر شده است و اپوزیسیون نیز پی برده است که می‌تواند با اتحاد اردوغان را شکست دهد و البته برای این کار به آرای اقلیت کرد نیاز دارد.
با این حال امکانات اپوزیسیون ناکافی و محدود است زیرا اردوغان همچنان بر سراسر ترکیه حکومت می‌کند. امام اوغلو و همکارانش این را نیز می‌دانند که به هر حال تنها امید نیروهای غیر‌مذهبی برای به اصطلاح بازگشت دموکراسی به ترکیه محسوب می‌شوند. بسیاری از نیروهای سیاسی ترکیه و اروپا پس از شکست حزب اردوغان در استانبول بار دیگر به تلاش‌های خود افزوده‌اند و تلاش دارند که یک بار دیگر چشم‌اندازی مثبت از امکان پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا نشان دهند. به باور برخی از کارشناسان اروپایی هنوز هم ترکیه «از دست نرفته است.»

محمدعلی فیروزآبادی
مترجم
منبع: فرانکفورتر روندشاو