علیه فسـاد، با تمام قوا

مردم می‌خواهند عدالت را بیش از گذشته ببینند
ابراهیم رئیسی، رئیس قوه قضاییه در مراسم معارفه خود با تاکید بر ضرورت اجرای قانون از سوی همه افراد و دستگاه‌ها، از عزم جدی دستگاه قضا برای مقابله با قانون‌شکنی گفت.
به گزارش میزان، آیت‌ا... رئیسی با تاکید بر این‌که در کشور همه موظفند اجرای قانون کنند، گفت: هیچ‌کس تحت هیچ شرایطی در هیچ جایگاهی حق دور زدن قانون و تخلف قانونی را نخواهد داشت.وی گفت: در نظرسنجی‌هایی که در بین مردم انجام شده، مردم همچنان در مورد اجرای عدالت نگرانند. مطالبه مردم این است که در سطوح مختلف اجرای عدالت را بیش از گذشته ببینند.
رئیس قوه قضاییه در بخش دیگری از اظهاراتش بیان کرد: مسأله بعد موضوع مبارزه با فساد است که خواست عموم مردم است. هر چه در مورد مبارزه با فساد بخواهیم بگوییم، بهترین راهبرد پیام ۸ ماده‌ای مقام‌معظم رهبری است.رئیسی افزود: ما باید ساختارهای فسادزا را اصلاح کنیم وگرنه هر روز، بروز یک حادثه، یک پرونده و یک مورد روی میز قاضی را شاهد خواهیم بود و حتما اصلاح ساختارها در همان پیام مبارزه با فساد اقتصادی وظیفه دولت است و اصلاح قوانین و مقرراتی که زمینه‌ساز فساد است یا مفسدان می‌توانند از آن سوءاستفاده کنند، وظیفه مجلس است و قوه قضاییه هم ان‌شاءا... برخورد عبرت‌آموز با مفسدان اقتصادی را در دستور کار قرار خواهد داد و این موضوع در اقدامات این چند وقت بوده و بعد از این هم با قاطعیت دنبال خواهد شد.
علاوه بر تخلفات، قصورها را نیز پیگیری می‌کنیم
رئیسی افزود: ما در بروز فساد همیشه نباید فقط فردی که متهم است و مورد اتهام قرار گرفته را تعقیب کنیم. البته مجرم و متخلف حتما باید تنبیه شود؛ اما قصورها، کوتاهی‌ها، عدم‌پیش‌بینی‌ها و پیشگیری‌ها چه می‌شود؟ به نظر ما این نیز قابل‌پیگیری خواهد بود و نمی‌شود در قضیه‌ای که اتفاق افتاده فقط کسانی که در خط اول به عنوان متهم هستند، مورد پیگیری و سؤال قرار بگیرند. بنده معتقدم کسانی که در شکل‌گیری یک جرم و تخلف قصور داشتند و ندیدند آنچه که باید می‌دیدند و پیش‌بینی نکردند آنچه که باید انجام دهند طبعا باید به‌صورت جدی مورد پیگیری و سؤال قرار بگیرند.
آملی‌لاریجانی: در ماجرای فساد نباید سیاه‌نمایی کرد
آیت‌ا... آملی‌لاریجانی، رئیس پیشین دستگاه قضایی هم در این مراسم با اشاره به برخورد قاطع و گسترده با فساد افزود: البته فساد در کشور وجود دارد. در دستگاه قضایی هم هست؛ منتها ارزیابی باید منصفانه و عاقلانه باشد. با این‌که اصرار بر برخورد قاطع با مفسدان می‌کردم؛ اما بسیار سیاه‌نمایی کردند و من از همان ابتدا گفتم این برخوردها القایی و نادرست است.

همگرایی سیاسی در حمایت از رئیس جدید
از زمانی که زمزمه انتصاب آیت‌ا... رئیسی به عنوان جایگزین احتمالی آیت‌ا... آملی‌لاریجانی به عنوان رئیس دستگاه قضا مطرح شد، واکنش‌هایی هم نسبت به این انتصاب احتمالی از سوی برخی جریان‌های سیاسی مطرح گردید. نکته قابل تامل این‌که بسیاری از شخصیت‌های حزبی و گروهی با ذائقه‌های سیاسی متفاوت از این انتخاب استقبال کردند و آن را زمینه تحول در دستگاه قضا دانستند. حسام‌الدین آشنا مشاور رئیس‌جمهور در کانال تلگرامی خود با اشاره به سابقه طولانی رئیسی در حوزه‌های قضایی و تجربه حضورش در آستان قدس رضوی، وی را فردی با تجربه و آشنا با واقعیات اجتماعی،‌ اقتصادی و نهادهای مدنی همچنین آگاه نسبت به پیچیدگی‌های عرصه سیاست داخلی و مساله جلب اعتماد عمومی دانست. محمود صادقی، عضو فراکسیون امید مجلس و از منتقدان جدی عملکرد آیت‌ا... آملی در دستگاه قضا نیز در توییتی ضمن توجه به پیشینه رئیسی در مسؤولیت‌های مختلف نسبت به ایجاد تغییرات در قوه قضاییه ابراز امیدواری کرد. روزنامه شرق نیز با انتشار یادداشتی از نعمت احمدی، وکیل دادگستری ضمن این‌که رئیسی را فرزند دادگستری خوانده، وی را در مقایسه با سایر روسای قوه قضاییه مناسبت‌ترین گزینه دانست. علی یونسی، وزیر پیشین اطلاعات که خود سابقه قضایی دارد از رئیسی به عنوان گزینه مناسب ریاست دستگاه قضا یاد کرد. سید محمدعلی ابطحی از چهره‌های نزدیک به رئیس دولت اصلاحات نیز در کانال تلگرامی خود نوشت: با هر نگاهی، انتخاب آقای رئیسی برای ریاست قوه قضاییه، خبر خوبی برای همه بود. استقبال‌ صورت گرفته از انتخاب آیت‌ا... رئیسی به عنوان رئیس دستگاه قضا نوید ایجاد همگرایی در میان جریان‌ها و گروه‌های سیاسی مختلف و همچنین سایر نهادها و ارگان‌های متعلق به قوای دیگر را می‌دهد.

سابقه و مشی روشن
آیت‌‌ا... رئیسی، سابقه طولانی در عرصه‌های مدیریتی و اجرایی دستگاه قضا داشته است و تسلط توامانی بر فقه و قانون دارد. مردم پیش از این در عرصه انتخابات با دیدگاه‌های حقوقی و نگاه او برای برخورد با معضلات موجود در عرصه‌های مختلف آشنا شدند. او در دوران انتخابات مواضع روشنی نسبت به تخلف در دستگاه‌های مختلف اتخاذ کرد و البته مهم‌ترین ویژگی‌ آن داشتن نگاهی غیر جناحی به این مقوله بود. او زمانی که در برنامه نگاه با دوربین شبکه یک سیما در ایام انتخابات حضور یافت به این نکته اشاره کرده که فساد در کشور ما فراجناحی شده و مربوط به جناح یا دولت خاصی نیست. او از لبریز شدن صبر مردم گفت و عنوان کرد جامعه دیگر کشش شنیدن پرونده فساد جدید را ندارد. او در رونمایی از برنامه‌های تبلیغاتی خود، اصلاح ساختار‌های فسادزا در کشور را جزو اولویت‌های کاری خود دانست و بر این نکته تاکید کرد که محرمانگی امور در دولت سبب بروز مفاسد اقتصادی می‌شود.
رسیدن به چنین دیدگاه و مواضعی البته ناشی از سه دهه مدیریت رئیسی در عرصه‌های مختلف بود. این حضور پرسابقه به‌ویژه ریاست سازمان بازرسی کل کشور زمینه را برای شکل‌گیری تصویری دقیق و واقعی برای رئیسی از مسائل و مشکلات کشور فراهم آورد. نکته قابل توجه این‌که با وجود این سوابق و همچنین دسترسی‌های گسترده وی، کمترین تخلف و بی‌احتیاطی نسبت به اموال مردم در این دوره‌ها از سوی وی دیده نمی‌شود.همچنین تجربه حضور او به عنوان تولیت آستان قدس رضوی و تحولاتی که وی در دوران مسؤولیت سه ساله خود بر این جایگاه پیدا کرده از دیگر ویژگی‌های مثبت مدیریتی رئیسی است.

زمینه‌های اجتماعی مبارزه با فساد
رئیسی در شرایطی به ریاست قوه قضاییه برگزیده شده است که بحث مبارزه با فساد یک مطالبه عمومی است و برخی مسائل باعث شده این مطالبه در سال‌های اخیر در اوج خود باشد.
نظام اسلامی به 40 سالگی خود رسیده و به اعتقاد بسیاری از صاحب‌نظران، رفع برخی فسادها و بی‌عدالتی‌ها مهم‌ترین اولویتی است که باید در دستور کار قرار گیرد و رهبر انقلاب هم در بیانیه گام دوم انقلاب بر آن تاکید کردند. اما از سوی دیگر در سال‌های اخیر وقوع برخی فسادها و نقش بعضی از چهره‌های سرشناس و مقامات در این فسادها، حساسیت‌ها را افزایش داده و افکار عمومی منتظر برخورد با فساد در هر سطح و مقامی است. این موضوعی است که در سال‌های گذشته نیز تا حدی انجام شده اما برخورد قاطع‌تر قوه قضاییه را می‌طلبد. از سوی دیگر علنی شدن برخی حقوق‌های نجومی در سال‌های اخیر بیانگر بی‌عدالتی در برخی حوزه‌ها بود و همه این موارد با توجه به وجود فضای مجازی، بازتاب فراوانی در میان مردم داشت و باعث افزایش مطالبات عمومی در این حوزه‌ها شد.
در هفته‌های اخیر با انتصاب سیدابراهیم رئیسی به ریاست قوه قضاییه، امیدواری زیادی در جامعه ایجاد شده که شاهد برخورد جدی‌تر قوه قضاییه با فساد باشیم. شاید بتوان گفت در میان روسای قوه قضاییه از ابتدای انقلاب تا کنون، یکی از کسانی است که از بیشترین پشتوانه مردمی برخوردار است. رئیسی در انتخابات ریاست‌جمهوری قبلی 16 میلیون رای آورد که معادل 40 درصد آرا بود. همچنین بر اساس نظرسنجی‌ها مقبولیت وی از آن زمان تا کنون افزایش داشته است. این پشتوانه مردمی و مطالبه‌ای که در سطح جامعه برای مبارزه با فساد وجود دارد دست او را باز می‌گذارد تا اقدامات مهمی در این حوزه انجام دهد.

مقابله با چالش‌های احتمالی در مسیر مبارزه با فساد
مقابله با فساد طبیعتا آسان نخواهد بود و چالش‌های زیادی را به همراه خواهد داشت. اما این انتظار از دستگاه قضا و به‌ویژه رئیس آن می‌رود که در مقابل این چالش‌ها تسلیم نشده و مقاومت کند. حسین میرمحمدصادقی، معاون قوانین مجلس که از سوابق قضایی نیز برخوردار است در گفت‌وگو با جام‌جم ضمن برشمردن برخی موانع و چالش‌های مقابله با فساد به راهکارهای عبور از این موانع پرداخته است. وی درباره میزان امیدواری نسبت به برخورد جدی‌تر با فساد در دوره ریاست جدید قوه قضاییه گفت: طبیعتا تمام کسانی که در راس قوه قضاییه بوده‌اند به مقابله با فساد علاقه داشتند، اما نباید تصور کرد که بدون ایجاد تغییرات در حوزه‌های دیگر و صرفا با تغییر رئیس دستگاه قضا شاهد تغییرات مثبت یا منفی در امر مبارزه با فساد باشیم.
وی ادامه داد: مقابله با فساد مشکلاتی دارد که باید آن را حل کرد و در این صورت می‌توان به موفقیت مبارزه جدی‌تر با فساد امیدوار بود.
میرمحمد صادقی تقویت نهادهای نظارتی را یکی از راهکارهای مبارزه جدی‌تر با فساد عنوان کرد و گفت: در هر سه قوه نهادهای نظارتی داریم که باید قوی‌تر و همراه با تخصص بیشتر فعالیت کنند، در این صورت با توجه به نظارت‌های قوی کسی دنبال فساد نخواهد رفت.
وی درباره این‌که در برابر مقاومت‌های احتمالی برای تغییر ساختار نهادهای مختلف چه اقدامی باید انجام داد، تصریح کرد: طبعا کسانی که در شرایط فساد ممکن است منافعی برایشان متصور باشد تلاش می‌کنند که تغییر ساختارها صورت نگرفته و در برابر آن مقاومت می‌کنند تا نهادهای نظارتی موفق به انجام وظایف نظارتی خود نشوند.
میرمحمدصادقی ادامه داد: قوا نباید به این موارد توجه کرده و باید وظایفشان را انجام دهند، به‌خصوص قوه قضاییه که طبق بند 5 اصل 156 وظیفه پیشگیری از وقوع جرم را نیز برعهده دارد، بنابراین در صورتی که قوا به وظایفشان عمل کنند، می‌توان به مبارزه جدی‌تر با فساد امیدوار بود.این حقوقدان گفت: گاهی ممکن است خلأهای قانونی که البته زیاد هم نیست وجود داشته باشد، البته قوانین ما نسبتا در مبارزه با فساد خوب است ولی به هر حال ممکن است برخی قوانین قدیمی باشد و برخی نیاز به بازنگری و خلأهایی نیاز به قانونگذاری داشته باشد که باید رفع شود.
میرمحمد صادقی همچنین شفافیت را یکی دیگر از راه‌های مبارزه با فساد دانست و افزود: گاهی عدم شفافیت و امکان تصمیم‌گیری افراد در خارج از مناظر عمومی و عدم‌سوال در مورد دلایل برخی تصمیمات به اصطلاح صاحبان امضاهای طلایی می‌تواند موجب افزایش فساد شود.
معاون قوانین مجلس موضوع بعدی را برخورد سریع و قاطع دستگاه قضا عنوان کرد و گفت: در صورتی که علی‌رغم رعایت همه موارد ذکر شده فردی مرتکب فساد شد می‌بایست دستگاه قضا با قاطعیت و سرعت به آن رسیدگی کند.
تهمت‌ها و فشارها
وی در پاسخ به سوال دیگری مبنی بر این‌که قوه قضاییه در برابر فشارها و تهمت‌های احتمالی در مسیر مبارزه با فساد چگونه باید برخورد کند، گفت: کسانی که وارد فضای سیاست شده و خود را آماده مسؤولیت‌های بزرگ کشوری می‌کنند نباید در این‌گونه موارد کوتاه بیایند، آنها باید بدانند فشارها جزئی از کار است و باید آنها طبق قانون به وظایف خود عمل کنند، چرا که نمی‌توان به اتمام فشارها امیدی داشت.
میر محمد صادقی همچنین در مورد امکان چسباندن انگ سیاسی به رئیس قوه قضاییه از سوی مافیای سیاسی و اقتصادی گفت: متاسفانه در کشورمان این مساله وجود دارد و ملاحظات سیاسی و جناحی فراتر از منافع ملی مدنظر گروه‌ها قرار دارد.
وی افزود: چنین رفتاری نشان می‌دهد برخی گروه‌های سیاسی از مسائل مختلف اجتماعی و اقتصادی به عنوان ابزاری برای تایید دوستان سیاسی خود و مقابله با رقیبان سیاسی استفاده می‌کنند، چنین روندی در امر مبارزه با فساد سم مهلک است و باید قوا عزم جدی در این زمینه داشته باشند که با اصل فساد فارغ از این‌که چه کسی آن را انجام داده و وابسته به چه جناحی است، مقابله کنند.
این حقوقدان افزود: در غیر این صورت به محض این‌که این‌گونه انگیزه‌ها وارد شود مفسدان در حوزه‌هایی سعی می‌کنند در پوشش برخی جناح‌ها مقابله با خود را هزینه‌زا کنند، اما اگر عزم جدی برای مبارزه با فساد باشد این ترفند نیز از آنها گرفته خواهد شد.
میرمحمد صادقی همچنین در مورد احتمال زمانبر شدن پروسه تغییر و تحول در قوه قضاییه گفت: مردم باید آثار تحول را مشاهده کنند. محول کردن ایجاد تحولات به برنامه‌های درازمدت به تنهایی کافی نیست، هر چند نباید در زمینه تحول عجله داشت اما در عین حال محول کردن آن به آینده‌های دور نیز موجب ناامیدی مردم می‌شود، بنابراین می‌توان برنامه‌های کوتاه‌مدت و بلندمدتی تدوین و براساس آنها مبارزه با فساد را پیگیری کرد.