تاریخ زلزله های بزرگ ایران

: ایران کشوری لرزه خیز است. ایران روی یکی از دو کمربند بزرگ لرزه خیز جهان موسوم به آلپا قرار دارد و هر از گاهی زمین لرزه های بزرگی در آن به وقوع می پیوندد.

کد خبر: ۱۱۹۴۹۸

از سال 1340 تاکنون زمین لرزه های مختلف و در مواقعی ویران کننده ، مناطق مختلف کشور را با خسارات و تلفات سنگینی روبه رو کرده که آخرین آنها ، زمین لرزه صبح روز جمعه شهرستان بم است. آخرین زمین لرزه در ایران که سال 79و در 2 استان زنجان و قزوین با قدرت 5.2 در مقیاس ریشتر به وقوع پیوست ، مناطق طارم ، خدابنده ، ابهر، خرمدره و سلطانیه و همچنین بویین زهرا را لرزاند و خسارت ها و تلفاتی به بار آورد.
بیش از 500 نفر بر اثر وقوع این زمین لرزه کشته شدند. بزرگترین زمین لرزه ای که در سالهای اخیر در ایران به وقوع پیوست مربوط به 31 خرداد 1369 در استان های گیلان و زنجان است که با قدرت 7.3 در مقیاس ریشتر بود. این زمین لرزه بیش از 40 هزار کشته بر جای گذاشت که خونبارترین زمین لرزه در ایران به حساب می آید.
این زلزله در عرض چند ثانیه حدود 2 هزار و 100 کیلومترمربع که 27 شهر و 1871 روستا را دربر می گرفت ، ویران کرد. این در حالی است که دیگر کشورهای منطقه مانند ترکیه ، سوریه ، ارمنستان یا افغانستان نیز به دلیل قرار گرفتن در این خط زلزله با تعداد بی شماری از این قبیل زمین لرزه ها روبه رو هستند.
دانشمندان گفته اند دلیل این پدیده در بستر اقیانوس ها که نشانه های حرکت شبه قاره هند به سمت قاره های آسیا و اروپا را آشکار می کند، نهفته است. قاره هند از 30 میلیون سال گذشته با سرعتی معادل 10 سانتی متر در سال به سمت قاره های اروپا و آسیا حرکت کرده و در زمان حاضر این سرعت به 5سانتی متر در سال کاهش یافته است. فهرستی از زمان و میزان قربانیان زمین لرزه های به وقوع پیوسته در ایران در زیر به طور خلاصه ارائه می شود.
- آوریل سال 1960 (فروردین / اردیبهشت 1339) 450 نفر در شهر لار واقع در جنوب کشور کشته شدند.
- سپتامبر 1962 (شهریور / مهر 1341) 11 هزار نفر کشته و 200 روستا در غرب تهران ویران شد. (عکس)
- آگوست 1968 (مرداد / شهریور 1347) حدود 10 هزار نفر در استان خراسان جان سپردند.
- آوریل 1972 (فروردین / اردیبهشت 1351) 5 هزار و 44 نفر در جنوب کشور کشته شدند.
- آوریل 1977 (فروردین / اردیبهشت 1356) حدود 900 نفر در منطقه اصفهان جان باختند.
- سپتامبر 1978 (شهریور / مهر 1357) 25 هزار نفر در شرق ایران کشته شدند.
- نوامبر 1979 (آبان / آذر 1358)600 نفر در شمال شرقی ایران جان سپردند.
- ژوئن 1981 (خرداد / تیر 1360) یک هزار و 28 نفر در استان کرمان کشته شدند.
- ژوئیه 1981 (تیر/ مرداد 1360) یک هزار و 300 نفر در استان کرمان جان باختند.
- 21 ژوئن 1990 (31 خرداد 1369) حدود 40 هزار نفر در شهر رودبار در شمال کشور بر اثر سنگین ترین زمین لرزه کشته شدند.
- 28 فوریه 1997 (10 اسفند 1375) حدود یک هزار و 100نفر در اردبیل کشته شدند، بزرگی آن زمین لرزه 5/5درجه در مقیاس ریشتر بود.
- 10 می 1997 (20 اردیبهشت 1375) یک هزار و 613 نفر در بیرجند بر اثر زمین لرزه با بزرگی 7.1 درجه در مقیاس ریشتر جان باختند.
به گفته کارشناسان امور شهری ، مقاوم سازی ساختمان ها و تقویت سازه های ساختمانی در امور شهرسازی و احداث بنا در شهرها و استفاده مناسب از تحقیقات در حوزه زمین شناسی و اقلیمی اساسی ازجمله مولفه های بسیار مهمی است که در کاهش خسارت و تلفات زمین لرزه هایی از این دست می تواند نقش مهمی داشته باشد.
ایران در کمربند زلزله جهانی قرار دارد و استفاده از تجربیات دیگر کشورهای زلزله خیز و موفق در ساماندهی به امور شهری و مقاوم سازی شهرها در مناطق زلزله خیز بیش از گذشته احساس می شود. کارشناسان فن معتقدند در صورتی که هزینه های گزاف امدادرسانی و جبران خسارت های مادی و معنوی حوادث طبیعی نظیر سیل و زلزله در مسیر بازسازی و ایجاد تغییرات بنیادی در حوزه شهرسازی و تمهیداتی لازم برای پیشگیری از حوادث غیرمترقبه قرار گیرد، نتایج به مراتب بهتر از گذشته خواهد بود.