تلاش پکن برای نفوذ در افغانستان

چین از مدت‌ها پیش، اهمیتی به مراتب بیشتر از یکی از بزرگ‌ترین شرکای تجاری افغانستان برای کابل دارد. پکن از آگوست سال گذشته به نیروهای امنیتی افغانستان کمک می‌کند و حتی یک اردوگاه آموزشی نیز در گذرگاه وخام تاسیس کرده است. این دره واقع در هندوکش تا مرز چین امتداد دارد و از همین مرز است که منطقه سین کیانگ آغاز می‌شود. منطقه سین‌کیانگ برای دولت چین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این منطقه محل زندگی اقلیت مسلمان اویغور است، همان اقلیتی که از سوی دولت پکن سرکوب می‌شود. بر اساس گزارش‌های موجود در حال حاضر نزدیک به یک میلیون اویغور در اردوگاه‌های به اصطلاح بازپروری به‌سر می‌برند و وضعیت این اردوگاه‌ها همواره مورد انتقاد سازمان‌های بین‌المللی مدافع حقوق بشر است. نگرانی از احتمال سرایت افکار شبه‌نظامیان اسلامگرا به بیرون از مرزهای سین‌کیانگ و رادیکال‌تر شدن اویغورها تحت تاثیر نیروهای طالبان افغانستان، انگیزه‌های پکن را برای این گونه اقدامات سرکوبگرانه و البته نفوذ در افغانستان بیشتر می‌کند.
هلنا لگاردا، کارشناس بخش تحقیقات چین در انستیتو مرکاتور در برلین می‌گوید: «برقراری امنیت نه تنها در افغانستان بلکه در سراسر جهان به اولویت نخست دولت چین بدل شده است. ما شاهد این هستیم که چینی‌ها در این رابطه در همه جا فعال هستند. این فعالیت از راه اندازی پایگاه نظامی در جیبوتی آغاز شد و به میانجیگری در مناقشات مختلف جهانی و انجام تمرینات مشترک دریایی با دیگر کشورها رسید.» در همین رابطه، رهبری چین در نقش میانجی میان پاکستان و افغانستان نیز ظاهر شده است. خانم لگاردا در ادامه می‌گوید: «طی سال‌های گذشته چین بارها به‌عنوان میانجی ظاهر شده است به‌عنوان مثال در مناقشه میان اسرائیل و فلسطینی‌ها، میانمار و بنگلادش و همین‌طور در میان طرف‌های مختلف درگیر در سوریه. با این حال این میانجیگری‌ها تا به امروز به نتیجه دلخواه نرسیده است. اما برای رهبری پکن این مساله کاملا روشن است که چنانچه این کشور به‌عنوان یک قدرت بزرگ بتواند در عرصه بین‌الملل نقشی مهم ایفا کند، آن‌گاه خواهد توانست در عرصه جهانی به صورتی قدرتمندتر برنامه‌های خود را پیش برده و بدون استفاده از نیروی نظامی در مناقشه‌ها وارد شود.» تا به امروز نیز دیپلمات‌های چینی بارها با رهبران طالبان افغانستان مذاکره کرده و آنها را به شرکت در روند صلح ترغیب کرده‌اند.
البته چین غالبا تنها از روی خیرخواهی و فداکاری چنین اقداماتی انجام نمی‌دهد. ثبات و امنیت برای سرمایه‌گذاران چینی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. به این ترتیب می‌توان خط‌مشی چین در افغانستان را توضیح داد. قاضی همایون، سفیر سابق پاکستان به روزنامه نیکای ایشین ریویو گفته است: «چین در نظر دارد که کریدور اقتصادی چین - پاکستان موسوم به CPEC را تا مناطقی در افغانستان گسترش دهد.» بزرگراه‌های جدید و خطوط ارتباطی ریلی از ملزومات این کریدور به‌شمار آمده و به عبارت بهتر ساخت چنین زیرساخت‌هایی برای «جاده ابریشم جدید» امری حیاتی به‌شمار می‌رود، همان جاده‌ای که چین با بودجه‌ای بالغ بر 900 میلیارد دلار در آن سرمایه‌گذاری می‌کند. روابط میان پکن و کابل به دلیل خط مشی دونالد ترامپ مبنی بر خروج از افغانستان بیش از پیش نزدیک شده است. خانم لگاردا می‌گوید: «خروج آمریکا از صحنه بین‌المللی، فضا را برای چین افزایش می‌دهد. البته این به معنی آن نیست که چین هم می‌تواند به سرعت از این فضا استفاده کند. پکن از خروج آمریکا استفاده می‌کند تا به دنیا نشان دهد چین می‌تواند یک قدرت بزرگ باشد و مسؤولیت‌های آن را هم به‌عهده بگیرد.»

محمدعلی فیروزآبادی
جام جم
منبع: اشپیگل آنلاین