سناریوهای بنزین در بودجه 98

راه‌های پیش‌روی بنزین
در ماه‌های اخیر تقریبا هیچ مقام دولتی نبوده که از افزایش قاچاق سوخت گلایه نکرده باشد. همه این مقامات نیز به اتفاق می‌گویند که راه چاره مقابله با قاچاق سوخت، بازگشت به سامانه کارت سوخت و در صورت نیاز در گام بعدی، سهمیه‌بندی است که عوارض کمتری نسبت به گران کردن بنزین دارد.
با این حال، دولت در لایحه بودجه سال آینده هیچ حکمی درباره ضرورت بازگشت کارت سوخت، سهمیه‌بندی یا افزایش قیمت بنزین ذکر نکرده است.
طبیعی است که مجلس برای حل معضل قاچاق سوخت، دو راه در پیش دارد:‌ یا به لایحه بودجه دست نزند و همین‌طور آن را تصویب کند که موجب می‌شود سال آینده با مشکل در عرضه بنزین مواجه شویم؛ یا برای مقابله با زیان هنگفت قاچاق سوخت، به اصلاح لایحه بودجه و تعیین تکلیف به دولت برای اتخاذ تدابیری جهت کنترل مصرف بنزین اقدام کند.
اگرچه برخی می‌گویند سال آینده سال انتخابات مجلس است و هرگونه مصوبه مجلس برای سهمیه‌بندی یا افزایش قیمت بنزین، به رای‌آوری نمایندگان فعلی خدشه وارد خواهد کرد، اما اصولا نمایندگان مجلس مصلحت کشور را به‌نفع فردی ترجیح می‌دهند.
درباره نحوه افزایش قیمت بنزین نیز چند سناریو مطرح است؛ یکی افزایش قیمت بنزین به روال سابق و دیگری طرح مرکز پژوهش‌های مجلس درباره توزیع نقدی یارانه بنزین.
بنابراین مجلس و دولت درباره بنزین چند راه در پیش دارند: 1- ادامه روند فعلی 2- اجباری کردن سوختگیری با کارت سوخت بدون محدودیت در مصرف 3- اجباری کردن سوختگیری با کارت سوخت با محدودیت در مصرف (سهمیه‌بندی و دونرخی شدن بنزین) 4- افزایش قیمت بنزین و پرداخت یارانه آن به همه اقشار مردم (طرح مرکز پژوهش‌های مجلس) 5- گران کردن بنزین بدون سهمیه‌بندی.
گزینه اول، مربوط به تصویب لایحه بودجه 98 بدون اصلاح آن در مجلس است. گزینه پنجم هم آن‌طور که روسای دولت و مجلس گفته‌اند به علت آثار تورمی آن در دستور کار نیست؛ بنابراین می‌ماند گزینه‌های دوم، سوم و چهارم که با توجه به اطلاعیه شرکت ملی پالایش و پخش برای دریافت کارت سوخت، اجرای یکی از آنها محتمل است.

بنزین گران نمی‌شود
هدایت‌ا... خادمی، عضو کمیسیون انرژی مجلس در مورد قیمت حامل‌های انرژی در بودجه 98 گفت: در شرایط فعلی اقتصادی به هیچ وجه نباید قیمت حامل‌های انرژی بویژه بنزین را افزایش داد، چراکه افزایش قیمت بنزین، گران شدن بسیاری از مایحتاج زندگی مردم را به دنبال دارد و بر این اساس جامعه کشش و ظرفیت این افزایش را ندارد.
عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: اقتصاد، زنجیره‌ای است. این افزایش قیمت حامل‌های انرژی به روی ده‌ها و صدها محصول و قیمت دیگر تأثیرگذار است و از طرفی درآمدها افزایش نیافته، اشتغال ایجاد نشده و تولیدی هم صورت نگرفته که بتواند این هزینه‌ها را بپردازد.
خادمی تصریح کرد: یک احتمال دیگر وجود دارد مبنی بر این‌که به جای تخصیص سهمیه بنزین به خودروها، سهمیه مساوی به همه خانوارها چه خودرو داشته و چه نداشته باشند، داده شود.
وی بیان کرد: با توجه به شرایط موجود به نظر نمی‌رسد قیمت بنزین نسبت به سال قبل افزایش یابد.

حامل‌های انرژی قطعا گران می‌شود
عبدالحمید خدری، دبیر کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ما درخصوص قیمت حامل‌های انرژی گفت: بنده با هر گونه افزایش قیمت مخالف هستم اما باید در صحن ببینیم چه تصمیمی اتخاذ می‌شود.
وی افزود: افزایش قیمت حامل‌های انرژی تأثیر منفی و تبعات مختلفی بر اقتصاد کشور و مردم خواهد داشت و مردم نیز تحمل گران‌تر شدن قیمت‌ها را ندارند.
وی تصریح کرد: تلاش داریم قیمت‌ها ثابت بماند، اما با توجه به افزایش قیمت همه کالاها پیش‌بینی می‌شود حامل‌های انرژی هم در سال آینده گران‌تر شود و یک افزایش حداقلی داشته باشد.
دبیر کمیسیون انرژی مجلس تصریح کرد: هر گونه افزایش قیمت بیشتر از مصوبه بودجه 98 غیرقانونی بوده و مجلس گرانی حامل‌های انرژی خارج از بودجه را نمی‌پذیرد و به عنوان ناظر ورود خواهد کرد و سال گذشته به بهانه اصلاح الگوی مصرف و با مصرف پلکانی قیمت‌ها تغییر کرد که امسال مجلس اجازه این نوع افزایش قیمت را نخواهد داد. وی تاکید کرد: به نظر می‌رسد به احتمال زیاد قیمت حامل‌های انرژی افزایش یابد.

باید با مردم شفاف بود
غلامرضا شرفی عضو کمیسیون انرژی مجلس در گفت‌وگو با خبرنگار ما در مورد قیمت بنزین و حامل‌های انرژی در بودجه 98 اظهار کرد: قیمت حامل‌های انرژی در بودجه 97 تغییر محسوسی نداشت و به‌رغم میل دولت، مجلس با آن مخالفت کرد که به نظر من با توجه به شرایط آن موقع تصمیم مناسبی بود و بنده از مخالفان افزایش قیمت حامل‌های انرژی بودم.
وی افزود: اما الآن شرایط متفاوت است و باید با مردم صادق بود و در کشور ما قیمت بنزین با قیمت واقعی خود فاصله زیادی دارد، هرچند ملاک ما برای قیمت‌گذاری قیمت جهانی و منطقه نیست، اما باید به این نکته توجه کنیم که اختلاف قیمت بنزین در ایران نسبت به کشورهای منطقه منجر به رفتارهای نابهنجار (قاچاق) می‌شود که علاوه بر زیان‌های مالی، اقتصاد برخی از مناطق کشور را تحت تأثیر قرار می‌هد.
عضو کمیسیون انرژی مجلس با اشاره به این‌که باید در قیمت‌گذاری کارشناسی دقیق صورت گیرد، تاکید کرد: در این مقوله باید عدالت اجتماعی رعایت شود و قیمت بنزین منوط به مصرف افراد متفاوت باشد و پرمصرف‌ها قیمت واقعی بنزین را بپردازند.
به گفته شرفی افزایش قیمت بنزین باید به‌صورت پلکانی باشد و دولت یک سقف معینی را برای ارائه خدمات و یارانه دولتی تعیین کند و افرادی که بیش از این سقف مصرف می‌کنند به صورت پلکانی هزینه بیشتری بپردازند.
شرفی در پاسخ به این سؤال که آیا امکان دارد در صورت ثابت ماندن قیمت‌ها در بودجه باز هم افزایش قیمت اعمال شود، گفت: مجلس این اجازه را نخواهد داد و باید با مردم صادق بود. نمی‌توان وعده ثابت ماندن قیمت‌ها داد و بعد آن را گران کرد. هر گونه تغییر قیمت باید به اطلاع مردم برسد و دولت موظف است آنچه را در بودجه مصوب می‌شود، اجرا کند.
وی تصریح کرد: پیشنهاد می‌شود قیمت بنزین در یک دوره دو تا پنج ساله به‌صورت پلکانی تغییر کند تا به قیمت واقعی خود نزدیک شود چراکه افزایش یکباره قیمت به اقتصاد کشور شوک وارد خواهد کرد.
عضو کمیسیون انرژی مجلس معتقد است در صورت افزایش قیمت حامل‌های انرژی، باید این گرانی با توان مردم همخوانی داشته باشد.

طرح مرکز پژوهش‌ها برای پرداخت «یارانه بنزین»
کاظم جلالی، رئیس مرکز پژوهش‌های مجلس در این باره طی روزهای اخیر توضیح داده و گفته است: در حال حاضر دارای استقلال در تولید بنزین هستیم، اما اگر قاچاق سوخت ادامه پیدا کند، ناچار به واردات بنزین خواهیم شد.

محمدهادی سیانکی

جام‌جم