این یارانه‌بگیرهای چشم آبیِ نشر

این خارجی‌های فریبنده!
کتاب هنوز هم در ایران بسیار ارزان است؛ قیمت‌ها افزایش زیادی داشته، وضعیت کاغذ روی قیمت تمام شده کتاب تاثیر مستقیم گذاشته و برای بسیاری مقدور نیست هر ماه کتاب بخرند، اما با همه اینها در مقایسه با بسیاری از کشورهای جهان، در ایران کتاب بسیار ارزان است؛ اگر قبول ندارید، سری به سایت آمازون بزنید و قیمت یکی از همین کتاب‌های پرفروش را با قیمتش در ایران مقایسه کنید. مثلا قیمت کتاب ملت عشق، نوشته الیف شافاک را اگر به تومان تبدیل کنید، چیزی بیشتر از 150 هزار تومان خواهد بود.
با این حساب یعنی در ایران می‌توان نسخه ترجمه شده یک کتاب را خرید، در حالی که از نسخه اصلی ارزان‌تر عرضه می‌شود. این در حالی است که در طرح‌های فصلی حمایت از کتابفروشی‌ها، چیزی که برای مسؤولان اهمیت داشته، توزیع یارانه از طریق فروش کتاب بوده و حمایت مستقیم از ناشران، اما وقتی کتاب‌های ترجمه بیشتر فروش رفته‌اند، یعنی یارانه کتاب به کتاب‌های خارجی تعلق می‌گیرد و نه تولیدات داخلی!‌ این در حالی است که دقیقا همین امسال طرح حمایت از کتاب‌فروشی‌ها با شعار «دانش‌گستری با حمایت از تألیف ایرانی» پیاده شده است!‌
علاوه بر کتاب‌های عمومی در زمینه کتاب‌های کودک و نوجوان هم اوضاع بر همین منوال است و درصد قابل‌توجهی از فروش کتاب‌های کودک و نوجوان به آثار ترجمه اختصاص دارد و در فهرست پرفروش‌ها فقط کتاب‌های سه نویسنده ایرانی را می‌توان دید.

چند ترجمه از یک کتاب؟
نکته دیگری که در این آمارها استخراج می‌شود، انتشار چند ترجمه متفاوت از یک کتاب است. کپی رایت که نباشد این اتفاق خیلی هم عجیب نیست و حتی با وجود خریداری حق نشر یک کتاب ممکن است اتفاق بیفتد؛ همان طور که درباره کتاب تام‌هنکس در ایران اتفاق افتاد و از 20 دی گزارش مفصلی درباره‌اش در همین صفحه نوشتیم.
حالا در فهرستی که خانه کتاب از پرفروش‌های تابستان امسال ارائه کرده، همین مورد باز هم دیده می‌شود. به عنوان مثال از الیف شافاک (شفق) 36 عنوان کتاب در ایران منتشر شده، در حالی که تعداد کتاب‌های ترجمه‌شده از این خانم بیشتر از 15 عنوان نیست.
ماجرا به همین جا ختم نمی‌شود و مثلا از برایان تریسی 575 عنوان کتاب در ایران منتشر شده و این به معنی آن است که احتمالا از یک کتاب این نویسنده بیشتر از تعداد انگشتان یک دست ترجمه وجود دارد.

حامد زینالی، مدیر داخلی کتابفروشی ترنجستان شهدا:
هجوم همه‌جانبه!
استقبال از کتاب‌های ترجمه از نگاه مدیر داخلی کتابفروشی ترنجستان اصلا عجیب نیست، چرا که او معتقد است ذائقه بیشتر ایرانی‌ها طوری تربیت شده که محصولات خارجی را ترجیح بدهند؛ از لباس و لوازم خانگی گرفته تا کتاب و محصولات فرهنگی.
البته او در این باره به علت و علل این مساله هم بی‌توجه نیست و توضیح می‌دهد: نگاهی به کتاب‌های خارجی بیندازید؛ بیشتر آنها گرافیک زیبایی دارد و از همان طرح جلد کتاب اصلی برای انتشارشان استفاده شده است.او همچنین ضعف تبلیغات را از دیگر دلایل توجه به کتاب‌های ترجمه دانسته، ولی اصلی‌ترین و مهم‌ترین دلیل گرایش به کتاب‌های ترجمه را به تعدد این کتاب‌ها در بازار مرتبط می‌داند.
زینالی می‌گوید: درصد زیادی از کتاب‌های بازار، ترجمه است چون تولیدشان برای ناشر ارزان تمام می‌شود. کتاب‌های ترجمه نیاز به طراح جلد و گرافیست ندارد، حق‌الترجمه کمتر از حق‌التالیف است و همه اینها روی قیمت تمام شده کتاب تاثیر دارد.
مدیر داخلی کتابفروشی ترنجستان شهدا امیدوار است در دوره هجوم همه‌جانبه فرهنگی و اقتصادی بد نیست کتاب‌های ایرانی سهم بیشتری از تبلیغات رسانه‌ای داشته باشد.