کمپانی آمریکایی زیر تیغ سانسور سعودی

درباره برنامه‌ای که حذف شد چه می‌دانیم
نتفلیکس یک کمپانی بزرگ چند رسانه‌ای است که از دو دهه پیش آغاز به کار کرده و علاوه بر تولید انواع سرگرمی‌های سینمایی و تلویزیونی، روی شبکه‌های اینترنتی برنامه پخش می‌کند. 190 کشور دنیا از برنامه‌ها و خدمات این کمپانی استفاده می‌کنند و یکی از خدمات نتفلیکس یک شوی تلویزیونی است که Patriot Act نام دارد و توسط حسن میناج هندی تبار اجرا می‌شود. این برنامه یک استندآپ کمدی سیاسی است که هر قسمت از آن حدود 21 تا 27 دقیقه زمان دارد.
قسمتی از این شوی تلویزیونی که به درخواست عربستان برای مردم این کشور از روی شبکه نتفلیکس حذف شده به سیاست‌های عربستان سعودی اختصاص داشت. میناج به عنوان مجری و کمدین در حدود 20 دقیقه دیدگاه شاهزاده‌های سعودی درباره یمن و بحران انسانی در این کشور را تشریح کرد و همچنین واکنش سعودی‌ها به پرونده قتل جمال خاشقجی را بازگو کرد که به‌دلیل تناقض‌های ذاتی آن‌قدر با کمدی قرابت داشت که میناج برای خنداندن مخاطبان نیاز به تلاش زیادی نداشته باشد.

حسن میناج کیست و چه گفت
والدین حسن میناج Hasan Minhaj اهل هند و مسلمان هستند. آنها قبل از سال 1985 و قبل از تولد فرزندانشان به آمریکا مهاجرت کردند. بنابراین میناج در آمریکا متولد شد، همانجا رشد کرد، به مدرسه رفت و در رشته علوم سیاسی دانشگاه کالیفرنیا فارغ‌التحصیل شد. او هم نویسنده است هم کمدین و هم مفسر سیاسی، کارشناس تلویزیونی و نیز بازیگر.
حسن میناج که سال 2017 در جشن خبرنگاران کاخ سفید هم سخنرانی کرده، از سال 2008 به کمدی علاقه‌مند شد و علاوه بر شبکه‌های ان‌.بی‌.سی و ام.‌تی.وی، از 28 اکتبر 2018 با شوی Patriot Act در نتفلیکس فعالیت می‌کند.
این کمدین آمریکایی که تخصصش کمدی‌سیاسی است در بخشی از استندآپ سانسور شده که موضوع بحث ماست، گفته بود: حالا باید زمان خوبی باشد برای این‌که ما در روابط خودمان با عربستان سعودی بازنگری داشته باشیم.
میناج تاکید کرده این حرف را به‌عنوان یک مسلمان و یک آمریکایی می‌زند تا تاکیدی داشته باشد به وضعیت مسلمانان در یمن و تساهل و تسامح آمریکایی‌ها در قبال عربستان سعودی.

این برنامه با چه استدلالی حذف شد
تصور کنید یک کمپانی بزرگ رسانه‌ای در کشور آمریکا که یک شوی تلویزیونی با موضوع طنز سیاسی راه‌اندازی کرده و در هر برنامه سیاست‌ها و سیاستمدارن کشورهای مختلف و بخصوص دولت خود آمریکا را نقد می‌کند با دریافت یک نامه و به استناد یک قانون محلی، استندآپ کمدی مربوط به عربستان سعودی را از دسترس خارج می‌کند!
استندآپ مذکور اکتبر سال گذشته میلادی پخش شد و دولت عربستان سعودی در نامه‌ای به مدیران نتفلیکس از آنها درخواست کرد این برنامه را حذف کنند چون بر اساس ماده 6 قانون ضد جرایم سایبری عربستان که توسط کمیسیون سعودی تدوین شده، هر گونه تولید، آماده‌سازی، انتقال یا نگهداری مواد مغایر با نظم عمومی، ارزش‌های دینی، اخلاق عمومی و حریم خصوصی در اینترنت ممنوع است!
نکته این است که این قانون در عربستان هم چندان پذیرفته نیست و منتقدان زیادی دارد. روزنامه‌نگاران و فعالان رسانه‌ای معتقدند این قانون به یک ابزار قدرتمند در دست رهبران سعودی تبدیل شده برای این‌که دامنه سانسور را گسترش دهند و بتوانند حتی سخنرانی‌های آنلاین را هم سانسور کنند.
حالا کشوری که براساس تحلیل‌ها و آمارهای آمریکایی رتبه سوم اعمال سانسور را بین کشورهای جهان دارد، براساس همین قانون بومی از یک مجموعه بزرگ رسانه‌ای خواسته برنامه میناج را سانسور کند و جالب‌تر این‌که نتفلیکس هم پذیرفته و در پاسخ به منتقدان این طور از خودش دفاع کرده است: با قدرت از آزادی هنری در سراسر جهان حمایت می‌کنیم و با دریافت یک درخواست قانونی این برنامه را حذف کردیم تا به یک قانون بومی و محلی احترام گذاشته باشیم.

واکنش حسن میناج به این سانسور چه بود
خبر حذف استنداپ کمدی میناج درباره عربستان را اولین بار فایننشیال تایمز منتشر کرد. میناج درباره این حذف اظهار نظر رسمی نکرد، اما در توییترش نوشت: واضح است بهترین راه برای این‌که مانع تماشای هر چیزی شوند، این است که آن را ممنوع کنند و باعث شوند به ترند آنلاین بدل شود و بعد در یوتیوب قرار بگیرد. اجازه بدهید فراموش نکنیم که بزرگ‌ترین بحران انسانی همین حالا دارد در یمن اتفاق می‌افتد.
او در ادامه این توییت یک خیریه بزرگ آنلاین به نام کمیته نجات بین‌الملل را معرفی کرده که از طریق آن، افراد از سراسر جهان می‌توانند به مردم یمن کمک کنند.
به نظر می‌رسد میناج بابت این سانسور اصلا ناراحت یا عصبانی نشده و غصه به دلش راه نداده، اما در عوض به خوبی از تاثیرات معکوس این اقدام به نفع اندیشه و دیدگاهش درباره یمن و عربستان سعودی بهره‌برداری کرده است.

رسانه‌ها درباره‌اش چه نظری داشته‌اند
خبر حذف استندآپ حسن میناج از روی نتفلیکس و قطع دسترسی مردم عربستان به این برنامه با واکنش‌های رسانه‌ای متعددی همراه شده است. بسیاری از رسانه‌های جهان آن را مایه شگفتی دانسته‌اند و نیویورک‌تایمز گزارشی در این زمینه منتشر کرده که از آن برای نوشتن این گزارش استفاده کرده‌ایم.
نیویورک تایمز، بی.‌بی.‌سی و بسیاری از بنگاه‌های رسانه‌ای جهان این اقدام نتفلیکس را عجیب و دور از انتظار توصیف کرده‌اند.
سی.‌ان.ان این اقدام را چیزی بیش از آزادی هنری دانسته و گاردین که احتمالا مخاطبش را به سرنوشت خاشقجی ارجاع داده،‌ نوشته است: تصور کنید که میناج تابعیت عربستانی داشت؛ احتمالا به جرم جاسوسی دستگیر می‌شد و مورد شکنجه قرار می‌گرفت و حتی سرنوشت بدتری در انتظارش بود.
اما به نظر می‌رسد درباره دلایل، دست‌ها و مناسبات پشت پرده حرف و سخنی نباشد؛ چرا که تقریبا همه جهان به لطف رئیس‌جمهور فعلی آمریکا که مرزهای صراحت را درنوردیده و کیلومترها آنسوتر رفته، درباره رابطه و مناسبات بین آمریکا و عربستان سعودی آگاه هستند و احتمالا حذف و سانسور برنامه‌ای که میلیون‌ها بار تماشا شده برایشان اهمیتی ندارد.

نتیجه این حذف چه بود
دولت عربستان نامه درخواست حذف این ویدئو را علاوه بر نتفلیکس برای یوتیوب هم فرستاده و در این مورد هم به ماده 6 قانون جرایم سایبری که به آن اشاره کردیم، استناد کرده اما یوتیوب توجهی به نامه دولت عربستان نکرده و ویدئوی برنامه حسن میناج را به راحتی در دسترس همگان قرار دارد. تا این لحظه نزدیک به دو میلیون نفر یکی از آپلودهای این برنامه را در یوتیوب تماشا کرده‌اند.

یکی دیگر از نمونه سانسورهای نه چندان خردمندانه!

حذف برنامه حسن میناج درباره عربستان، داغ دل سردبیران و روزنامه‌نگاران نیویورک‌تایمز را تازه و در گزارشی که منتشر کرده‌اند به یک نمونه جالب از حذف‌های نابخردانه و عجولانه اشاره داشته‌اند.
بر اساس این گزارش سال 2014 گزارشی درباره رابطه پاکستان و القاعده در نیویورک‌تایمز بین‌المللی منتشر شد و هزاران نسخه از آن در پاکستان در حالی چاپ و توزیع شد که این گزارش حذف شده بود و جای گزارش در صفحه رویی روزنامه خالی و سفید مانده بود.