پروانه نشر می‌دهند، اما نظارت کافی ندارند

بنابراین اتحادیه هم درباره کتابسازی و این دست موارد مطالبات و نظراتی را دارد که برخی از آنها را مطرح هم کرده ایم و پیگیر هستیم. این که مثلأ وقتی یک اثر مطرح می‌شود تعداد زیادی ترجمه و کپی از آن بیرون می‌آید، مساله‌ای که یکی از عوامل همین اتفاق یعنی فروش تألیفات مختلف حتی از طریق سودجویی و زدن آن به نام افراد متقاضی است. در این بین از سوی دیگر مخاطب هم گیج می‌شود که سراغ کدام اثر برود و کدام قابل قبول است.
این اتفاق یکی از آسیب‌های جدی نشرماست، اخیرا هم توسط خانم وکیلی لیستی از این آثار منتشر شد، لیستی که در آن با پرداخت مبلغی هر کسی می‌توانست نویسنده یک کتاب شود. بعد از انتشار این لیست وزیر ارشاد هم به آن واکنش نشان داد و درخواست پیگیری هرچه سریع‌تر آن را داشت. البته این رویه در خیلی از کشورها وجود دارد، مثل هند که در آن حتی دایره‌المعارف آماده می‌کنند و به شما یا هرکسی می‌فروشند تا به عنوان مولف نامتان در کتاب زده شود. دلایل و موارد مختلفی در این میان باعث شکل‌گیری چنین فعالیت‌هایی می‌شود، به عنوان مثال زمانی که مدرک تحصیلی در کنار وجود یک کتاب به نامتان به یک جواز کسب برای مثلا عضو هیات علمی شدن یا خیلی موارد دیگر تبدیل می‌شود، بازار اینچنینی را شکل می‌دهد که در آن پول می‌دهید تا نویسنده کتاب شوید. همه اینها در نتیجه ناکارآمدی و ضعف سیستمی است که وجود دارد.
همچنین باید توجه داشته باشید که وزرات فرهنگ و ارشاد اسلامی با توجه به تعداد پروانه نشری که صادر می‌کند، امکانات کاملی برای یک نظارت صحیح به این سطح از آثار ندارد، بنابراین آنچه در این بین می‌تواند موثر باشد استفاده از امکانات جدیدتر برای این امر است چرا که لازم است حتی سیستم نظارتی جدایی برای کتاب‌هایی که کپی‌برداری می‌شود هم درنظر گرفته شود. این اتفاقات جزو پدیده‌های خانه برانداز در حوزه فرهنگ و کتاب کشور است و باید به آن توجه ویژه‌تری شود.
برخی کتاب‌های تألیفی هم در این فضا که توسط برخی نشرها برای همان فروش به دیگران ارائه می‌شوند وصله پینه شده چند کتاب دیگر هستند و با چسباندن بخش‌هایی از یک منبع دیگر شکل گرفته‌اند.
واقعیت این است که ما سرمایه و سابقه ادبی مثل حافظ و سعدی را داریم که نمی‌توانیم بگوییم کپی در آنها وجود دارد، اما اگر این روند و کتابسازی‌ها و فروش آنها ادامه پیدا کند و به عنوان جواز کاسبی به آنها نگاه شود، طبیعتأ همین مانده اعتبارات ما هم به تاریخ می‌پیوندد و زیرسوال می‌رود. به همین دلیل ما هم در اتحادیه مطالبات خودمان را در این زمینه مدام مطرح می‌کنیم و همین صحبت‌ها هم یادآوری برای آنهاست که امیدواریم بالاخره گوش شنوایی برای آن پیدا شود.

محمود آموزگار

رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان