پتانسیل اروپایی در خدمت امریکا

اهداف ناتو را در بدو پیدایش می توان در دو رکن اساسی خلاصه کرد: اول ، جلوگیری از تجاوز شوروی به اروپای غربی ؛ دوم ثبات و پیوستگی کشورهای اروپای غربی با امریکا.

کد خبر: ۱۱۶۵۵۹

ناتو در هدف اول که جلوگیری از تجاوز شوروی بود، موفق عمل کرد ولی در هدف دوم ، یعنی ثبات و پیوستگی میان متحدین همواره با مشکل مواجه بوده است و با کمی تعمق می توان دریافت که این پیمان در واقع مکانیسم کمک گیری از امریکا برای برقراری صلح در اروپا بوده است. در پی فروپاشی نظام دو قطبی و پایان جنگ سرد، ناتو به طور جدی با بحران هویت روبه رو شد. در واقع فلسفه وجودی این سازمان که همانا تضمین امنیت کشورهای عضو در برابر تهدیدات بلوک شرق بود، با فروپاشی پیمان ورشو و شوروی ، زیر سوال رفت. در این میان یکی از عواملی که منجر به حفظ ناتو شد تلاشهای امریکا بود چرا که این کشور تنها از طریق ناتو قادر به حفظ حضور نظامی خویش در اروپا بود. بحث اقدامات فرا منطقه ای این پیمان همواره بحث برانگیز بوده است. در اجلاس چند ماه پیش مونیخ نیز این موضوع در دستور کار قرار گرفت. عده ای معتقدند هر چند متن پیمان آتلانتیک شمالی برای دفاع از قلمرو ناتو تصریح دارد، ولی اقدامات فرامنطقه ای را منع نکرده است.
با وجود این دیدگاه ، تاکنون اعضای ناتو درباره بحران های برون منطقه ای همیشه با یکدیگر مشورت و هماهنگی داشته اند، ولی هیچ گاه در زیر پرچم ناتو دست به اقدام نظامی نزده اند. برای نخستین بار پس از فروپاشی شوروی سابق و نیاز جمهوری های مستقل مشترک المنافع به کمک خارجی بود که دبیر کل ناتو، انجام ماموریت های انساندوستانه را مطرح کرد و امکانات ناتو به کار گرفته شد. در واقع این اقدامات ناتو را باید قدمی در راه اقدامات فرامنطقه ای دانست که موجب طرح فعالیت های این پیمان در زمینه های دیگری از جمله در زمینه ماموریت های صلح بانی شد، که تحت نظارت کنفرانس امنیت و همکاری اروپا و سازمان ملل متحد انجام می گرفت. در مورد فعالیت های فرامنطقه ای باید افزود که امریکا از زمان جنگ خلیج فارس سعی کرده است هم پیمانان خود را به نحوی وارد این جریان کند و آنها را در هرگونه اتفاقی در خارج از قلمرو ناتو سهیم کند.
بحران خلیج فارس ، نیروهای ایساف در افغانستان و زمزمه استفاده از نیروهای ناتو در عراق که اکنون نقش اندکی را بازی می کند نشان از آن دارد که امریکا توانسته است با تعاریف جدید برای ناتو از این پتانسیل اروپا در جهت منافع خود استفاده کند.