![شبهای وحشت در تلآویو](/files/fa/news/1403/6/2/1261868_533.jpg)
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
تمام محیطزیست اطراف ما و حتی درون بدن ما انباشته از باکتریهایی است که بدون نیاز به یافتن جفت و تنها با تقسیم دوتایی از یک یاخته به دو یاخته تبدیل میشوند. دردسر تولیدمثل جنسی را میتوان به آسانی با مقایسه با تولیدمثل غیرجنسی (یعنی انواع و اقسام تولیدمثلی که نیاز به جفتگیری ندارد) به تصویر کشید: دو جمعیت را در نظر بگیرید که هر یک از صد فرد تشکیل شدهاند. در جمعیت «الف» ۵۰ نر و ۵۰ ماده و وجود دارند، اما در جمعیت «ب» هر صد نفر به صورت غیرجنسی تولید مثل میکنند. اگر در یک بازه زمانی هر نر و ماده در جمعیت «الف» یکبار جفتگیری کرده و تولیدمثل کنند و تنها دو فرزند حاصل هر آمیزش باشد، اندازه جمعیت «الف» ثابت میماند؛ در جمعیت «ب» اما هر فرد با تقسیم دوتایی به دو زاده تبدیل میشود و اندازه جمعیت «ب» دوبرابر میشود. با وجود چنین برتری آشکاری چرا بسیاری از موجودات زنده رنج جلب نظر جفت و فرآیند آمیزش را به جان خریدهاند و از مزایای تولیدمثل غیرجنسی سود نمیبرند؟ یکی از مزایای تولیدمثل جنسی توسط بیل هیل و آلِن رابِرتسون در سال 1345/ ۱۹۶۶ هویدا شد (البته بعدها مشخص شد که این تبیین پیشتر در دهه 1310/ 1930 از طرف فیشر و مولر ارائه شده بود). جمعیتی را با اندازه نسبتا بزرگ تصور کنید که طی تکامل دو جهش سودمند یک و ۲ به طور مستقل در آن پدید آمده باشد. چون جهش یک و ۲ هر دو شایستگی زیستی حامل خود را افزایش میدهند، فراوانی این جهشها در جمعیت افزایش مییابد. در نهایت دو گروه در این جمعیت پدید میآیند: گروهی دارای جهش یک و گروهی دارای جهش ۲. از آنجا که هر دو جهش مفیدند، هیچ یک از جمعیت حذف نمیشوند. اما چون این جهشها در افراد مختلف وجود دارد، دارندگان جهش یک و ۲ در جمعیت با هم رقابت میکنند. در صورتی که تولیدمثل جنسی در این جمعیت وجود داشته باشد، بر حسب تصادف افراد دارای جهش یک و جهش ۲ با هم میآمیزند و به فرزندانی منجر میشوند که هر دو جهش سودمند یک و ۲ را دارند. در نتیجه این نوترکیبی (فرد دارای جهش یک و ۲) فرآیند تکامل با سرعت بیشتری پیش میرود و دیگر رقابت میان جهشهای مفید در جمعیت وجود نخواهد داشت.
این پدیده که با نام اثر هیل-رابرتسون خوانده میشود نشان میدهد که در تولیدمثل جنسی، چندان هم از منظر تکاملی بیثمر نیست.
دکتر عطا کالیراد
پژوهشگر زیستشناسی تکاملی در IPM
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح شد
سید هادی سید افقهی در یادداشتی اختصاصی برای جام جم آنلاین مطرح کرد
یک تحلیلگر مسائل بینالملل در گفتگو با جام جم آنلاین مطرح کرد