حمل و نقل با درآمد ارزی و اشتغالزایی بالا : بخش خصوصی به کریدور شمال - جنوب وارد می شود

کریدور شمال جنوب موقعیت ممتازی است که در قلمروی ایران قرار دارد این موقعیت ژئوپلتیک و جغرافیایی مربوط به امروز یا دیروز نیست بلکه ایران از دیرباز بر سر راه تجارت جهانی میان آسیا و اروپا قرار داشته است

کد خبر: ۱۱۳۷۵

بحث تجارت میان آسیا و اروپا به حدود 4000 سال پیش باز می گردد و جاده های ابریشم ، شاهی و ادویه گواهی بر این مدعا هستند با این حال ، تغییرات 100 ساله اخیر در رشد صنعتی کشورها به دنبال انقلاب صنعتی ، بحثهای جدیدی را مطرح کرد که منجر به افزایش میزان ترانزیت کالا میان کشورها شد. از سوی دیگر، با توجه به رشد کشورهای جنوب شرقی آسیا و ایجاد کشورهای جدید در آسیای میانه ، بازارهای جدید منطقه ای نیز در دنیا پدید آمد چنان که در حال حاضر مراکز عمده توزیع بار در دنیا شامل سه حوزه اقیانوس هند، حاشیه خلیج فارس و جنوب شرقی آسیا می شود همه اینها ما را به اهمیت سرشار ترانزیت شمال - جنوب از نظر درآمدزایی قابل توجه ، جایگزین درآمد نفتی و اشتغالزایی بالا آگاه می کند بر این اساس ، با مهندس محمدجواد عطرچیان مسوول دبیرخانه کریدور شمال جنوب گفتگو کردیم که می خوانید مهندس عطرچیان زمینه امضای موافقت نامه کریدور شمال جنوب میان سه کشور ایران ، روسیه و هند چگونه شکل گرفت؛ در دهه 1990 در اجلاس وزرای حمل ونقل کشورهای عضو اتحادیه اروپا، ایجاد مسیر کریدوری برای تجارت بین آسیا و اروپا با عنوان کریدور شمال - جنوب و یا کریدور شماره نه مطرح شد به دنبال آن در سال دوهزار با توجه به پیش زمینه قبلی ، سه کشور ایران ، هند و روسیه موافقت نامه ای را به منظور توسعه کریدورهای ترانزیتی به امضا رساندند که ایران به عنوان امین موافقت نامه انتخاب شد. این موافقت نامه ها، موضوع ترانزیت کالا و مسافر حوزه اقیانوس هند را از طریق ایران به روسیه و شمال اروپا پیگیری می کنند چرا که این مسیر از نظر مسافت چهل درصد کوتاهتر از مسیر فعلی )کانال سوئز( و سی درصد ارزان تر است در عین حال ، حوزه های دیگر جنوب شرقی آسیا و خلیج فارس هم برای مبادلات تجاری خود با آسیای میانه ، می توانند از این مسیر استفاده کنند.اجلاس سن پترز بورگ که اردیبهشت 80 برگزار شد، نقطه عطفی در مناسبات سه کشور عضو کریدور شمال جنوب تلقی می شود، چرا؛ بله ، همین طور است در این اجلاس ، علاوه بر کشورهای موسس ، نمایندگان پنج کشور متقاضی قزاقستان ، ارمنستان ، آذربایجان ، بلاروس و بلغارستان که پیش از آن تقاضای رسمی شان را برای الحاق ارسال کرده بودند، شرکت داشتند که به طور اصولی با عضویتشان موافقت شد و در عین حال وزرای حمل ونقل سه کشور موسس برای اعلام لازم الاجرا شدن موافقت نامه و امضای اساسنامه ، شورای هماهنگی تشکیل دادند بنابراین لازم الاجرا شدن موافقت نامه ، تصویب اساسنامه و تشکیل شورای هماهنگی کریدور، قدمی رو به جلو به منظور اجرایی و عملیاتی شدن این موافقت نامه به شمار می رفت.آیا کشورهای دیگری هم متقاضی عضویت در کریدور شمال - جنوب هستند؛ با عضویت پنج کشور جدید یکی از بزرگترین پیمان های منطقه ای در حوزه حمل ونقل میان آسیا و اروپا رقم خواهد خورد علاوه بر آن حدود بیست کشور از حوزه اقیانوس هند، خلیج فارس ، اروپا و جنوب شرقی آسیا، موضوع الحاق خود را در دست بررسی دارند که از مهمترین آنها باید به فنلاند، لیتوانی ، استونی و رومانی در اروپا و کویت ، بحرین ، عمان ، عراق ، سریلانکا، مالزی و کره در آسیا اشاره کرد.در حال حاضر به طور متوسط میزان ترانزیت کالا از ایران در حدود چهار میلیون تن است ؛ با گذشت 2 سال از انعقاد موافقت نامه کریدور شمال جنوب ، چه مقدار کالا از این کریدور عبور می کند؛ واقعیت این است که کریدور شمال جنوب در آغاز راه یا در دوران کودکی خود قرار دارد که باید با توجه و پرورش ، دوران بلوغ و بهره برداری را برای آن فراهم کرد. چرا که توفیق کریدور شمال جنوب تا حد زیادی به عملکرد ما در بهره برداری مناسب از فرصت فراهم شده ، بستگی دارد. در ترانزیت کالا از کریدور شمال جنوب با نگاهی خوشبینانه طی پنج سال آینده حدود ده میلیون تن کالا متقاضی ترانزیت از این مسیر هستند؛ زیرا حجم تجارت خارجی کشور هندوستان با روسیه به تنهایی حدود دو میلیون تن است و سالانه حدود بیست هزار کانتینر از هند به روسیه ارسال می شود بنابراین تقاضای بالقوه پنج میلیون تن کالای ترانزیتی را به طور خاص در این کریدور می توان پیش بینی کرد البته برخی کشورهای عضو موافقت نامه ، با ارزیابی خوشبینانه ، از چهل میلیون تن کالای ترانزیتی در این مسیر صحبت می کنند که تحقق حداقل نیمی از این رقم ، به عزم ملی نیاز دارد.وقتی از موانع و مشکلات بر سر توسعه این کریدور صحبت می شود، اغلب کارشناسان به مشکلات سخت افزاری و نرم افزاری اشاره می کنند؛ آیا شما نیز بر این اعتقادید؛ به اعتقاد من ، ما در حوزه سخت افزاری )توسعه زیرساخت ها( با توجه به حجم فعلی کالا مشکل خاصی نداریم و حتما باید بهره وری از زیربناها و ناوگان فعلی را افزایش داده و در عین حال به توسعه زیرساخت ها سرعت بیشتری بدهیم در بعد نرم افزاری هم موضوع کاهش تشریفات و اصلاح قوانین و مقررات مطرح است که باید در اسرع وقت در این زمینه اقدام کرد اما موضوع مهم دیگر کاهش هزینه های حمل کالا در مسیرهای ترانزیتی است تا تجار و بازرگانان خارجی به استفاده از این مسیرها ترغیب شوند مساله دیگر هم آن است که در حال حاضر در حوزه ترانزیت کالا اسناد و مدارک متعددی از صاحبان کالا خواسته می شود که باید در جهت تسهیل در ارائه این اسناد و یکسان سازی آنها و برقراری رژیمهای حقوقی مشترک برای تعرفه ها قدم برداشت.