حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
شمخانی: «ایران آینده» مهم ترین دستور کار شورای راهبردی روابط خارجی است
دریابان علی شمخانی عضو شورای راهبردی روابط خارجی در گفتوگویی مفصل با فارس ماموریتهای شورای راهبردی روابط خارجی را تشریح کرد.
اشاره: حضرت آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب اسلامی چندی پیش در حکمی "کمال خرازی"، " علی اکبر ولایتی"، "علی شمخانی"، "محمد شریعتمداری" و "محمد حسین طارمی" را برای مدت پنج سال به عنوان اعضای شورای راهبردی روابط خارجی مامور کردند تا با بهرهگیری از آراء و نظرات نخبگان و کارشناسان به جست و جوی افقهای نو در روابط خارجی جمهوری اسلامی ایران بپردازد.
اهتمام این شورا به ارایه راهبرد در عرصه بینالملل در مسایل سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و سایر موارد زمینه را برای حضور هرچه بیشتر جمهوری اسلامی ایران در صحنههای بینالمللی بیش از پیش مشخص خواهد ساخت.
دریابان علی شمخانی وزیر سابق دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در گفتوگویی مفصل با خبرگزاری فارس با تشریح ماموریتهای شورای راهبردی روابط خارجی به پرسشهای دیگر نیز پاسخ گفت که مشروح آن از نظر خوانندگان میگذرد.
دریابان علی شمخانی در طول هشت سال دفاع مقدس به عنوان قائم مقام فرمانده کل و فرمانده نیروی زمینی، وزیر سپاه، معاون اطلاعات و عملیات ستاد کل نیروهای مسلح نقش بسزایی را در طراحی، فرماندهی و پشتیبانی از عملیاتهای مختلف ایفا نمود.
وی یک سال پس از جنگ تحمیلی فرماندهی نیروی دریایی ارتش را بر عهده گرفت و در ادامه فرماندهی نیروی دریایی ارتش و فرماندهی مشترک نیروی دریایی ارتش، سپاه و قرارگاه دریایی خاتم الانبیاء را عهدهدار شد.
شمخانی پس از انتخاب سیدمحمد خاتمی به ریاست جمهوری به مدت 8 سال به عنوان وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح خدمت کرد.
وی هم اکنون رئیس کمیسیون دفاعی- امنیتی شورای راهبردی روابط خارجی، رئیس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی و عضو شورای راهبردی روابط خارجی است و علاوه بر این، تدریس در دانشگاههای مختلف علوم نظامی و راهبردی را عهدهدار است.
طراحی سازمان غیر رسمی - غیر دولتی
نظر دریابان شمخانی را درخصوص ساختار شورای راهبردی روابط خارجی جویا شدیم که وی در پاسخ گفت: در جلساتی که میان اعضای شورای راهبردی برگزار شد، ساختار و کمیسیونهای شورای راهبردی روابط خارجی طراحی و در مورد نحوه تعامل با دستگاههای دولتی، مجامع علمی - دانشگاهی و سطح جامعه نیز تصمیمگیری شد.
وی در تشریح عملکرد کمیسیونهای تخصصی شورای راهبردی روابط خارجی هم با بیان این که چهار نفر از اعضای شورای راهبردی مسوولیت کمیسیونهای سیاست خارجی، اقتصادی، فرهنگی- علمی و دفاعی- امنیتی را بر عهده دارند، افزود: این کمیسیونها با ترکیبی از مشاوران و عناصر مسوول در دستگاه اجرایی، مسوولیت بررسی و تدوین راهبردهایی را دارند که در حوزههای تخصصی دنبال میشود؛ البته این کمیسیونها در آیندهای نزدیک فعال خواهند شد. رئیس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی با اشاره به برگزاری جلسات ثابت هفتگی میان اعضای شورای راهبردی روابط خارجی گفت: قطعا9 با راه اندازی کمیسیونهای مربوطه جلسات با مسوولان دستگاههای اجرایی نیز به شکل ثابت دنبال خواهد شد.
شمخانی افزود: همچنین دبیرخانه شورا نیز مسوولیت امور پشتیبانی را در حوزههای نرم افزاری و سخت افزاری بر عهده دارد.
رئیس کمیسیون دفاعی - امنیتی شورای راهبردی روابط خارجی تصریح کرد: مضاف بر این شورای راهبردی روابط خارجی در مورد نحوه تعامل با سطح دانشگاه و جامعه سازمان غیر رسمی - غیر دولتی را طراحی کرده است که این سازمان از موجودیهای دانشی جامعه به منظور انتخاب راهبردهای درست حداکثر بهرهگیری را انجام خواهد داد.
وی اطلاع رسانی بیشتر در مورد اهداف این سازمان را به آیندهای نزدیک موکول کرد.
شورای راهبردی و ایران آینده
مسوول کمیسیون دفاعی - امنیتی شورای راهبردی روابط خارجی در پاسخ به این سوال که تاکنون چه مسائلی در شورای راهبردی مورد بحث و بررسی قرار گرفته است، با بیان این که «ایران آینده» مهمترین دستور کار شورای راهبردی روابط خارجی است، اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران به عنوان قدرت منطقهای باید تعاریف مشخصی را از منطقه و قدرت، شاخصهای قدرت، چالشهای قدرت، چگونگی تعامل با دیگر قدرتهای و موانع داخلی و خارجی داشته باشد؛ لذا این موارد در شورای راهبردی روابط خارجی مورد بحث و تبادل نظر قرار میگیرد.
رئیس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی با اشاره به برگزاری نشست مشترک میان اعضای شورای راهبردی روابط خارجی و روسای دستگاههای اجرایی در ماه مبارک رمضان یادآور شد: در این نشست مسوولین 7 دستگاه اجرایی از جمله وزرای کشور، خارجه، بازرگانی، فرهنگ و ارشاد، اطلاعات، راه و ترابری و رئیس سازمان برنامه و بودجه در مورد نیات، اهداف و علت وجودی شورای راهبردی و همچنین نحوه تعامل با این شورا به بحث و تبادل نظر پرداختند.
وی تاکید کرد: اگر این تعامل دو طرفه مبتنی بر اطلاعات و دادههای درست و اجرایی باشد ، مطمئنا9 دستگاههای اجرایی نیز از آن سود خواهند برد لذا در این نشست به تفاهماتی در این زمینه دست یافتیم که امیدواریم در صحنه عمل نیز این تعامل و همکاری شکل واقعی و عینی خود را داشته باشد.
از مسوول کمیسیون دفاعی امنیتی شورای راهبردی روابط خارجی درخصوص نحوه ورود و خروج مباحث سوال شد که وی در پاسخ اظهار داشت: نحوه ورود و خروج از طریق تعامل رفت و آمدی و تعامل انتقال و اطلاع رسانی گزارشی در حوزههای تخصصی و راهبردی امکانپذیر خواهد بود.
وی با بیان این که دستاورد جلسات شورای راهبردی در اختیار مقام معظم رهبری قرار داده میشود، تصریح کرد: بر این اساس دستگاهی که اجرایی شدن موضوعی را مشخص میکند، کسی است که از صلاحیت اجرایی بالایی برخوردار است یعنی مقام معظم رهبری و به همین دلیل شورای روابط خارجی هیچ گونه کار موازی، رقابتی و غیر مکمل را با دستگاههای اجرایی نخواهد داشت؛ بنابراین چنانچه مقام معظم رهبری صلاح دانست ، پیشنهاد را به سیستم مربوطه ارائه میکنند.
موازی کاری؛ مهمترین آفت احتمالی
وزیر سابق دفاع با این توضیح که شورای راهبردی روابط خارجی با بالاترین مرجع نظام یعنی مقام معظم رهبری مرتبط و تا تشکیل یک NGO استمرار مییابد، افزود: شورای راهبردی تولید کننده ادبیات و دریافت کننده نظرات و پیشنهاداتی است که از جامعه به درون نظام منتقل میشود. این شورا راهبردهای مشخصی را در حوزههای سیاست خارجی، اقتصادی، فرهنگی - علمی و دفاعی - امنیتی ارائه میدهد و این کار در تعامل گسترده با سطوح مختلف جامعه و مسوولین دستگاههای اجرایی سامان پیدا میکند و از این طریق فاصله مابین چشم انداز، سیاست کلی و برنامه چهارم توسعه را با راهبردیهای مشخص و معینی هدایت میکند.
شمخانی با ذکر این نکته که شورای راهبردی روابط خارجی در مورد مسائل روزمره تصمیمگیری نمیکند، تصریح کرد: در مورد مسائل روز همچون موضوع هستهای روزانه در دستگاههای ذیربط تصمیمگیری میشود؛ اما زمانی راهبرد هستهای جمهوری اسلامی در چارچوبی فراتر از بقای روزمرگی همچون فراتر از شورای امنیت و 1+5 بگذرد، شورا به آن میپردازد.
عضو شورای راهبردی روابط خارجی در پاسخ به این سوال که آیا با تغییر رویکرد دولتها تداخلی در اهداف شورای راهبردی ایجاد نخواهد شد، گفت: شورای راهبردی روابط خارجی کار اجرایی نمیکند و حوزه کاری آن نیز غیر از مسائل روزمره و جاری است بنابراین هیچ نوع تداخلی با کار اجرایی ندارد.
شمخانی، فقدان تحزب و آموزش واحد مابین عناصر اصلی سیاستساز و تصمیمگیر را از جمله ضروریات تشکیل شورای راهبردی روابط خارجی عنوان کرد و افزود: عدم هم تکمیلی تشکیلاتی و مشکلات ساختاری تاثیر کاهندهای در توان ملی دارد که با داشتن راهبردی مشخص میتوان مسیر واحدی را حاکم کرد.
وی موازی کاری را مهمترین آفت احتمالی این مسیر عنوان کرد و گفت: موازی کاری، بیگانهسازی و رقابت منفی را حاکم میکند و بروز آن در قابلیتها و توان ملی تاثیر کاهندهای خواهد داشت و تنها راه جلوگیری از این وضعیت این است که در تعامل با دستگاههای اجرایی و آمد و شد و اطلاع رسانی به شکل هوشمندانه و گزینشی این آفت را به حداقل ممکن رساند.
به گفته وی شورای راهبردی روابط خارجی در صورتی مثمرثمر خواهد بود که شورا از کارآمدی لازم برخوردار باشد.
مصادره شرایط سالم و تسلیم ایران!؛
وزیر سابق دفاع در بخش دیگر این گفتوگو موضوع هستهای را اصلیترین چالش پس از انقلاب ذکر کرد و افزود: موضوع هستهای به دلیل منویاتی که ایالات متحده آمریکا در منطقه دنبال میکند از روند طبیعی و حقوقی خود خارج و تبدیل به اصلیترین چالش جمهوری اسلامی ایران شد؛ بهگونهای که امروز این چالش در حساسترین وضع خود قرار دارد.
وی روند هستهای شدن ایران را به 5 دوره تقسیم کرد و افزود: هر یک از دورهها این هدف را با فراز و فرودها هدف واحدی را دنبال میکردند که البته پرداختن به هر یک از این دورهها نکات فراوانی را ایجاد میکند؛ چرا که تصمیمگیریهای درست و احیانا9 ضعفهای ناشی از تصمیمگیری در هر دورهای بر دوره یا قبل و بعد موثر بوده و این بحثی طولانیتر و شرایط مناسبتری را میپذیرد که این شرایط اکنون فراهم نیست.
رئیس کمیسیون دفاعی - امنیتی شورای راهبردی روابط خارجی با بیان این که روش نیل به این توانمندی در دورههای مختلف متفاوت بود، خاطرنشان کرد: هدف ثابت این دورهها دستیابی ایران به انرژی صلحآمیز هستهای بود و به همین دلیل نیز این توانمندی به عنوان یک خواست ملی، فارغ از اقشار، قومیتها، اصناف و احزاب مد نظر همه ایرانیان است.
وی افزود: متاسفانه خواست طرفهای مقابل با بکارگیری بعضی اهرمهای قدرتی نظام بینالملل یعنی شورای امنیت به خواستی غیر قانونی تبدیل شد که امیدواریم سیاست و تلاش جمهوری اسلامی در مقابله با این وضعیت منجر به نتایج ملموسی شود.
وزیر سابق دفاع در ادامه با بیان این که طرفهای مذاکره کننده با اعمال خود به دنبال مصادره شرایط سالم و وادار سازی حریف به تسلیم یا پیروی از منویاتی هستند که طرف زورمدار مرتبط آن را اعلام میکند، تاکید کرد: با توجه به شرایط کنونی به نظر نمیرسد که این موضوع در آیندهای نزدیک جنبه عینی و عملیاتی پیدا کند.
وی با اشاره به اعلام ایران مبنی بر حل مسالمت آمیز موضوع هستهای گفت: مذاکره در صورتی حلال مشکل است که طرفهای مذاکره کننده به شکل مستقل و با نیت حل کنندگی مشکل به آن بپردازد؛ اما اگر طرفهای مذاکره کننده تحت تاثیر قدرتهای زور مدار خللهایی را در مذاکرات ایجاد کنند، مذاکره سالم، متعادل و مساوی قابل تامین نیست.
رئیس مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی در ارزیابی خود از روند کنونی دیپلماسی هستهای نیز خاطر نشان کرد: تلاش مسوولین دست اندرکار بر این است که این روند به روند مطلوبی که همانا دستیابی به توانمندی صلح آمیز هستهای در چارچوب حقوقی و طبیعی معاهده NPT است ، برسد.
حاکمیت با 6 پشتوانه در عرصه سیاست خارجی
عضو شورای راهبردی روابط خارجی در ارزیابی خود از نقاط قوت و ضعف سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران هم گفت: هر سیاستی که تضعیف کننده و یا غیر تقویت کننده سیاست صلح آمیز هستهای ایران به عنوان استراتژی مادر باشد، طبیعتا9 هم در داخل و هم در خارج به عنوان سیاست غیر همسو از آن یاد میشود؛ اما پشتوانههای تاریخی، تمدنی، جغرافیایی، قدرتی، پیوستگی حاکمیت و مردم را به عنوان مهمترین پشتوانههای حاکمیت در عرصه سیاست خارجی است و این پشتوانهها در موثر سازی اهداف سیاست خارجی و تحرک دیپلماسی ما موثر است.
انتهای مقابله نظامی مساوی با هزیمت
نظر وزیر سابق دفاع را درخصوص احتمال وقوع حمله نظامی به ایران جویا شدیم که وی در پاسخ اظهار داشت: در مورد حمله نظامی سوالات متعددی مطرح میشود از جمله این که چرا حمله نظامی؛ به کجا حمله نظامی؛ و با چه هدفی حمله نظامی؛ وی با اشاره به اعتمادسازی هستهای ایران در طول سه سال اخیر خاطرنشان کرد: زمانی که آژانس بینالمللی انرژی اتمی از همکاری کامل ایران یاد میکند و هیچ نمودی را از انحراف تاسیسات ایران ارائه نمیدهد، بازرسان آن حضور دائم در ایران دارند و همچنین زمانی که از برآوردهای اطلاعاتی ناشی از حمله قبلی آمریکا به عراق پس از تصرف و اشغال عراق به عنوان برآوردی غلط یاد میشود و هیچ دلیل قانع کنندهای برای انجام یک حمله نظامی در دست تهدید کننده وجود ندارد، پس «چرا حمله نظامی؛».
وزیر سابق دفاع اضافه کرد: از سوی دیگر نومحافظهکاران حاکم بر آمریکا را نیز باید مورد توجه قرار داد؛ چرا که آنها نه عبرت پذیرند، نه پارادایم هزینه را در تصمیمگیری اصلی خود موثر میدانند و نه خود را در بحران میبینند؛ لذا حمله نظامی اقدام عبثی است؛ اما نه به این معنا که این اقدام عبث تصمیمگیری نمیشود.
مسوول کمیسیون دفاعی- امنیتی شورای راهبردی روابط خارجی اضافه کرد: در صورتی که حمله نظامی مدنظر آنها با هدف براندازی جمهوری اسلامی باشد، مسلما9 آنها نمیتوانند اقدامی انجام دهند؛ چرا که جمهوری اسلامی ایران در ابعاد مختلف با عراق متفاوت است؛ لذا اقدام نظامی که بخواهد نظام جمهوری اسلامی ایران را ساقط کند، امروز از ید قدرت سردمداران زور خارج است.
شمخانی همچنین با اشاره به ادعای برخی قدرتها مبنی بر حمله به تاسیسات هستهای ایران و با تاکید بر این که تاسیسات هستهای آمیخته با دانش بومی ایرانیان است، گفت: به فرض آن که تاسیسات هستهای منهدم شود، آیا میتوانند این دانش را نیز در بین متخصصین ما منهدم کنند؛ پس انتهای یک اقدام نظامی هدف ریشهای و موضوعی ندارد.
وی با این توضیح که اسرائیل بدون هماهنگی با آمریکا اقدام نظامی نخواهد کرد، گفت: اسرائیل بدنبال آن است تا ابهت نظامی شکسته شده خود را در جنگ با لبنان بازسازی کند و این ابهت از طریق سه راهکار بازسازی میشود؛ اول حمله مجدد به لبنان، دوم خروج از مرحله استراتژی ابهام هستهای به استراتژی اعلام هستهای که سیاست اعلام هستهای پس از تست کره شمالی منتفی است و سوم حمله به کشور دیگر است.
به اعتقاد وی کسب توانمندی و کسب قدرت و به روز رسانی آن به منظور مقابله با تهدیدات احتمالی یکی از عوامل موثر در بازدارندگی است.
مسوول کمیسیون دفاعی - امنیتی شورای راهبردی روابط خارجی گفت: کم احتمالترین واقعه این است که ایران از طریق زمینی مورد تعرض قرار گیرد که چنین حادثهای رخ نخواهد داد؛ نه به این دلیل که آنها نمیخواهند؛ بلکه در ارزیابی و حساب و کتاب خود به این نقطه نمیرسند.
وی با بیان این که مقابله با ملت ایران انتهایی غیر از هزیمت و نابودی نخواهد داشت، تصریح کرد: بر این اساس تضمین میکنم که هیچ اقدام زمینی علیه جمهوری اسلامی ایران نه در آینده نزدیک و نه در آینده دور توسط قلدرهای مسلح و مجهز به سلاحهای پیشرفته رخ نخواهد داد.
عبور هوشمندانه از شرایط ناپایدار
شمخانی در مورد مهمترین تهدیدات بالقوه کشور هم با اشاره به شرایط ژئوپلتیکی ایران گفت: ما در نقطه حساسی زندگی میکنیم که متاسفانه در دهه اخیر آغشته به اقداماتی شد و کشورها به جای حل مشکلات خود از طریق مذاکره با توپ، تانک و بمباران هوایی مشکلات خود را حل میکنند و هر روز طرح نوینی را به راه میاندازند.
وزیر سابق دفاع افزود: امروز کشورهای زورمدار در شرایطی از طرح خاورمیانه جدید سخن میگویند که در گذشته از طرح خاورمیانه بزرگ سخن میگفتند و امروز از ساماندهی کشورهای معتدل در قبال کشورهای افراطی یاد میکنند؛ لذا عبور هوشمندانه از این شرایط ناپایدار که عناصر بیرونی به دلیل اهمیت منطقه بیشترین هم تصمیمگیری را دارند، نیازمند کسب آمادگی به منظور جلوگیری از وقوع این ناپایداری و کنترل پیامدهای است.
کسب توانمندی؛ عاملی موثر در بازدارندگی تهدیدات
ارزیابی وزیر سابق دفاع را درخصوص نبرد نامتقارن جویا شدیم که وی در پاسخ اظهار داشت: نبرد نامتقارن یعنی بکارگیری توانمندیهای ناشناخته با تکیه بر نقاط ضعف حریف. این نبرد همانی است که منجر به شکست اسرائیل در جنگ لبنان شد و امروز قویترین ارتش جهان را در عراق زمینگیر کرد.
به اعتقاد وی کسب توانمندی و قدرت و به روز رسانی آن به منظور مقابله با تهدیدات احتمالی یکی از عوامل موثر در بازدارندگی است.
وزیر سابق دفاع در پایان این مصاحبه، پیشرفت، توسعه و خوداتکایی در حوزههای تسلیحاتی مورد نیاز نیروهای مسلح در دریا، زمین و هوا به عنوان توانمندی برجسته و منحصر به فرد را شیرینیهای دوران وزارت خود نام میبرد اما اذعان میکند فرصت سوزیها (غیر قابل بیان) از تلخیهای دوران مسولیت در حوزه دفاعی و امنیتی است.
گفت و گو
