jamejamonline
جامعه عمومی کد خبر: ۱۱۲۷۳۳۹ ۱۵ اسفند ۱۳۹۶  |  ۰۵:۲۰

آغاز هفته منابع طبیعی با هدف فرهنگسازی در این حوزه

یک هفته درختکاری، یک‌سال تبرزنی!

همه ساله از 15 اسفند هفته منابع طبیعی آغاز می‌شود. هفته‌ای که هدف از بزرگداشت آن جلب توجه آحاد جامعه به حفظ منابع طبیعی است. اما برگزاری این هفته، صرفا به اقدامات نمایشی دستگاه‌های مختلف خلاصه می‌شود و با اتمام هفته منابع طبیعی، باز آش همان آش است و کاسه همان کاسه! باز اگر وزارت راه بخواهد جاده‌ای بکشد ارزان‌ترین مسیر از دل جنگل‌ها و مراتع درجه یک کشور می‌گذرد. ایجاد خطوط انتقال گاز و برق بر حفظ عرصه‌های طبیعی اولویت دارد و توسعه، ارجح بر حفظ منابع طبیعی به‌عنوان ثروتی بین‌نسلی است.

یک هفته درختکاری، یک‌سال تبرزنی!
متولیان امر با همان شدتی که در طول یک‌سال عرصه‌های منابع طبیعی را تخریب می‌کنند برای غرس نهال و گرفتن عکس یادگاری در هفته منابع طبیعی از هم سبقت می‌گیرند و سال بعد هم کسی نمی‌داند سرنوشت نهال‌هایی که در طول هفته منابع طبیعی کاشته‌ شده بود، چه شد. اساتید دانشگاه‌های کشور بر این باورند که برای اثرگذاری هفته منابع طبیعی، باید آن را از حالت نمایشی خارج کرد و به جای برنامه‌ریزی کلیشه‌ای بر اساس وضعیت جامعه هدف، برنامه‌های متنوع برای این هفته طراحی کرد. همچنین به جای فراموش کردن نهال‌کاری‌های سال قبل، با رصد دقیق اتفاقات در طول سال‌های مختلف، حس مسئولیت‌پذیری در قبال منابع طبیعی را در جامعه نهادینه کرد.

امسال هم هفته منابع طبیعی در حالی جشن گرفته میشود که فعالیتهای توسعهای با قدرت در حال نفوذ در عرصههای طبیعی هستند. براحتی با تغییر قوانین، مرز مناطق حفاظت شده به عنوان امنترین مناطق کشور برای ادامه حیات وحش تغییر یافته و لودرها و بیلهای مکانیکی متعددی در حال تراشیدن کوهها با هدف تعریض جاده و ایجاد امنیت بیشتر برای مردم هستند. متولیان عرصههای طبیعی که شاهد تخریب سریع سرزمین در طول یکسال هستند، با تلاش برای بزرگداشت هفته منابع طبیعی سعی میکنند اهمیت حفظ طبیعت را به همه گوشزد کنند. مراسم نمادین هفته منابع طبیعی این ذهنیت را در جامعه ایجاد میکند که براحتی میتوان تخریبهای یکساله را در عرض یک هفته با نهالکاری جبران کرد. در گوشه و کنار وقتی به سخنان مردم گوش میدهید یا به کمپینهای شکل گرفته در فضای مجازی دقت میکنید، بیشتر متوجه میشود که گویا مردم و حتی سازمانهای مردم نهاد حوزه منابع طبیعی و محیط زیست، هنوز بدرستی نمیدانند که باید چه مطالبهای داشته باشند. تلاش برای تبدیل کویرهای ایران به جنگلی سرسبز نشان میدهد که مردم هنوز بدرستی ارزش کویرهای ایران را درک نکردهاند یا نمیدانند پتانسیل سرزمین یعنی چه. تبلیغ انتقال بذر گونههای مختلف به دل کویرهای ایران خطر جابهجایی گسترده و مصنوعی گونههای وحشی در عرصههای طبیعی را در ذهن یک کارشناس مجسم میکند، اما خیلیها تصور میکنند که این کار زمینه سبز شدن ایران را فراهم میکند و اقدام بسیار مفیدی است. حتی برای رونق یافتن این کار، تبلیغات گستردهای هم در فضای مجازی انجام میدهند.

پتک منابع طبیعی

به این ترتیب، نیروی خودجوشی که میتواند حافظ طبیعت باشد، بدون آنکه بداند تبدیل به موتور تخریب میشود، زیرا درست آموزش ندیده است. هفته منابع طبیعی شاید فرصتی باشد که این ظرفیتها شناسایی و در مسیر درست هدایت شوند. اما آیا از این فرصت بدرستی استفاده میشود؟

باریس مجنونیان، عضو هیات علمی دانشگاه تهران در پاسخ به این سوال جامجم میگوید: به قول معروف کاچی بهتر از هیچی است. اگر هفته منابع طبیعی هم نباشد، کلا یادمان میرود که چیزی به نام منابع طبیعی داریم. این هفته پتکی است که سالی یک بار بر سر یک عده کوبیده میشود.

او ادامه میدهد: در این هفته بعضیها خود را متعهد میدانند که کاری انجام دهند. حتی اگر این کارها به صورت تبلیغی باشد. شنیدهام به مناسبت هفته منابع طبیعی شهردار تهران هم یادش افتاده است که چنارهای خیابان ولیعصر را بازسازی کند. اینکه به نحوی رفتار کنیم که در طول سال منابع طبیعی موضوعیت داشته باشد، بحث دیگری است.

این استاد دانشگاه تهران با اشاره به اینکه تعیین نوع گونه برای کشت در عرصههای طبیعی دارای اهمیت است، بر پیگیری سرنوشت نهالهایی که سالهای قبل کاشته شده نیز تاکید میکند.

به گفته او، درخت هم یک موجود زنده است که باید از آن مراقبت شود. همانطور که در مورد انسان و حیوانات احساس میکنیم که باید به آنها توجه شود باید به درختان هم فکر کنیم. اما بیشتر تصور میشود که درخت از زمان کشت به بلوغ میرسد و باید خود نگهدار باشد. فکر میکنم باید تجدیدنظری جدی در افکارمان داشته باشیم.

به اعتقاد مجنونیان، کاشت یک نهال تعهد است. نهالکاری مختص عکس یادگاری گرفتن در هفته منابع طبیعی نیست. در نتیجه باید این اقدام به یک تعهد اخلاقی در جامعه تبدیل شود.

او ادامه میدهد: برای اینکه درختکاری به یک تعهد اخلاقی تبدیل شود، باید مکانهایی که قبلا درختکاری شده رصد شود و بعد از گذشت ده سال از کسی که در کشت این نهالها سهیم بوده قدردانی شود. با رصد کارهای گذشته، مسئولان و افرادی که با کاشت نهال پز میدهند، حس خواهند کرد که مسائل آنها پایش میشود. در نتیجه رفتارهای خود را اصلاح کرده و تعهد در قبال کشت درختان بتدریج نهادینه خواهد شد.

به گفته این استاد دانشگاه تهران، نداشتن تفکر دراز مدت از ویژگیهای روحیه شرقی است.

از این رو، تقویت روحیه تداوم و پیگیری و عمل دراز مدت برای ما خیلی مهم است. مطبوعات در این زمینه میتوانند نقش مهمی ایفا کنند، چون هر سال کسانی هستند که جلوی دوربین ژست میگیرند و نهال میکارند و باید سال بعد یادشان باشد اگر پیگیر اقدامات قبلی خود نباشند، باید خجالتزده شوند و چنانچه اقداماتشان نتیجه مثبتی داشته، از آنها قدردانی شود.

هفتهای نمایشی

رحیم ملکنیا، عضو هیات علمی دانشگاه لرستان نیز در گفتوگو با «جامجم» هفته منابع طبیعی را هفتهای نمایشی توصیف میکند.

به گفته او اگر قرار است آموزشی صورت گیرد، باید این آموزش مستمر باشد نه اینکه یک هفته به صورت فشرده افراد را از یک سالن اجتماعات به سالن دیگر ببریم تا حرفهای تکراری بزنند و آماری را که خودشان و همکارانشان از آن اطلاع دارند به طور مرتب تکرار کنند.

ملکنیا مخاطب نبودن مردم در هفته منابع طبیعی را یکی از نقاط ضعف مربوط به این هفته دانسته و بیان میکند: هفتههای منابع طبیعی یا در ادارات کل برگزار میشود یا دانشگاهها و مراکز تحقیقاتی میزبان مراسم این هفته هستند. گاهی مدارس و مساجد هم شاهد برگزاری این مراسم هستند. در حالی که مخاطب ما باید کل مردم باشند. ضمن اینکه حتی به مدیران هم باید آموزش بدهیم که در طرحهای توسعه فقط به جنبههای اقتصادی پروژهها توجه نکنند و ارزشهای محیط زیستی را نیز در نظر بگیرند. این مساله باید ملکه ذهن مسئولان شود. آموزش محیط زیست یکی از مولفههای توسعه است نه بستری که توسعه را روی آن پیاده کنیم.

او تاکید میکند: درباره درختکاری مردم باید آموزش ببینند که چه درختی را در کجا بکارند. فرق بین گونه جنگلی و باغی چیست. مراقبت از گونههای جنگلی چگونه است. در این هفته باید تلاش کنیم مشارکت مردم را جلب کنیم. به گفته این عضو هیات علمی دانشگاه لرستان با توجه به تفاوت دیدگاه و وابستگی مردم نقاط شهری و روستایی به جنگل، باید برنامههای هفته منابع طبیعی برای مناطق شهری و روستایی با یکدیگر تفاوت داشته باشد.

او همچنین یادآور میشود: اگر در هفته منابع طبیعی تبعات پروژههای اجرایی را به مردم گوشزد کنیم، شاید با اجرای برخی طرحهای توسعهای موافق نباشند.

به اعتقاد ملک نیا نمیتوان هفته منابع طبیعی را هفتهای بیفایده معرفی کرد، زیرا شاید توجه مردم در این هفته به منابع طبیعی معطوف شود، اما از فرصت این هفته میتوان استفاده کرد و نسبت هزینهها و مزایای حفظ منابع طبیعی را به مسئولان گوشزد کرد تا شاید در زمان برنامهریزیها، همه چیز را فدای زیرساختهای توسعهای نکنند. خیلی مواقع حفظ زیر ساختهای سبز سود بیشتری برای مردم ایجاد میکند. مثلا درختان نیاز به مصرف سوخت در منازل را با تغییر دما کاهش میدهند و باعث کاهش آلودگی نیز میشوند. بنابراین در هفته منابع طبیعی میتوانیم روی مسئولان متمرکز شویم، به آنها آموزش دهیم که صرفا نسبت به مسائل اقتصادی واکنش نشان ندهند، بلکه باید موارد زیست محیطی را هم رصد کنند و به خسارات وارده به طبیعت، واکنش نشان دهند.

لیلا مرگن

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
مرگ چیزی نیست غیر از حسرت از دست دادن

مرگ چیزی نیست غیر از حسرت از دست دادن

میان هیکل بود. با صورتی جدی و چشم‌هایی عمیق. صبح‌ها اصرار داشت حتما با اکسیمتر، اکسیژن خون را چک کنم و بعد هم افشانه ضدعفونی کننده را می‌گرفت و چندتا پیس می‌زد و می‌گفت روز خوبی داشته باشید.

تصمیم نگرفتن، بدترین تصمیم است

تصمیم نگرفتن، بدترین تصمیم است

ماه‌هاست ستاد ملی مقابله با كرونا مشغول آزمون و خطاست. این ستاد از همان هفته‌های اول شیوع بیماری طوری تصمیم گرفت و رفتار كرد كه گویی سرگرم خرید وقت است تا ببیند چه پیش می‌آید و كارها چگونه پیش می‌رود.

پیامبر زلالی

پیامبر زلالی

کلاس‌های دکتر تهرانی نسب را می‌رفتم به شوق این که بعدش فاصله کلاس که طبقه چهارم بود تا طبقه هم‌کف را حرف بزنیم.

گفتگو

بیشتر
پیشنهاد سردبیر بیشتر