پشت کنکوری ها، سرگردان در فرصت های تحصیلی

در سال گذشته بنا بر اعلام مدیرکل روابط عمومی معاونت توسعه مشارکت های مردمی وزارت آموزش و پرورش ، تعداد 34آموزشگاه دارای مجوز رسمی از وزارت آموزش و پرورش به دلایلی همچون رعایت نکردن میزان شهریه قانونی ، مختلط بودن ، سوئ استفاده از مجوز و... به همراه 350آموزشگاه بدون مجوز طی سال گذشته پلمب شده است.
کمال تاجیک با بیان این که علاوه بر تشکیل کلاسهای مختلط، نداشتن تابلو نیز تخلف محسوب می شود، می گوید: در سطح کشور حدود 5هزار و 100آموزشگاه و همچنین 36هزار نیروی شاغل علمی دارای مجوز از آموزش و پرورش وجود دارد که این آموزشگاه ها با 2نوع مجوز حقیقی و حقوقی و با ساختار شغلی و استیجاری مشغول به کار هستند. در حال حاضر بیش از 800آموزشگاه مجاز در تهران مشغول به کارند، در حالی که بسیاری از این آموزشگاه ها برخلاف تبلیغات گسترده خود از توانایی های علمی مناسبی برخوردار نیستند.
گرچه در هر منطقه آموزش و پرورش شهر تهران ، شورای نظارت بر عملکرد آموزشگاه های آزاد که رئیس آموزش و پرورش منطقه و مسوول مدارس غیرانتفاعی و آموزشگاه های آزاد منطقه نیز عضو آن هستند، بر عملکرد این موسسات کنکور نظارت می کند ؛ اما هر ساله تعداد زیادی از شرکت کنندگان که در این آموزشگاه های کنکور شرکت کرده اند پشت درهای بسته کنکور می مانند و این در حالی است که برای ثبت نام و آموزش متقاضیان ، خانواده های آنها هزینه های سنگینی را تحمل می کنند و این موسسات نیز به کسی پاسخگو نیستند که پس آن همه هزینه ای که صرف وارد کردن داوطلبان به دانشگاه شده به کجا رفته و در چه بخشی هزینه شده است؛ برای آموزشگاه های کنکور که می کوشند داوطلبان دانشگاه را آنچنان آماده به سر جلسه کنکور بفرستند که در کوتاه ترین زمان و با دیدن نخستین کلمه یک تست بتوانند پاسخ درست را حدس بزنند، روز برگزاری آزمون سراسری روز مهمی است. در این میان ، هزاران معلم و دبیر که در صدها موسسه آموزشی کنکور هر روز به فکر ارائه راهکارهای تازه ای برای حل تستها هستند، بارها مورد انتقاد شدید قرار می گیرند که باعث شده اند فقط داوطلبانی که روش صحیح تست زدن را یاد گرفته اند سد کنکور را بشکنند.

شایعاتی از گوشه و کنار

گفته می شود برخی موسسات کنکور با نفرات رتبه یک رقمی کنکور وارد مذاکره می شوند و عکس آنها را برای قرار دادن در فهرست برترین های خود می خرند. معصومه فراهانی که خود طی چند سال اخیر در یکی از همین آموزشگاه های مجاز کنکور مشغول به کار بوده است در این زمینه می گوید: بارها تماسهای تلفنی بسیاری از طرف نفرات برتر آزمون سراسری دانشگاه با موسسه داشتیم که به مسوولان موسسه اعتراض می کردند که چرا بدون اجازه یا هماهنگی با آنها اسمشان را در فهرست داوطلبان شرکت کننده در کلاسهای آموزشی این موسسه اعلام کرده اند.
او ادامه می دهد: خلاصه این که چنین افرادی با مسوول موسسه صحبت می کردند و ما نمی دانیم که در این میان چه حرفهایی رد و بدل می شد که بالاخره به هر ترتیبی که شده رضایت فرد شاکی جلب می شد، البته به این شرط که او نیز از این قضیه چشمپوشی کند.

توزیع ناعادلانه فرصت های تحصیلی

دکتر باقر ساروخانی ، جامعه شناس و استاد دانشگاه تهران ، ورود خانواده به حریم کنکور را یکی از مهمترین آسیبهای کنکور سراسری می داند و معتقد است: خانواده که روزی میراث خود را به صورت پولی منتقل می کرد، اکنون به صورت مدرک تحصیلی منتقل می کند.
وی توضیح می دهد: خانواده ای که امکانات مالی و در عین حال آگاهی های فرهنگی و انتظارات آموزشی دارد، برای فرزند کنکوری اش کلاسهای خصوصی گران قیمت می گیرد و با خرج پولهای هنگفت شانس موفقیت را برای فرزندش بالا می برد.
وی با اشاره به خانواده هایی که امکانات مالی اندکی دارند می گوید: بسیاری از این خانواده ها که انتظارات تحصیلی از فرزند خود دارند، گاهی با قرض ، قسط یا حتی با فروش برخی اجناس زندگی به این رقابت می پیوندند و میان اکثریت خاموش جوانان ایرانی باقی می مانند که در شهرهای کوچک یا روستاها زندگی می کنند و امکان استفاده از کلاسهای کنکور و دیگر امکانات کمک آموزشی را ندارند.
دکتر ساروخانی با بیان این که فرصتهای تحصیل و قبولی در کنکور در جامعه امروز ما به طور یکسان توزیع نشده است ، تصریح می کند: اگر بتوانیم اطلس جغرافیایی فرصتهای آموزشی را فراهم کنیم بسیار معنادار خواهد بود و نشان خواهد داد که این فرصتها در برخی مناطق بیش از 90درصد و در مناطق دیگر کمتر از 10درصد است. وی از کلاسهای کنکور با عنوان سوپرمارکت هایی یاد می کند که حتی خانواده هایی که مخالفشان هستند، از آنها خرید می کنند.
ساروخانی معتقد است: درست است که تبلیغات درباره اثربخشی این موسسات اغراق می کنند، اما در واقع بخشی از این کلاسها با تهیه فلش کارت و جزوه های خلاصه شده به آماده سازی داوطلب برای کنکور کمک می کنند و در برخی موارد حتی نقش مکمل سیستم آموزش را بازی می کنند.

ضعف نظام آموزش ، دلیل بازارگرمی کلاس های کنکور استاد یکی از دانشگاه های تهران با تاکید بر این که تا وقتی دانش آموز خواستار حضور در کلاسهای کنکور و استفاده از معلمان باتجربه است ، هیچ مرجعی نمی تواند جلوی کلاسهای کنکور را بگیرد، می افزاید: دانش آموز برای آموزش و یادگیری بیشتر خواستار معلم باتجربه ای است که بتواند او را در آزمون کنکور کمک کند در نتیجه هزینه این کمک را هم می پردازد. وی با تاکید بر این که دلیل بازارگرمی کلاسهای کنکور ضعف نظام آموزشی است ، اعتقاد دارد: تناسبی میان میزان یادگیری دانش آموزان در مدارس و میزان سختی پرسشهای کنکور وجود ندارد و تا وقتی این فاصله برطرف نشود، نمی توان انتظار داشت که دانش آموز به سمت آموزشگاه های کنکور گرایش پیدا نکند. این استاد دانشگاه که خود در چند آموزشگاه کنکور تدریس می کند و نمی خواهد خود را معرفی کند، می افزاید: کنکور معضلی است که دانش آموز مجبور است برای دستیابی به تحصیلات عالیه آن را طی و از آن عبور کند و هر یک سالی که عقب می ماند به همان نسبت از برنامه ای که برای آینده اش دارد، عقب مانده است. این دبیر باسابقه آموزشگاه های کنکور با اشاره به این که نظارتی بر عملکرد آموزشگاه های آزاد صورت نمی گیرد، می گوید: در بسیاری از آموزشگاه ها شعار قبولی تضمینی اهرمی است که دانش آموزان را به سوی این کلاسها می کشند، در حالی که از هر 100 آموزشگاه شاید یک آموزشگاه بتواند دانش آموزان خود را با روش تضمینی خود از مرز کنکور عبور دهد. وی می افزاید: تضمینی در ورود به دانشگاه وجود ندارد، چراکه اگر دانش آموزان بتوانند در کنکور قبول شوند به دلیل آموزش های خوب آموزشگاهی است که در آن ثبت نام کرده است ، اما اگر نتواند قبول شود به دلیل ضعیف عمل کردن و درس نخواندن خود اوست. به همین دلیل با قبول نشدن دانش آموز در کنکور به هیچ وجه نمی توان آموزشگاهی را که ادعای قبولی تضمینی داشته ، متهم کرد.

بهناز محمدی